Իրաքի Քիրքուք նահանգի՝ Թյուրքական աշխարհի քաղաքապետարանների միությանը (TDBB) միանալու որոշումը քննարկումներ է առաջացրել իրաքցի քաղաքական գործիչների շրջանում, հայտնում է Shafaq News‑ը։
Տեղական իշխանությունների որոշ ներկայացուցիչներ կարծում են, որ կազմակերպությանը մասնակցությունը կարող է նոր հնարավորություններ բացել ներդրումների և զարգացման համար, իսկ մյուսները պահանջում են ավելի մեծ հստակություն՝ կապված այն պայմանավորվածությունների հետ, որոնք ձեռք են բերվել Քիրքուքի նահանգապետ Մուհամմադ Սեման Աղայի՝ Թուրքիա կատարած այցի ընթացքում։
TDBB-ին նահանգի միանալու մասին հայտարարվել է նահանգապետի Անկարա կատարած այցից հետո։ Թյուրքական աշխարհի քաղաքապետարանների միությունը միավորում է թյուրքալեզու երկրների և տարածաշրջանների տեղական ինքնակառավարման մարմինները և զբաղվում է համատեղ նախագծերի զարգացմամբ ենթակառուցվածքների, քաղաքաշինության, շրջակա միջավայրի պահպանության, զբոսաշրջության, մշակույթի, կադրերի պատրաստման և ներդրումների ոլորտներում։
Քիրքուքի նահանգային խորհրդի նախագահի տեղակալ Նաշատ Շահվայզը հայտարարել է, որ խորհուրդը դեռևս չի ստացել Անկարայում ձեռք բերված պայմանավորվածությունների մանրամասները և չի կարող գնահատել դրանց հետևանքները, քանի դեռ չեն ուսումնասիրվել համաձայնագրերի պայմանները։
Միևնույն ժամանակ նա նշել է, որ աջակցում է ցանկացած նախաձեռնության, որը կարող է ներգրավել օտարերկրյա ներդրումներ և ստեղծել աշխատատեղեր, եթե դրանց նպատակներն ու պարտավորությունները հստակ սահմանված լինեն։ Շահվայզը կոչ է արել նահանգապետին վերադարձից հետո ներկայացնել բանակցությունների արդյունքները։
Նահանգային խորհրդի ֆինանսների, տնտեսության, առևտրի և ներդրումների հանձնաժողովի նախագահ Ռաադ Սալեհը նույնպես հայտարարել է, որ նահանգապետի այցը պաշտոնական ջանքերի մի մասն էր՝ Թուրքիայի հետ տարբեր ոլորտներում համագործակցությունն ընդլայնելու համար։
«Գլխավոր չափանիշը ոչ թե համաձայնագրերի ստորագրումն է, այլ դրանց գործնական իրականացումը և դրանց վերածումը այնպիսի նախագծերի, որոնք ծառայում են նահանգի շահերին», — ասել է Սալեհը՝ հավելելով, որ ընտրված ներկայացուցիչները կքննարկեն այցի արդյունքները իրենց վերահսկողական լիազորությունների շրջանակում։
Միևնույն ժամանակ Քրդստանի ժողովրդավարական կուսակցությունը (ՔԺԿ) այս քայլը կապել է Քիրքուքի սահմանադրական կարգավիճակի չլուծված հարցի հետ։ Կուսակցության ներկայացուցիչ Կավա Ահմեդ Ֆաթալլահը հայտարարել է, որ նահանգի ապագան և նրա վարչական սահմանները պետք է որոշվեն բացառապես Իրաքի Սահմանադրության 140-րդ հոդվածի շրջանակում։
Այս հոդվածը նախատեսում է իրավիճակի կարգավորման գործընթաց, բնակչության մարդահամարի անցկացում և դրան հաջորդող հանրաքվե այն մասին, թե նահանգը պետք է մտնի՞ Քրդական շրջանի կազմի մեջ, թե՞ մնա Բաղդադի դաշնային կառավարության կառավարման ներքո։
Ֆաթալլահը հայտարարել է, որ արաբացման քաղաքականության հետևանքները, որը վարվում էր նախկին բաասական ռեժիմի օրոք, ներառյալ հողերի բռնագրավումը, հարկադիր վերաբնակեցումը և քրդերի դեմ «Անֆալ» արշավը, մնում են չլուծված հարցեր, որոնք պետք է կարգավորվեն սահմանադրական և իրավական մեխանիզմների միջոցով։
«Քիրքուքի վերաբերյալ որոշումները, որոնք ընդունվում են նահանգից դուրս և առանց նրա բնակիչների կամքը հաշվի առնելու, կայունության չեն բերի», — հայտարարել է ՔԺԿ ներկայացուցիչը։ Նա նաև կոչ է արել վերականգնել տեղահանված համայնքների իրավունքները և նահանգի վարչական սահմանները վերադարձնել մինչև 1970-ականների վիճակին։
Քիրքուքը մնում է Իրաքի էթնաքաղաքական առումով ամենավիճահարույց նահանգներից մեկը։ 2024 թվականի մարդահամարի համաձայն, այստեղ բնակվում է մոտ 1,9 միլիոն մարդ։ Բնակչությունը ներկայացված է քրդերով, թուրքմեններով, արաբներով, քաղդեացիներով, ասորիներով և այլ համայնքներով։
Քրդական քաղաքական ուժերը հանդես են գալիս 140-րդ հոդվածի իրագործման օգտին՝ որպես Քիրքուքի կարգավիճակը որոշելու սահմանադրական մեխանիզմ։ Թուրքմենական կազմակերպությունները նահանգը համարում են իրենց համայնքի պատմական կենտրոնը, իսկ բազմաթիվ արաբական քաղաքական ուժեր հանդես են գալիս Քիրքուքը Քրդական շրջանի կազմի մեջ հնարավոր ներառման դեմ։