Category: Ecolur

www.azatutyun.am, Մկրտիչ Կարապետյան

Հայաստանի կառավարությունը մտադիր է 5 տարի շարունակ իր վրա վերցնել պատգամավոր Իշխան Զաքարյանի հասարակական կազմակերպության ներդրումային ծրագրով նախատեսված կառուցապատման տարեկան վճարը. այդ գումարը կկազմի ավելի քան 165 միլիոն դրամ։ Որոշումն ընդունվեց այսօր կառավարության նիստում։

Զաքարյանը մտադիր է սպորտային ավան կառուցել Ջրվեժում՝ հենց անտառպարկում։ Դրա համար տարածքը կառավարությունը տրամադրել էր անցած տարի՝ արագացված կարգով։ Հիմա էլ գործադիրը որոշեց մուծել իր իսկ տրամադրած տարածքի կառուցապատման վճարը՝ ազատելով Զաքարյանին ներդրումային ծրագրի որոշակի ֆինանսական բեռից։

Անտառպարկի 23 հեկտարը՝ Իշխան Զաքարյանին

Անցած օգոստոսին կառավարությունը որոշեց Երևանի մերձակա «Ջրվեժ» անտառպարկի տարածքից ավելի քան 23 հեկտար հատկացնել Համահայկական խաղերի համաշխարհային կոմիտե հասարակական կազմակերպությանը, որի նախագահը Իշխան Զաքարյանն է։ Վերջինս այժմ անկախ պատգամավոր է, սակայն 2021-ին խորհրդարան էր մտել Սերժ Սարգսյանի «Պատիվ ունեմ» դաշինքի ցուցակով, ապա՝ ամիսներ անց լքել ընդդիմադիր խմբակցությունը։

Կառավարությունը անտառային պարկի հսկա տարածքը տրամադրել է, որպեսզի Զաքարյանի կազմակերպությունը բազմաֆունկցիոնալ սպորտային ավան կառուցի։ Ըստ նախագծի՝ այս ավանում պետք է ապրեն Համահայկական խաղերի՝ Հայաստան ժամանող մասնակիցները. նախատեսվում է տարածքում կառուցել 600 տնակ, բժշկական կենտրոն, լեռնադահուկային ուղի, ճոպանուղի, մարզասրահներ, հեծանվահրապարակներ և այլն։ Ծրագրի ընդհանուր բյուջեն կառավարությունը գնահատել է մոտ 20 միլիարդ դրամ, որը ներդնելու են «գործընկեր կազմակերպություններն ու անհատները»։ Ներդրումային ծրագիրը պետք է ավարտվի 13 տարի անց՝ 2038-ին:

Կառավարությունը կվճարի Զաքարյանի ՀԿ-ի փոխարեն

Կառավարության որոշման հիմնավորումներից տեղեկանում ենք, որ «Ջրվեժ» անտառպարկի ավելի քան 23 հեկտար տարածքի կառուցապատման իրավունքի տարեկան վճարը կազմելու է 24.5 միլիոն դրամ՝ հիմք ընդունելով շուկայական արժեքին մոտարկված կադաստրային արժեքի հաշվարկի բանաձևը։ Գործադիրը հիմնավորել է, թե «ծրագրի իրականացման սկզբնական փուլը ենթադրում է զգալի նախապատրաստական աշխատանք ու կապիտալ ներդրումներ…դեռևս առանց գործունեությունից համարժեք եկամուտների ձևավորման»։ Ու քանի որ ներդրողը այս փուլում եկամուտ չի ստանում, կառավարությունը որոշել է կառուցապատման իրավունքով հողի տրամադրման տարեկան վճարի բեռը վերցնել ՀԿ-ից և 5 տարի՝ 60 ամիս, պետական աջակցության հատուկ մեխանիզմ ներդնել։ Սա ենթադրում է 24.5 միլիոն դրամի (մոտ 65 000 դոլարի) աջակցություն։

Երկրորդ ուղղությունը, որով կառավարությունը նախատեսում է փոխհատուցում տրամադրել, անտառային հողերը Զաքարյանի ՀԿ-ին տրամադրող «Արգելոցապարկային համալիր» ՊՈԱԿ-ին է վերաբերում. ըստ որոշման՝ Համահայկական խաղերի համաշխարհային կոմիտեի փոխարեն տարեկան կառուցապատման վճարը վճարելուց հետո ՊՈԱԿ-ը ևս պետք է հարկ վճարի՝ տարեկան 9.8 միլիոն դրամի ավելացված արժեքի հարկ և 3.5 միլիոն դրամի շահութահարկ։ Ընդհանուր՝ տարեկան 13 միլիոն դրամը ևս կվճարի կառավարությունը։

Երևանից 11 կիլոմետր հեռավորության վրա գտնվող անտառպարկը հիմնադրվել է մոտ կես դար առաջ՝ 1977 թվականին՝ Երևանի էկոլոգիական վիճակի առողջացման նպատակով։ Այս տարածքում են աճում Հայաստանի Կարմիր գրքում գրանցված անհետացող ու հազվագյուտ 21 բուսատեսակներ։

«Հետք»-ը նոյեմբերին ներդրումային ծրագրի վերաբերյալ զրուցել էր Իշխան Զաքարյանի հետ, ով վստահեցրել էր՝ կառուցապատումն իրականացվելու է պարկի այն տարածքում, որտեղ անտառ չկա: «Անտառին որևէ մեկը չի կպնում, որևէ ծառ չի վնասվում, որևէ բան չի խաթարվում, ընդհակառակը՝ անտառազուրկ, ամայի տարածքը սարքելու ենք անտառ»,- վստահեցրել էր նա ու ասել, որ տարածքում 20 հազար ծառ է տնկվելու։

Համահայկական խաղերի համաշխարհային կոմիտեին հատկացված տարածքը ներառում է նաև անտառպարկի ոռոգման համակարգի մի մասը։ Զաքարյանն ասել էր, որ մտադիր են ոռոգման նոր համակարգ ներդնել։

Ո՛չ կառավարության կողմից, ո՛չ ՀԿ-ի կողմից դեռ չի բացահայտվել, թե ովքեր են ֆինանսավորելու այս ներդրումային նախագիծը, խոսվում է միայն սփյուռքահայ բարեգործների ներգրավվածության մասին։

Այսօր կառավարությունում հարցի քննարկման ժամանակ Նիկոլ Փաշինյանը անդրադարձավ անտառպարկի տարածքում այս ծրագրի իրականացմանը. «Սա դե յուրե անտառային հող էր, բայց երբ մենք դա ուսումնասիրում ենք, այնտեղ քար ու քռի տրամաբանության մեջ գտնվող հող է…..ֆունկցիոնալ առումով ես գնահատականները կարդացել եմ։ Այն տեղերում, որտեղ հողերը անտառային նշանակության են, մենք նույնիսկ փոքր ներդրումները արգելափակում ենք, որը պրոբլեմ է։ Չվնասելով որևէ համակարգի՝ մենք պիտի այստեղ վերագնահատում ու քարտեզագրում անենք»:

Ծրագրին կողմ արտահայտվեցին ԿԳՄՍ նախարար Ժաննա Անդրեասյանը, էկոնոմիկայի նախարար Գևորգ Պապոյանը, որը նաև հայտարարեց՝ ոչ ոք չի կարող անտառի պահպանմամբ ավելի շահագրգռված լինել, քան այն անձը, որը, օրինակ, 10 միլիոն դոլար է ներդնելու այնտեղ։

Ե՛վ ներդրող, և՛ ապօրինի ծագում ունեցող գույքի պատասխանող

Իշխան Զաքարյանը մի կողմից կառավարության աջակցությամբ ներդրումային ծրագիր է իրականացնում, մյուս կողմից՝ Գլխավոր դատախազության կողմից կասկածվում ապօրինի ծագմամբ գույք ունենալու մեջ։ 2024-ից դատախազությունը պահանջում է Վերահսկիչ պալատի նախկին նախագահ Զաքարյանից ու նրա ընտանիքի անդամներից բռնագանձել 1 անշարժ գույք Կոտայքի մարզում, երկու անշարժ գույք Երևանում, 2 ընկերություններում մասնակցություն, ավելի քան 43 մլն դրամի ավանդներ։ Զաքարյանի գույքերի վրա 755 միլիոն դրամի չափով արգելանք է դրվել։ Դատաքննությունը դեռ շարունակվում է։

Ընդ որում, քրեական այս գործը հարուցվել էր նախորդ ընտրություններից անմիջապես հետո՝ 2021-ի հուլիսին։ Թեև ԿԸՀ-ն այդ ժամանակ արդեն ամփոփել էր ընտրությունների արդյունքներն ու բաշխել մանդատները, դատախազությունը ընդդիմադիր Զաքարյանի նկատմամբ քրեական հետապնդում հարուցելու միջնորդությամբ այդպես էլ ԱԺ չմտավ։ Փոխարենը ամիսներ անց՝ նոյեմբերին, ինքը՝ Իշխան Զաքարյանը, հայտարարեց ընդդիմադիր «Պատիվ ունեմ»-ից դուրս գալու մասին։ Արդյունքում, 107 պատգամավոր ունեցող խորհրդարանում առանձնացավ մեկ «անկախ» ձայն, որը վճռորոշ նշանակություն ուներ ՔՊ-ի համար սահմանադրական մեծամասնությամբ ընդունվող որոշումների դեպքում։ Օրինակ՝ ՀՀ նախագահի ընտրության ժամանակ, երբ ԱԺ նախագահ Ալեն Սիմոնյանը նախագահում էր նիստը և չէր կարող քվեարկել, հենց Զաքարյանն օգնեց, որ ապահովվի անհրաժեշտ 71 ձայնը։ ՔՊ թեկնածու Վահագն Խաչատուրյանն ընտրվեց՝ իշխանական 70-պատգամավորների և անկախ Իշխան Զաքարյանի ձայներով։

Տարիներ անց՝ 2024-ի հունիսին, սակայն, երբ «Տավուշը հանուն հայրենիքի» շարժման օրերին ընդդիմությունը սկսեց քննարկել վարչապետ Փաշինյանի պաշտոնանկության հարցը, Զաքարյանը նրանց պակասող մեկ ձայնը այդպես էլ չապահովեց։ Իմփիչմենթի նախագիծ ներկայացնելու համար անհրաժեշտ էր 35 քվե, ընդդիմությունն ուներ 34։ Զաքարյանն այդ օրերին «անհետացավ»՝ ոչ խորհրդարան էր գալիս, ոչ էլ լրագրողների զանգերին արձագանքում։ Ճիշտ այդ ժամանակ հայտնի դարձավ, որ երեք տարի առաջ նրա նկատմամբ հարուցված փողերի լվացման, պաշտոնեական դիրքի չարաշահման, հայտարարագրում կեղծ տվյալներ ներկայացնելու քրեական գործը կարճվել է։ Թե ինչ հիմքով՝ հայտնի չդարձավ։

Ի դեպ, Իշխան Զաքարյանը լիազորություններն ավարտող այս խորհրդարանի ամենաշատ բացակայող պատգամավորն էր։ «Ազատություն»-ը գրել էր, որ այս բացակայությունները ԱԺ նախագահի կողմից համարվել են հարգելի, և Զաքարյանը մյուս պատգամավորների պես լիարժեք աշխատավարձ, ավելին՝ պարգևավճարներ է ստացել՝ չմասնակցելով նիստերին։

2024-ին Զաքարյանը պարգևատրվել էր նաև Ռուսաստանի նախագահի կողմից։ Պուտինը Համահայկական խաղերի համաշխարհային կոմիտեի նախագահին արժանացրել էր «Բարեկամության» շքանշանի՝ Ռուսաստանի և Հայաստանի մերձեցման, համագործակցության խորացման ու մշակույթի տարածման համար։

Ապրիլ 13, 2026 at 14:13

«Հիդրոօդերևութաբանության և մոնիթորինգի կենտրոն» ՊՈԱԿ-ը տեղեկացնում է, որ միջերկրական ծովից ակտիվ ցիկլոնի ներթանցմամբ պայմանավորված ապրիլի 10-ի ցերեկը, 11-13-ին ողջ հանրապետությունում սպասվում են տեղումներ, Շիրակում, Գեղարքունիքում, Լոռիում, Տավուշի նախալեռներում, Կոտայքի, Արագածոտնի և Վայոց ձորի լեռնային շրջաններում ձյան տեսքով։

Նշված հատվածներում սպասվում է նաև բուք, ցածր հորիզոնական տեսանելիություն, առանձին ավտոճանապարհներին մերկասառույց։ Ապրիլի 10-ի ցերեկը, 11-ին առանձին շրջաններում սպասվում է քամու ուժգնացում՝ 20-24մ/վ արագությամբ։

Երևանում ապրիլի 10-ի ցերեկը, 11-13-ին ժամանակ առ ժամանակ սպասվում է անձրև, հնարավոր է նաև ամպրոպ։ Ապրիլի 14-ին հնարավոր է կարճատև անձրև։ Ապրիլի 15-ին սպասվում է առանց տեղումների եղանակ։

Հանրապետության տարածքում ապրիլի 10-ի ցերեկը, 11-13-ին ժամանակ առ ժամանակ շրջանների զգալի մասում, 14-ին առանձին շրջաններում սպասվում են տեղումներ. առանձին վայրերում՝ առատ։ Տեղումները լեռնային և առանձին նախալեռնային գոտիներում կդիտվեն ձյան և թաց ձյան, հովտային գոտիներում՝ անձրևի տեսքով։ Առանձին վայրերում սպասվում է ամպրոպ։ Ապրիլի 15-ին սպասվում է առանց տեղումների եղանակ։ Քամին` հարավարևմտյան` 2-5 մ/վ, ապրիլի 10-ի ցերեկը, 11-ին առանձին շրջաններում սպասվում է քամու ուժգնացում՝ 18-22մ/վ արագությամբ, լեռնային գոտիներում` բուք, ցածր հորիզոնական տեսանելիություն: Օդի ջերմաստիճանն ապրիլի 13-ի ցերեկը և 14-ի գիշերը կնվազի 5-7 աստիճանով։

Ապրիլ 10, 2026 at 15:41

«Հիդրոօդերևութաբանության և մոնիթորինգի կենտրոն» ՊՈԱԿ-ը տեղեկացնում է.

2026 թվականի մարտ ամսվա օդի միջին ջերմաստիճանը Հայաստանում կազմել է -0․3 °C, որը նորմայի սահմաններում էր։

Մարտն ամենատեղումնառատ էր` սկսած 1935 թվականից։ Տեղումների ամսական քանակը Հայաստանի տարածքում կազմել է 98․7 մմ կամ նորմայի 199 %-ը։

Մարտ ամսվա յուրաքանչյուր տասնօրյակին դիտվեցին տեղումներ, որոնք ընդգրկեցին հանրապետության բոլոր շրջանները, սակայն առավել տեղումնառատ էր վերջին տասնօրյակը։ Ամսական տեղումների առավելագույն քանակը դիտվել է Արագածոտնի լեռնային շրջաններում՝ Ամբերդ և Արագած բարձր լեռնային օդերևութաբանական կայաններում՝ կազմելով 217.9 մմ-ից 278.6 մմ, որը գերազանցել է ամսական նորման 3-ից 5 անգամ։

Մարտի 31-ի դրությամբ ձյան շերտի առավելագույն բարձրությունը կազմել է 274 սմ Արագած բարձր լեռնային օդերևութաբանական կայանում, սակայն ամսի 28-ին ձյան շերտի բարձրությունը հասավ 324 սմ-ի, որը ռեկորդային բարձր ցուցանիշ է մարտ ամսվա համար։ Առանձին լեռնային շրջաններում ձյան շերտի բարձրությունը մարտի 31-ին տատանվել է 64 սմ-ից 110 սմ-ի սահմաններում՝ Ամբերդ, Ջերմուկ և Որոտանի լեռնանցք օդերևութաբանական կայաններում, իսկ նախալեռնային և ցածրադիր շրջաններում ձնածածկույթը բացակայել է։

2026 թվականի մարտ ամսվա ամենացածր ջերմաստիճանը դիտվել է ամսի 10-ին Ծաղկահովիտում՝ -20․5 °C, իսկ ամենաբարձր ջերմաստիճանը մարտի 21-ին՝ Կապանում՝ 23․5 °C ։

1935 թվականից իրականացվող դիտարկումների տվյալների համաձայն` ամենատաք մարտը դիտվել է 2023 թվականին, երբ օդի միջին ամսական ջերմաստիճանը կազմել էր 4․5 °C, իսկ ամենացուրտը՝ 1943 թվականին, երբ օդի միջին ամսական ջերմաստիճանը կազմել էր -6․3 °C։

Ամենաչոր մարտը դիտվել է 1951 թվականին, երբ տեղումների քանակը կազմել էր 13 մմ։

Կլիմայի փոփոխության գնահատականները ցույց են տալիս, որ մարտ ամսվա միջին ջերմաստիճանը Հայաստանում բարձրացել է 3․6 °C-ով 1935-2026 թթ․ ժամանակահատվածում, իսկ տեղումները նվազել են մոտ 8 %-ով։

Ապրիլ 10, 2026 at 15:52

«Հիդրոօդերևութաբանության և մոնիթորինգի կենտրոն» ՊՈԱԿ-ը տեղեկացնում է.

2026 թվականի մարտ ամսվա օդի միջին ջերմաստիճանը Հայաստանում կազմել է -0․3 °C, որը նորմայի սահմաններում էր։

Մարտն ամենատեղումնառատ էր` սկսած 1935 թվականից։ Տեղումների ամսական քանակը Հայաստանի տարածքում կազմել է 98․7 մմ կամ նորմայի 199 %-ը։

Մարտ ամսվա յուրաքանչյուր տասնօրյակին դիտվեցին տեղումներ, որոնք ընդգրկեցին հանրապետության բոլոր շրջանները, սակայն առավել տեղումնառատ էր վերջին տասնօրյակը։ Ամսական տեղումների առավելագույն քանակը դիտվել է Արագածոտնի լեռնային շրջաններում՝ Ամբերդ և Արագած բարձր լեռնային օդերևութաբանական կայաններում՝ կազմելով 217.9 մմ-ից 278.6 մմ, որը գերազանցել է ամսական նորման 3-ից 5 անգամ։

Մարտի 31-ի դրությամբ ձյան շերտի առավելագույն բարձրությունը կազմել է 274 սմ Արագած բարձր լեռնային օդերևութաբանական կայանում, սակայն ամսի 28-ին ձյան շերտի բարձրությունը հասավ 324 սմ-ի, որը ռեկորդային բարձր ցուցանիշ է մարտ ամսվա համար։ Առանձին լեռնային շրջաններում ձյան շերտի բարձրությունը մարտի 31-ին տատանվել է 64 սմ-ից 110 սմ-ի սահմաններում՝ Ամբերդ, Ջերմուկ և Որոտանի լեռնանցք օդերևութաբանական կայաններում, իսկ նախալեռնային և ցածրադիր շրջաններում ձնածածկույթը բացակայել է։

2026 թվականի մարտ ամսվա ամենացածր ջերմաստիճանը դիտվել է ամսի 10-ին Ծաղկահովիտում՝ -20․5 °C, իսկ ամենաբարձր ջերմաստիճանը մարտի 21-ին՝ Կապանում՝ 23․5 °C ։

1935 թվականից իրականացվող դիտարկումների տվյալների համաձայն` ամենատաք մարտը դիտվել է 2023 թվականին, երբ օդի միջին ամսական ջերմաստիճանը կազմել էր 4․5 °C, իսկ ամենացուրտը՝ 1943 թվականին, երբ օդի միջին ամսական ջերմաստիճանը կազմել էր -6․3 °C։

Ամենաչոր մարտը դիտվել է 1951 թվականին, երբ տեղումների քանակը կազմել էր 13 մմ։

Կլիմայի փոփոխության գնահատականները ցույց են տալիս, որ մարտ ամսվա միջին ջերմաստիճանը Հայաստանում բարձրացել է 3․6 °C-ով 1935-2026 թթ․ ժամանակահատվածում, իսկ տեղումները նվազել են մոտ 8 %-ով։

Ապրիլ 10, 2026 at 15:52

multimedia.alttv.am

Հայաստանում շուտով կընդունվի Արտադրողի ընդլայնված պատասխանատվության մասին օրենք։ Սա տնտեսական գործիք է, որը մի շարք ապրանքների և դրանցից գոյացած թափոնների համար նոր կառավարման մոդել է ստեղծում։ Ավելի հստակ, ապրանք ներմուծուղներին և արտադրողներին դարձնում է պատասխանատու այդ ապրանքների սպառումից հետո գոյացած թափոնների նկատմամբ։ Այս մասին Մեծամորում կայացած հանդիպման ընթացքում ասաց Հայաստանի Ամերիկյան համալսարանի Հակոբյան բնապահպանական կենտրոնի փորձագետ, դասախոս և ծրագրեր ղեկավար Հարություն Ալպետյանը և ավելացրեց․  «Խնդիրը նրանում է, որ թափոնները հիմնականում գնում են աղբավայրեր, թափոններ կան, որոնք վերամշակելի են, վտանգավոր թափոններ կան, որոնք պետք է ոչնչացվեն։ Եթե  խոսում ենք անվադողերի, կամ մարտկոցների մասին, ապա անվադողերից կարելի է ստանալ վառելիք, բայց օրինակ մարտկոցները ոչնչացման ենթակա են, քանի որ վտանգավոր թափոններ են։ Հայաստանի համար ամենաիրագործելի մոդելն այն կլինի, որ այդ մարտկոցները (կենցաղային մարտկոցների մասին է) պահեստավորվեն և օրինակ մի երկրից կգա ոչնչացման կայան, տեղում կոչնչացնի կգնա, որովհետև մենք տարանցիկ խնդիր ունենք վտանգավոր թափոնների արտահանման մասով։ Այդ ամեն ինչը գին ունի բնականաբար և դա ինչոր մեկը պետք է վճարի։ Այսօր որևէ մեխանիզմ չկա որտեղից այդ ծախսերը ծածկել, դրա համար վերը նշված թափոնները գնում են աղբանոց։ Անգամ վերամշակելի թափոնների գործածությունն է ծախսատար։ Օրինակ պլաստիկ շշի մեկ կիլոգրամը 40 դրամ է, բայց դրա հավաքման գործընթացը այնքան թանկ է կազմում, որ այդ 40-50 դրամը չի ծածկում հավաքման ծախսերը։ Այստեղ էլ առաջանում է այդ տնտեսական բացը, որը արտադրողի ընդլայնված պատասխանատվության տնտեսական գործիքի միջոցով պետք է լուծվի։ Այսինքն արտադրողները իրենց ապրանքների գոյացած թափոնների համար այն գումարն են վճարելու, որը թույլ կտա այդ թափոնը չգնա աղբանոց, այլ գնա վերամշակման»։

Նշենք, որ Հայաստանի Ամերիկյան համալսարանի Հակոբյան կենտրոնը «Հայաստանում թափոնների կառավարման քաղաքականությունը» ծրագիրը իրականացնում է Շվեդիայի աջակցությամբ, որի շրջանակներում տեխնիկական աջակցություն է տրամադրում ՀՀ Շրջակա միջավայրի նախարարությունը հանդիսանալով լիազոր մարմին «Արտադրողի ընդլայնված պատասխանատվության» օրենսդրության ներդրմանը։

Հայաստանում թափոնների կառավարման քաղաքականություն 4-ամյա ծրագրի շրջանակներում «Էկոլուր» հասարակական կազմակերպությունը իրականացնում է Արտադրողի ընդլայնված պատասխանատվության համակարգի ներդրման վերաբերյալ իրազեկման միջոցառումներ։ Մեծամոր համայնքում հանդիպման ժամանակ ասաց «էկոլուր» տեղեկատվական ՀԿ փոխնախագահ Վիկտորիա Բուռնազյանը։

Ըստ Բուռնազյանի՝ ընկերությունները, որոնք պետք է պատասխանատվություն ստանձնեն թափոնների տեսակավորման և վերամշակման համար, ստեղծելու են հատուկ կազմակերպություններ՝ արտադրողի պատասխանատվության կազմակերպություն։ Վճարելու են այդ կազմակերպություններին գումարներ, որպեսզի այդ նրանք զբաղվեն այդ ամբողջ հարցերով։ Իրազեկում ապահովեն, համայնքապետարանների հետ աշխատեն, կամ պատվիրակեն այլ ընկերությունների, որպեսզի այդ աշխատանքները կատարեն։

«Արդեն ունենք մի պիլոտային ծրագիր։ Երեք խոշոր կազմակերպություններ ստեղծել են «Էկո փակ» հիմնադրամը, որը զբաղվում է արտադրողի կողմից առաջացրած թափոնների տեսակավորմամբ և վերամշակմամբ։ Պիլոտային ծրագիրը մեկնարկել է Հրազդանում, որին օգնում է «Մաքրություն» ՍՊ ընկերությունը, որը նաև Մեծամոր համայնքում է աշխատում։ Մենք տեսանք, որ Մեծամորում նույնպես որոշակիորեն տեսակավորվում է աղբը, պլաստիկն է տեսակավորվում և ուղարկվում վերամշակման, այսինքն Մեծամոր համայնքը լավ օրինակներից է, որը սկսել է տեսակավորման գործընթացը և այդ օրինակը կարող է ուսանելի լինել մյուս համայնքների համար» ասաց էկոլուր տեղեկատվական ՀԿ փոխնախագահը և ավելացրեց․ «Ունենք կարծրատիպեր, որ Հայաստանում վերամշակում չկա, կամ շատ թույլ է մշակված, բայց մասնագետները նշում են, որ եթե ունենանք հումք, կարող ենք վերամշակում ապահովել։ Համայնքապետարանը կարող է ինքնուրույն տեսակավորել թափոնները և դրանք վաճառել արտադրող ընկերությունների կողմից ստեղծված կազմակերպությանը, կամ թողել հենց այդ կազմակերպությանը, որ նրանք այդ գործընթացը կազմակերպեն։ Այսինքն համայնքի համար ստեղծվում է մի շարք հնարավորություններ, որով համայնքը ձերբազատվում է թափոնների որոշակի ծավալից։ Բեռնաթափվում են աղբամանները, հնարավորություն է ստեղծվում որոշակի գումարներ վաստակել թափոնների վաճառքից, աղբավայրերում աղբի ծավալը կրճատել և թափոնների կրճատման առումով օգուտներ քաղել։

Հայաստանի բնակավայրերում տարեկան առաջանում է շուրջ 690 հազար տոննա կոշտ կենցաղային աղբ։ Գոյացող աղբի մեծ մասը հեռացվում է ներկայում շահագործվող 300 աղբանոցներ։ Ստեղծված իրավիճակի բարելավմանը կնպաստի երկրում «աղտոտողը վճարում է» սկզբունքի կիրառումը, որի դեպքում կգոյանան թափոնների տեսակավորված հավաքման և հետագա պատշաճ գործածության համար անհրաժեշտ ֆինանսական միջոցներ։ Արտադրողի պատասխանատվության և «աղտոտողը վճարում է» սկզբունքների կիրառումը ամրագրված է ՀՀ-ԵՄ Համապարփակ և ընդլայնված գործընկերության համաձայնագրով։ Հայաստանում ԱԸՊ-ի ներդրումը կօգնի խթանել երկրում վերամշակման արդյունաբերությունը և ցուցանիշը, նվազեցնել աղբավայր հեռացվող թափոնների ծավալները և դրանց վնասակար ազդեցությունները, ապահովել ԱԸՊ թափոնների պատշաճ գործածման համար ֆինանսական միջոցներ, թեթևացնել ՏԻՄ-ների՝ թափոնների կառավարման բեռը, ստեղծել աշխատատեղեր թափոնների վերամշակման ոլորտում, իրագործել կայուն սպառման և արտադրության մոդելներ, պայքարել կլիմայի փոփոխության և դրա ազդեցությունների դեմ։

Հոդվածի սկզբնաղբյուրը՝ այստեղ։

Ապրիլ 10, 2026 at 12:00

Հայաստանում 2026 թվականի հոկտեմբերի 19-30-ը կայանալիք ՄԱԿ-ի Կենսաբազմազանության կողմերի համաժողովին՝ COP17-ին քննարկվելու է ավելի քան 50 նախագիծ, այս մասին ասաց ՀՀ շրջակա միջավայրի նախարար Համբարձում Մաթևոսյանը օրերս կայացած COP17-ի կազմկոմիտեի նիստի ժամանակ։ Նա ներկայացրեց հիմնական և հարակից միջոցառումները։ COP-17-ը խոստանում է լինել բազմաշերտ՝ լինելու են առաջնորդների, երիտասարդների, քաղաքների, բնության և մշակույթի գագաթնաժողովներ, գործարար ֆորում, գենդերային ֆորում, գիտության, տեխնոլոգիային, նորարարության և ֆինանսների ֆորումներ, հարակից միջոցառումներ։

COP-17-ի կապույտ գոտին ընտրված է «Մերիդիան» էքսպո կենտրոնը, որտեղ իրականացվում են շինարարական և բարեկարգման աշխատանքները։ Կազմկոմիտեի անդամները ՀՀ շրջակա միջավայրի նախարարի գլխավորությամբ շրջայց կատարեցին «Մերիդիան» էքսպո կենտրոնում, ծանոթացան աշխատանքների ընթացքին։

COP17-ի կազմկոմիտեի նիստին մասնակցում էր նաև «Էկոլուր» տեղեկատվական ՀԿ-ի փոխնախագահ Վիկտորյա Բուռնազյանը։ Նիստի ընթացքում ներկայացվեցին COP17-ի նախագահության կողմից իրականացվող միջազգային գործընթացները, արդեն իսկ իրականացված աշխատանքները, քննարկվեցին անելիքները։

Լուսանկարը՝ Շրջակա միջավայրի նախարարություն

Ապրիլ 09, 2026 at 16:02

Էկոլուրն Արտադրողի ընդլայնված համակարգի (ԱԸՊ) վերաբերյալ իրազեկման հանդիպումներ է անցկացնում համայնքներում։

ԱԸՊ-ն Եվրամիությունում գործող երկարամյա համակարգ է, որը հատուկ ապրանքներ արտադրողներին կամ ներմուծողներին պատասխանատու է դարձնում այդ որոշակի ապրանքների սպառումից առաջացող հատուկ թափոնների էկոլոգիապես անվտանգ գործածության համար։ Ընկերություններն իրականացնում են հատուկ թափոնների տեսակավորված հավաքում, վերամշակում կամ վնասազերծում  Արտադրողի պատասխանատվության կազմակերպության (ԱՊԿ) միջոցով:

2025թ․ տարեվերջին Շվեդիայի կողմից ֆինանսավորվող և Հայաստանի ամերիկյան համալսարանի Յակոբեան բնապահպանական կենտրոնի կողմից իրականացվող «Հայաստանում թափոնների կառավարման քաղաքականություն» ծրագրի «Իրազեկվի՛ր և սատարի՛ր ՀՀ-ում Արտադրողի ընդլայնված պատասխանատվության համակարգի ներդրմանը՝ ի նպաստ առողջ շրջակա միջավայրի» ենթածրագրի շրջանակներում  իրազեկման հանդիպում անցկացվեց Աբովյանի համայնքապետարանում։ Հանդիպմանը մասնակցեցին Աբովյանի համայնքապետարանի, Աբովյանի բազմագործառույթային պետական քոլեջի սաներ, «Կոտայքի և Գեղարքունիքի կոշտ կենցաղային թափոնների կառավարման» ՍՊԸ-ի ներկայացուցիչներ։

Հայաստանում թափոնների ոլորտի խնդիրները, ԱԸՊ համակարգը, թափոնների կառավարման բուլղարական փորձը ներկայացրեց «Էկոլուր» տեղեկատվական ՀԿ-ի փոխնախագահ Վիկտորյա Բուռնազյանը։

Նա ասաց, որ ՀՀ բնակավայրերում, ըստ փորձագիտական գնահատականների, տարեկան առաջանում է շուրջ 700․000 տոննա կոշտ կենցաղային աղբ։ Ըստ Համաշխարհային բանկի զեկույցի՝ առաջիկա տարիներին այս թիվը կարող է հասնել 820․000 տոննայի։ Գոյացող աղբը հիմնականում տեղափոխվում է շահագործվող աղբանոցներ, իսկ վերամշակվում է ընդհանուր թափոնների ընդամենը 5%-ը։

ԱԸՊ համակարգի ներդրմամբ համայնքների համար հնարավորություն կստեղծվի ձերբազատվել փաթեթավորման թափոնների որոշակի ծավալից, որոնք կուղղվեն վերամշակման և չեն ծանրաբեռնի ո՛չ համայնքային աղբամանները, ո՛չ համայնքային աղբավայրերը։

Վիկտորյա Բուռնազյանը նշեց, որ մշակվել է ԱԸՊ մասին օրինագիծ, որը շրջանառված է www.e-draft.am կայքում։ Համապատասխան օրենսդրության ընդունման դեպքում համայնքները ևս պիտի իրենց դերակատարումն ունենան՝ տեսակավորեն թափոնները։

Վիկտորյա Բուռնազյանը հարց բարձրացրեց, թե ինչու Աբովյանում տեսակավորում չի իրականացվում։ Ի պատասխան՝ Աբովյանի համայնքապետարանի ներկայացուցիչները նշեցին տեսակավորման խնդիրները՝ բնակիչների ցածր իրազեկվածության մակարդակ, տեսակավորված թափոնների թափոնատարի բացակակայություն, վերամշակող կազմակերպությունների բացակայություն։

Արձագանքելով ասվածին՝ «Կոտայքի և Գեղարքունիքի կոշտ կենցաղային թափոնների կառավարման» ՍՊԸ-ի տնօրեն Սերգեյ Համբարձումյանը նշեց․ «Այսօր Հայաստանում թափոնների վերամշակման իմաստով, երևի բացառությամբ մարտկոցների, մնացած ամեն ինչի վերամշակողները կան։ Եվ վերամշակողներն այսօր ունեն մաքուր հումքի կարիք։ Վստահ եղեք,  իրենք էլ պատրաստ են իրենց կարողությունները մեծացնել։ Հայաստանում ստվարաթղթի վերամշակման ամենախոշոր գործարանն է կառուցվել տարածաշրջանում՝ «Գրանդ մաստեր» ընկերությունը՝ Մասիս քաղաքում, որն ունի տարեկան 35000 տոննա վերամշակելու պոտենցիալ։ Այս պահին կարողանում է հավաքել մոտավորապես 10000 տոննա տարեկան, ևս 2000-3000 տոննա Վրաստանից է ներկրում թղթի թափոն։ Ապակու հետ կապված՝ «Սարանիստ»-ը մեր ամենալավ օրինակն է․ անսահման ընդունում է ապակու թափոնները։ Մետաղի դեպքում գրեթե ինքնակարգավորվում է շուկան։ Հաստատ իմացեք, ԱԸՊ-ի մասին որ խոսում ենք,  ամենալավ խթանն է լինելու ֆինանսական առումով։  Երբ այդ ֆինանսական հոսքը լինի, երբ նաև նոր խաղացողներ ի հայտ գան, կօգնեն համայնքներին այդ խնդիրները լուծելու հարցում»։

Տեսակավորման խնդրին անդրադարձավ նաև «Հայաստանում թափոնների կառավարման քաղաքականություն» ծրագրի փորձագետ Էմիլ Մկրտչյանը։

Նա նշեց, որ աղբանոցի չառաջացման առաջին պայմանը թափոնների տեսակավորումն է․ «Եթե մենք ուզում ենք այսպիսի աղբանոց չառաջանա, մենք պետք է տեսակավորենք։ Երբ որ  թափոնները սկսում ենք տեսակավորել, գնում է վերամշակման, 2-րդ կյանք է ստանում։ ․․․Բայց մարդկանց հետ, բնակիչների հետ աշխատել է պետք։ Ես կարող եմ վերամշակման գործարանները ցույց տալ, քանի գործարան կա, ինչի խնդիր ունեն։ Մի քանիսը Աբովյանում է գտնվում՝ ապակու, թղթի, պլաստիկի»։ Նա նշեց, որ երբ ԱԸՊ համակարգը ներդրվելու դեպքում ստեղծվելիք արտադրողի պատասխանատվության կազմակերպությունը կնպաստի համայնքում թափոնների տեսակավորմանը։

Հնարավոր է, որ Վերակառուցման և զարգացման եվրոպական բանկի վարկային միջոցներով Հրազդանի սանիտարական աղբավայրի տարածքում կառուցվի թափոնների տեսակավորման գործարան։ Այս մասին  ասաց «Կոտայքի և Գեղարքունիքի կոշտ կենցաղային թափոնների կառավարման» ՍՊԸ-ի տնօրեն Սերգեյ Համբարձումյանը։ Նա նշեց, որ նախատեսվում է ունենալ երեք հոսքագիծ՝ փաթեթավորման թափոնների, կանաչ թափոնների և շինարարական թափոնների համար։ Գործարանի համար ներդրումների ծավալը գնահատվել է 10 միլիոն եվրո։

Այս նյութը ստեղծվել է Շվեդիայի կողմից ֆինանսավորվող և ՀԱՀ Յակոբեան բնապահպանական կենտրոնի կողմից իրականացվող «Հայաստանում թափոնների կառավարման քաղաքականություն» (WPA) ծրագրի շրջանակում՝ Շվեդիայի ֆինանսական և ՀԱՀ տեխնիկական աջակցությամբ:

Ներկայացված տեսակետները, եզրակացություններն ու կարծիքները պատկանում են հեղինակ(ներ)ին և պարտադիր չէ, որ արտահայտեն ծրագրի, Հայաստանի ամերիկյան համալսարանի կամ Շվեդիայի կառավարության դիրքորոշումը։

Մարտ 02, 2026 at 16:14

Էկոլուրն Արտադրողի ընդլայնված համակարգի (ԱԸՊ) վերաբերյալ իրազեկման հանդիպումներ է անցկացնում համայնքներում։

ԱԸՊ-ն Եվրամիությունում գործող երկարամյա համակարգ է, որը հատուկ ապրանքներ արտադրողներին կամ ներմուծողներին պատասխանատու է դարձնում այդ որոշակի ապրանքների սպառումից առաջացող հատուկ թափոնների էկոլոգիապես անվտանգ գործածության համար։ Ընկերություններն իրականացնում են հատուկ թափոնների տեսակավորված հավաքում, վերամշակում կամ վնասազերծում  Արտադրողի պատասխանատվության կազմակերպության (ԱՊԿ) միջոցով:

2025թ․ տարեվերջին Շվեդիայի կողմից ֆինանսավորվող և Հայաստանի ամերիկյան համալսարանի Յակոբեան բնապահպանական կենտրոնի կողմից իրականացվող «Հայաստանում թափոնների կառավարման քաղաքականություն» ծրագրի «Իրազեկվի՛ր և սատարի՛ր ՀՀ-ում Արտադրողի ընդլայնված պատասխանատվության համակարգի ներդրմանը՝ ի նպաստ առողջ շրջակա միջավայրի» ենթածրագրի շրջանակներում  իրազեկման հանդիպում անցկացվեց Աբովյանի համայնքապետարանում։ Հանդիպմանը մասնակցեցին Աբովյանի համայնքապետարանի, Աբովյանի բազմագործառույթային պետական քոլեջի սաներ, «Կոտայքի և Գեղարքունիքի կոշտ կենցաղային թափոնների կառավարման» ՍՊԸ-ի ներկայացուցիչներ։

Հայաստանում թափոնների ոլորտի խնդիրները, ԱԸՊ համակարգը, թափոնների կառավարման բուլղարական փորձը ներկայացրեց «Էկոլուր» տեղեկատվական ՀԿ-ի փոխնախագահ Վիկտորյա Բուռնազյանը։

Նա ասաց, որ ՀՀ բնակավայրերում, ըստ փորձագիտական գնահատականների, տարեկան առաջանում է շուրջ 700․000 տոննա կոշտ կենցաղային աղբ։ Ըստ Համաշխարհային բանկի զեկույցի՝ առաջիկա տարիներին այս թիվը կարող է հասնել 820․000 տոննայի։ Գոյացող աղբը հիմնականում տեղափոխվում է շահագործվող աղբանոցներ, իսկ վերամշակվում է ընդհանուր թափոնների ընդամենը 5%-ը։

ԱԸՊ համակարգի ներդրմամբ համայնքների համար հնարավորություն կստեղծվի ձերբազատվել փաթեթավորման թափոնների որոշակի ծավալից, որոնք կուղղվեն վերամշակման և չեն ծանրաբեռնի ո՛չ համայնքային աղբամանները, ո՛չ համայնքային աղբավայրերը։

Վիկտորյա Բուռնազյանը նշեց, որ մշակվել է ԱԸՊ մասին օրինագիծ, որը շրջանառված է www.e-draft.am կայքում։ Համապատասխան օրենսդրության ընդունման դեպքում համայնքները ևս պիտի իրենց դերակատարումն ունենան՝ տեսակավորեն թափոնները։

Վիկտորյա Բուռնազյանը հարց բարձրացրեց, թե ինչու Աբովյանում տեսակավորում չի իրականացվում։ Ի պատասխան՝ Աբովյանի համայնքապետարանի ներկայացուցիչները նշեցին տեսակավորման խնդիրները՝ բնակիչների ցածր իրազեկվածության մակարդակ, տեսակավորված թափոնների թափոնատարի բացակակայություն, վերամշակող կազմակերպությունների բացակայություն։

Արձագանքելով ասվածին՝ «Կոտայքի և Գեղարքունիքի կոշտ կենցաղային թափոնների կառավարման» ՍՊԸ-ի տնօրեն Սերգեյ Համբարձումյանը նշեց․ «Այսօր Հայաստանում թափոնների վերամշակման իմաստով, երևի բացառությամբ մարտկոցների, մնացած ամեն ինչի վերամշակողները կան։ Եվ վերամշակողներն այսօր ունեն մաքուր հումքի կարիք։ Վստահ եղեք,  իրենք էլ պատրաստ են իրենց կարողությունները մեծացնել։ Հայաստանում ստվարաթղթի վերամշակման ամենախոշոր գործարանն է կառուցվել տարածաշրջանում՝ «Գրանդ մաստեր» ընկերությունը՝ Մասիս քաղաքում, որն ունի տարեկան 35000 տոննա վերամշակելու պոտենցիալ։ Այս պահին կարողանում է հավաքել մոտավորապես 10000 տոննա տարեկան, ևս 2000-3000 տոննա Վրաստանից է ներկրում թղթի թափոն։ Ապակու հետ կապված՝ «Սարանիստ»-ը մեր ամենալավ օրինակն է․ անսահման ընդունում է ապակու թափոնները։ Մետաղի դեպքում գրեթե ինքնակարգավորվում է շուկան։ Հաստատ իմացեք, ԱԸՊ-ի մասին որ խոսում ենք,  ամենալավ խթանն է լինելու ֆինանսական առումով։  Երբ այդ ֆինանսական հոսքը լինի, երբ նաև նոր խաղացողներ ի հայտ գան, կօգնեն համայնքներին այդ խնդիրները լուծելու հարցում»։

Տեսակավորման խնդրին անդրադարձավ նաև «Հայաստանում թափոնների կառավարման քաղաքականություն» ծրագրի փորձագետ Էմիլ Մկրտչյանը։

Նա նշեց, որ աղբանոցի չառաջացման առաջին պայմանը թափոնների տեսակավորումն է․ «Եթե մենք ուզում ենք այսպիսի աղբանոց չառաջանա, մենք պետք է տեսակավորենք։ Երբ որ  թափոնները սկսում ենք տեսակավորել, գնում է վերամշակման, 2-րդ կյանք է ստանում։ ․․․Բայց մարդկանց հետ, բնակիչների հետ աշխատել է պետք։ Ես կարող եմ վերամշակման գործարանները ցույց տալ, քանի գործարան կա, ինչի խնդիր ունեն։ Մի քանիսը Աբովյանում է գտնվում՝ ապակու, թղթի, պլաստիկի»։ Նա նշեց, որ երբ ԱԸՊ համակարգը ներդրվելու դեպքում ստեղծվելիք արտադրողի պատասխանատվության կազմակերպությունը կնպաստի համայնքում թափոնների տեսակավորմանը։

Հնարավոր է, որ Վերակառուցման և զարգացման եվրոպական բանկի վարկային միջոցներով Հրազդանի սանիտարական աղբավայրի տարածքում կառուցվի թափոնների տեսակավորման գործարան։ Այս մասին  ասաց «Կոտայքի և Գեղարքունիքի կոշտ կենցաղային թափոնների կառավարման» ՍՊԸ-ի տնօրեն Սերգեյ Համբարձումյանը։ Նա նշեց, որ նախատեսվում է ունենալ երեք հոսքագիծ՝ փաթեթավորման թափոնների, կանաչ թափոնների և շինարարական թափոնների համար։ Գործարանի համար ներդրումների ծավալը գնահատվել է 10 միլիոն եվրո։

Այս նյութը ստեղծվել է Շվեդիայի կողմից ֆինանսավորվող և ՀԱՀ Յակոբեան բնապահպանական կենտրոնի կողմից իրականացվող «Հայաստանում թափոնների կառավարման քաղաքականություն» (WPA) ծրագրի շրջանակում՝ Շվեդիայի ֆինանսական և ՀԱՀ տեխնիկական աջակցությամբ:

Ներկայացված տեսակետները, եզրակացություններն ու կարծիքները պատկանում են հեղինակ(ներ)ին և պարտադիր չէ, որ արտահայտեն ծրագրի, Հայաստանի ամերիկյան համալսարանի կամ Շվեդիայի կառավարության դիրքորոշումը։

Մարտ 02, 2026 at 16:14

Մարտի 3-ին աշխարհը տոնում է Վայրի բնության համաշխարհային օրը։ Այս օրը նշելու որոշումն ընդունվել է 2013թ. դեկտեմբերի 20-ին` ՄԱԿ-ի Գլխավոր ասամբլեայի 68-րդ նստաշրջանում: Օրվա ընտրությունը պայմանավորված է 1973թ. մարտի 3-ին «Անհետացման եզրին գտնվող վայրի կենդանական ու բուսական աշխարհի տեսակների առք ու վաճառքը կարգավորող կոնվենցիայի» ընդունման հետ։ 

2026թ․ օրվա կարգախոսն է՝ «Դեղաբույսեր և բուրավետ բույսեր․ առողջության, ժառանգության և կենսապահովման պահպանություն»։ Այն ընդգծում է այս բույսերի նշանակությունը մարդու առողջության և մշակութային ավանդույթների համար, ինչպես նաև դրանց ներդրումը տեղական համայնքների կայուն զարգացման գործում՝ միաժամանակ շեշտելով աճող սպառնալիքները, որոնք կապված են բնակավայրերի կորստի, չափից ավելի հավաքչության և կլիմայի փոփոխության հետ։

Ըստ ՄԱԿ-ի պաշտոնական կայքի՝ 

– Ամբողջ աշխարհում բուժիչ և բուրավետ նպատակներով օգտագործվող բուսատեսակների շուրջ 9%-ը գտնվում է ոչնչացման վտանգի տակ՝ չափից ավելի հավաքման, բնակավայրերի կորստի, կլիմայի փոփոխության և անօրինական առևտրի հետևանքով։

– Ամեն հինգերորդ մարդ կախված է վայրի բույսերից, ջրիմուռներից և սնկերից՝ որպես սննդի և եկամտի աղբյուր։

– Զարգացող երկրների բնակչության 70-95%-ը ապավինում է ավանդական բժշկությանը՝ որպես առաջնային առողջապահական օգնություն։

Այս օրը հնարավորություն է տալիս ուշադրություն դարձնելու վայրի կենդանական և բուսական աշխարհի դրսևորումների բազմազանությանը և գեղեցկությանը, ինչպես նաև նպաստում է բնապահպանական գործունեությունից մարդու ստացած օգուտների վերաբերյալ իրազեկվածության բարձրացմանը։ Բացի այդ, այս օրը հիշեցնում է վայրի բնության դեմ ուղղված հանցագործությունների դեմ պայքարի ուժեղացման անհրաժեշտության մասին, որոնք ունեն հեռահար տնտեսական, բնապահպանական և սոցիալական հետևանքներ։ Կենսաբազմազանության կորստի կանխումը Կայուն զարգացման 15-րդ նպատակի առաջնահերթություններից է։

ՀՀ շրջակա միջավայրի նախարար Համբարձում Մաթևոսյանը տոնի կապակցությամբ Ֆեյսբուքի իր էջում գրել է․

«Այս օրը հիշեցում է, որ վայրի բնության պահպանության հիմքում մեր ամենօրյա ընտրություններն են՝ ռեսուրսների խնայող օգտագործումը և շրջակա միջավայրի հանդեպ հոգատար վերաբերմունքը։

Կենսաբազմազանության յուրաքանչյուր տեսակ՝ բույսից մինչև կենդանի, կարևոր դեր ունի բնության հավասարակշռության պահպանման գործում, և այդ հավասարակշռության խախտումը անդրադառնում է բոլորիս վրա։ ՄԱԿ-ի «Կենսաբանական բազմազանության մասին» կոնվենցիայի կողմերի 17-րդ համաժողովը` COP17-ը հյուրընկալելու համատեքստում մեր նպատակը հստակ է՝ ուժեղացնել կենսաբազմազանության պաշտպանությունը, պահպանել ու վերականգնել կենսամիջավայրերը, զարգացնել գիտահեն կառավարման ու մոնիթորինգի գործիքները և հետևողական պայքարել ապօրինի որսի ու վայրի բնության ապօրինի առևտրի դեմ։ Միաժամանակ կարևոր եմ համարում համայնքների ներգրավվածությունը և բնությունից օգտվելու պատասխանատու, կայուն մոտեցումների խթանումը։

Բնությունը մեր ընդհանուր պատասխանատվությունն է․ գործե´նք հանուն բնության՝ այն պահպանելու, հոգատար ու պատասխանատու վարքագիծ ձևավորելու և հաջորդ սերունդներին առողջ, անվտանգ ու կենսունակ միջավայր փոխանցելու համար»։

Հայաստանը գտնվում է երկրագնդի ամենահարուստ կենսաբազմազանություն ունեցող էկոտարածաշրջաններից մեկում։ Հայաստանի տարածքում հանդիպում են ավելի քան 3500 տեսակ բարձրակարգ անոթավոր բույսեր, 17 հազար 500 տեսակ կենդանիներ՝ ներառյալ ողնաշարավորների 536 տեսակ։  

Մարտ 03, 2026 at 18:00

2025թ․ ամռանից շահագործվում է Հրազդանի սանիտարական աղբավայրը։ Այն նախատեսված է սպասարկելու Կոտայքի և Գեղարքունիքի մարզերի 16 համայնքի։ Այն շահագործում է այդ համայնքների կողմից հիմնադրված «Կոտայքի և Գեղարքունիքի կոշտ կենցաղային թափոնների կառավարման» ՍՊԸ-ի կողմից։ Աբովյանում Էկոլուրի կազմակերպած «Իրազեկվի՛ր և սատարի՛ր ՀՀ-ում արտադրողի ընդլայնված պատասխանատվության համակարգի ներդրմանը՝ ի նպաստ առողջ շրջակա միջավայրի» թեմայով իրազեկման միջոցառման ժամանակ «Կոտայքի և Գեղարքունիքի կոշտ կենցաղային թափոնների կառավարման» ՍՊԸ-ի տնօրեն Սերգեյ Համբարձումյանը ներկայացրեց կազմակերպության գործունեությունը։

Աբովյանը համարվում է ՍՊԸ-ի հիմնադիր համայնքներից, սակայն այստեղ ընկերությունը կսկսի ծառայություններ մատուցել, ըստ Համբարձումյանի, 2026թ․ գարնանից։ 

Աբովյանի համայնքապետի մամուլի քարտուղար Ռոզա Նալթակյանը նշեց, որ գոհ են Աբովյան քաղաքում գործող աղբահանության համակարգից։ Ցանկանում են վստահ լինել, որ նոր համակարգը կապահովի լավ ծառայություն։ «Կարո՞ղ եք երաշխավորել, որ մենք խնդիր չենք ունենա, և աղբը ժամանակին կտեղափոխվի, ու բնակիչները չեն դժգոհի։ Մեր համայնքի կոմունալ տնտեսությունն իդեալական է կազմակերպում այդ աշխատանքը, նույնիսկ շաբաթ և կիրակի օրերին մենք տեսնում ենք, որ գալիս են, աղբը տեղափոխում են, բնակչության դժգոհությունը չկա», – ասաց նա։

Սերգեյ Համբարձումյանը նշեց, որ «Կոտայքի և Գեղարքունիքի կոշտ կենցաղային թափոնների կառավարման» ՍՊԸ-ն նաև Աբովյանի ընկերությունն է։ Իրավական առումով, եթե մինչև հիմա Աբովյանն իրականացնում է աղբահանությունն իր կոմունալ տնտեսության օղակի միջոցով, ինչ-որ իքս պահից իրականացնելու է մեկ այլ ընկերության՝ այսինքն  «Կոտայքի և Գեղարքունիքի կոշտ կենցաղային թափոնների կառավարման» ՍՊԸ-ի միջոցով։ «Այսինքն՝  Աբովյանն այդ ամենի տերն է, և՛ խզում չի լինելու։ Աբովյանի կոմունալը շատ լավ աշխատում  է, մենք գիտենք։ Մենք ամեն ինչ անելու ենք, որ առնվազն այդ ցուցանիշը պահենք», – ասաց նա և ներկայացրեց այլ համայնքներում աշխատանքի փորձը։

Սերգեյ Համբարձումյանը նաև նշեց, որ Հրազդանի սանիտարական աղբավայրի շահագործման շրջանակում համայնքների կոմունալ ծառայությունները 99-100 տոկոսով լուծարվում են։ «Գործառույթային առումով իրենց մոտ լիքը բան փոխվում է։ Սակայն կան գործառույթներ, որոնք համայնքապետարանն է իրականացնելու, ոչ մենք։ Մասնավորապես, շինարարական աղբը մենք չենք կարողանում տեղափոխել, որովհետև մեքենաները նախատեսված չեն դրա համար։ Համայնքին ենք խնդրում, որ շինարարական աղբը հավաքի։ Նաև խոշոր եզրաչափերի աղբը՝ սառնարաններ, բազմոցներ, դիմում ենք համայնքապետարաններին, որ իրենց հերթապահ մեքենաները հավաքեն։ Մենք դրանք ընդունում ենք աղբավայրի տարածքում։ Այսինքն՝ համայնքի կոմունալների որոշակի գործառույթներ շարունակվելու են, քանի որ կան առանձնահատկություններ, որոշ տեսակի թափոններ, որ մենք չենք տեղափոխում»,- ասաց նա։

Աբովյանի համայնքապետարանի Ֆինանսատնտեսագիտական և եկամուտների հաշվառման բաժնի պետ Աննա Չոբանյանը հարցրեց․ «Քանի որ բյուջե ենք կազմում, ե՞րբ եք գալու և այդ ներդրումն առաջին փուլով ինչքա՞ն է լինելու»։ Ի պատասխան Սերգեյ Համբարձումյանը նշեց․ «Ֆինանսական արժեքը քննարկվում է Տարածքային կառավարման և ենթակառուցվածքների նախարարությունում, քանի որ ծառայության արժեքը, բնականաբար, համայնքների ծախսածից շատ է, բայց ՏԿԵՆ-ն ինչքան մասը կվերցնի իր վրա, դեռ քննարկվում է»։

Աբովյանի համայնքապետարանի կոմունալ տնտեսության բաժնի պետի տեղակալ Արմեն Սիմոնյանն ասաց, որ Հրազդանի սանիտարական աղբավայրի շահագործման  արդյունքում Գեղարքունիքի և Կոտայքի մարզերում միասին դադարելու է գործել մոտ 25-30 աղբավայր։ Աղբավայրերի փակումն ավելի թանկ արժե, քան ստեղծումը։

Միայն Աբովյան համայնքը 2021թ․ համայնքային խոշորացման արդյունքում ժառանգություն է ստացել 4 աղբանոց։ Սակայն 2025թ․ տարեվերջի դրությամբ համայնքում գործել են 3-ը՝ Ջրաբերի, Արամուսի և Բալահովիտի աղբանոցները։  Դրանք չեն համապատասխանում սանիտարական նորմերին, ցանկապատված չեն, արգելափակոց չունեն, պարբերաբար այրվում են։

«Ձեզ վստահեցնում եմ, որ որևէ համայնք իր միջոցներով՝ թե՛ ֆինանսական, թե՛ տեխնիկական, չի կարող լուծել այդ աղբավայրերի փակման հարցը»,- ասաց Արմեն Սիմոնյանը։

Արձագանքելով՝ Սերգեյ Համբարձումյանն ասաց,  որ դեռ 2016թ․ վարկային միջոցների ձեռքբերման ժամանակ կառավարությունը նման պարտավորություն ստանձնել է, բայց ֆինանսական միջոցներ հատկացված չեն այս պահին։ «Ես այդ հարցը բարձրաձայնում եմ, բայց առաջարկում եմ նաև, որ մեր համայնքները գրություններով, տարբեր ձևերով ևս բարձրաձայնեն այդ խնդիրը», – ասաց նա։

«Հայաստանում թափոնների կառավարման քաղաքականություն» ծրագրի փորձագետ Էմիլ Մկրտչյանն ասաց, որ աղբավայրերի փակման համար Հայաստանի Ամերիկյան համալսարանի Յակոբեան բնապահպանական կենտրոնը Ստեփանավանի համայնքապետարանի հետ համագործակցությամբ արտերկրից մասնագետ է հրավիրել գնահատելու, թե աղբավայրի փակումը համայնքին որքան գումար կարժենա։ «Յակոբեան բնապահպանական կենտրոնն այս պահին նման խորհրդատվական աշխատանք տանում է, օգնելու համայնքին»,- ասաց նա։

Խնդրի մասին «Էկոլուր» տեղեկատվական ՀԿ-ի փոխնախագահ Վիկտորյա Բուռնազյանը հարց բարձրացրեց սույն թվականի փետրվարի 24-ին կայացած Տարածքային կառավարման և ենթակառուցվածքների նախարարին կից հասարակական խորհրդի անդրանիկ նիստի ժամանակ։ ՏԿԵ նախարար Դավիթ Խուդաթյանն ասաց, որ ծրագրում են հին աղբավայրերը փակել դրամաշնորհային միջոցների, պետական և համայնքային միջոցների հաշվին։

Այս նյութը ստեղծվել է Շվեդիայի կողմից ֆինանսավորվող և ՀԱՀ Յակոբեան բնապահպանական կենտրոնի կողմից իրականացվող «Հայաստանում թափոնների կառավարման քաղաքականություն» (WPA) ծրագրի շրջանակում՝ Շվեդիայի ֆինանսական և ՀԱՀ տեխնիկական աջակցությամբ:

Ներկայացված տեսակետները, եզրակացություններն ու կարծիքները պատկանում են հեղինակ(ներ)ին և պարտադիր չէ, որ արտահայտեն ծրագրի, Հայաստանի ամերիկյան համալսարանի կամ Շվեդիայի կառավարության դիրքորոշումը։

Մարտ 03, 2026 at 18:08