Author: Julbaz

ԱՄՆ փոխնախագահ Ջեյ Դի Վենսի՝ Հարավային Կովկաս կատարած այցն ընդգծեց տարածաշրջանի նկատմամբ ամերիկյան հետաքրքրության աճը և նոր ուշադրություն հրավիրեց ԱՄՆ-ի խորացող երկկողմ հարաբերություններին Հայաստանի և Ադրբեջանի հետ։ Միևնույն ժամանակ, Վրաստանը, որը նախկինում ԱՄՆ-ի ամենամոտ գործընկերն էր տարածաշրջանում, հայտնվեց ծրագրից դուրս․ գրում է OC Media-ն։

Այս ընդլայնվող հարաբերությունները սկիզբ դրեցին ԱՄՆ-ի դերին՝ Ադրբեջանի և Հայաստանի միջև նախնական խաղաղության համաձայնագրի ապահովման գործում, որը նախաստորագրվել է երկու երկրների ղեկավարների կողմից 2025 թվականի օգոստոսին։

Ինչպես նշվում է, Թրամփի վարչակազմը վարում է ամերիկյան զենքի արտահանման ակտիվ ընդլայնման քաղաքականություն ամբողջ աշխարհում՝ ամերիկյան ռազմական արդյունաբերական բազան ամրապնդելու համար։ Հայաստանն ու Ադրբեջանը պարզապես հնարավորություններ են ամերիկյան արտադրությունն ընդլայնելու այդ ընդհանուր քաղաքականության շրջանակում։

ՀՀ-ի և Ադրբեջանի միջև խաղաղության գործընթացը, թերևս, միակ դեպքն է, երբ Թրամփի վարչակազմի երկկողմ բանակցությունների և գործարքների միջոցով խաղաղության հասնելու վրա կենտրոնացումը հաջողություն է ունեցել: Հետևաբար, վարչակազմը ցանկանում է ձեռնարկել գործողություններ, որոնք կխթանեն այդ գործընթացը և թույլ կտան նրանց հրապարակել այդ հաջողությունը: Այնուամենայնիվ, պարզ չէ, թե արդյոք ամերիկյան հետաքրքրությունը տարածաշրջանի նկատմամբ կշարունակվի՞ ներկայիս վարչակազմից հետո: Հայաստանը ձգտել է դիվերսիֆիկացնել իր անվտանգային հարաբերությունները, և այդ նպատակով կասեցրել է իր մասնակցությունը Ռուսաստանի գերիշխող Հավաքական անվտանգության պայմանագրի կազմակերպությանը (ՀԱՊԿ): Այդ ժամանակվանից ի վեր Հայաստանը սպառազինություն է ներմուծել Ֆրանսիայից և Հնդկաստանից, և վերջինս 2024 թվականին դարձել է Հայաստանին զենքի ամենամեծ մատակարարը։

Միջազգային ճգնաժամային խմբի ավագ վերլուծաբան Ջոշուա Կուչերան OC Media-ի հետ զրույցում ընդգծել է, որ այս նոր գործընկերությունները նաև ծառայում են որոշակի քաղաքական նպատակի։ Զենքի նշանակալի գործարքները հաճախ առնվազն նույնքան վերաբերում են երկկողմ հարաբերություններին, որքան տնտեսությանը կամ գնված ցանկացած սարքավորումների տեխնիկական հնարավորություններին։

Վենսի այցելությունը Հայաստան և Ադրբեջան ընդգծեց, որ ԱՄՆ-ի դերը Հարավային Կովկասում ընդլայնվում է։ Այդ այցի ընթացքում Ադրբեջանին և Հայաստանին ռազմական արտադրանքի վաճառքի մասին հայտարարությունը նշանակալի զարգացում է այս առումով, քանի որ այն ներկայացնում է Թրամփի վարչակազմի լուրջ հանձնառությունը՝ լինելու յուրաքանչյուր երկրի անվտանգային գործընկեր։ Սակայն, կարևոր քաղաքական, իսկ Հայաստանի դեպքում՝ տնտեսական գործոնները դեմ են այն բանին, որ Միացյալ Նահանգները կարողանա զբաղեցնել Ռուսաստանի տեղը որպես Հարավային Կովկասում զենքի հիմնական մատակարար։