Մարդիկ, որոնք ավելի շատ կենսական դժվարություններ են ապրել, կարող են ավելի հակված լինել հավատալու դավադրության տեսություններին, եթե այդ փորձը նրանց ստիպում է աշխարհը ընկալել որպես անարդար։ Այս եզրակացությանն են եկել Նոթինգհեմի համալսարանի և Քամբրիայի համալսարանի հոգեբանները։ Հետազոտության արդյունքները հրապարակվել են British Journal of Psychology ամսագրում։
Գիտնականները անցկացրել են երեք հետազոտություն՝ ավելի քան 1200 մարդու մասնակցությամբ։ Բոլոր դեպքերում նրանք հայտնաբերել են նույն օրինաչափությունը․ ապրած կյանքի ցնցումների և դավադրության տեսություններին հավատալու միջև կապը մեծապես բացատրվում է շրջակա աշխարհի անարդարության զգացողությամբ։
Առաջին հետազոտության ընթացքում վերլուծվել են տարբեր անբարենպաստ իրադարձություններ՝ ծանր հիվանդություններ, մտերիմների կորուստ, ֆինանսական խնդիրներ, հարաբերությունների խզում և բռնություն։ Որքան շատ էին մասնակիցները նման փորձություններ ապրել, այնքան հաճախ էին աշխարհը համարում անարդար և այնքան ավելի ուժեղ էին հակված աջակցելու կոնսպիրոլոգիական գաղափարներին։
Երկրորդ հետազոտության ընթացքում համեմատվել են բռնի հանցագործությունների զոհ դարձած մարդիկ նրանց հետ, ովքեր երբեք նման փորձի չեն բախվել։ Տուժածներն ավելի հաճախ էին հասարակությունն ընկալում որպես անարդար, ինչը նաև ուղեկցվում էր դավադրության տեսություններին ավելի բարձր հավատով նույնիսկ ժողովրդագրական գործոնները հաշվի առնելուց հետո։
Երրորդ փորձի ընթացքում հետազոտողները արհեստականորեն փոխել են մասնակիցների՝ հասարակության արդարության ընկալումը։ Նրանք, ում համոզել էին, որ հասարակությունը դառնում է պակաս արդար, հետագայում ավելի հաճախ էին համաձայնում կոնսպիրոլոգիական պնդումների հետ, քան այն մասնակիցները, որոնց ներկայացվել էր հակառակ պատկերը։
Բացի այդ, հետազոտությունը ցույց է տվել, որ ապրած դժվարությունները անարդարության զգացողության միջոցով կապված են ոչ միայն քաղաքական դավադրության տեսություններին հավատալու, այլև պետական և հասարակական ինստիտուտների նկատմամբ վստահության նվազման հետ։
Հետազոտության առաջատար հեղինակ Դենիել Ջոլիի՝ Նոթինգհեմի համալսարանի հոգեբանության դպրոցի ներկայացուցչի խոսքով, կենսական դժվարություններն ինքնին մարդուն չեն դարձնում դավադրության տեսությունների կողմնակից։ Սակայն եթե դրանք ձևավորում են համոզմունք, որ աշխարհն անարդար է կառուցված, նման տեսությունները կարող են գրավիչ թվալ, քանի որ առաջարկում են բացատրություն տեղի ունեցողի համար։
Հետազոտության համահեղինակ Լորա Բլեքին նշել է, որ արդյունքները չեն ապացուցում պատճառահետևանքային կապ, սակայն մատնանշում են հնարավոր մեխանիզմ, որի միջոցով ապրած դժվարությունները կարող են ազդել հասարակության ընկալման և դրա ինստիտուտների նկատմամբ վստահության վրա։