Category: Ecolur

Օդի ջերմաստիճանը հունիսի 4-ի ցերեկը, 5-ին աստիճանաբար կբարձրանա ևս 2-3 աստիճանով, հայտնում է «Հիդրոօդերևութաբանության և մոնիթորինգի կենտրոն» ՊՈԱԿ-ը։

Երևանում հունիսի 4-6-ին առավելապես երեկոյան ժամերին քաղաքի առանձին հատվածներում հնարավոր է, 7-9-ին՝ գիշերը և երեկոյան ժամերին սպասվում է կարճատև անձրև և ամպրոպ, ամպրոպի ժամանակ հնարավոր է քամու ուժգնացում՝ 17-20մ/վ արագությամբ։

Հանրապետության տարածքում հունիսի 4-ին և 6-ին առավելապես կեսօրից հետո, 5-ին և 7-9-ին՝ գիշերը և կեսօրից հետո առանձին շրջաններում սպասվում է կարճատև անձրև և ամպրոպ, տեղ-տեղ հնարավոր է նաև կարկուտ։ Քամին`հարավարևմտյան`2-5 մ/վ, ամպրոպի ժամանակ սպասվում է նաև քամու ուժգնացում՝ 17-20 մ/վ արագությամբ։

 

Հունիս 04, 2026 at 13:45

Օդի ջերմաստիճանը հունիսի 4-ի ցերեկը, 5-ին աստիճանաբար կբարձրանա ևս 2-3 աստիճանով, հայտնում է «Հիդրոօդերևութաբանության և մոնիթորինգի կենտրոն» ՊՈԱԿ-ը։

Երևանում հունիսի 4-6-ին առավելապես երեկոյան ժամերին քաղաքի առանձին հատվածներում հնարավոր է, 7-9-ին՝ գիշերը և երեկոյան ժամերին սպասվում է կարճատև անձրև և ամպրոպ, ամպրոպի ժամանակ հնարավոր է քամու ուժգնացում՝ 17-20մ/վ արագությամբ։

Հանրապետության տարածքում հունիսի 4-ին և 6-ին առավելապես կեսօրից հետո, 5-ին և 7-9-ին՝ գիշերը և կեսօրից հետո առանձին շրջաններում սպասվում է կարճատև անձրև և ամպրոպ, տեղ-տեղ հնարավոր է նաև կարկուտ։ Քամին`հարավարևմտյան`2-5 մ/վ, ամպրոպի ժամանակ սպասվում է նաև քամու ուժգնացում՝ 17-20 մ/վ արագությամբ։

 

Հունիս 04, 2026 at 13:45

2026թ․ մայիսի 26-ին Էկոլուրի մամուլի ակումբում տեղի ունեցավ Ռաուլ Վալենբերգի Մարդու իրավունքների և մարդասիրական իրավունքի ինստիտուտի ավագ հետազոտող, դոկտոր Կլաուդիա Իտուարտե Լիմայի (Claudia Ituarte-Lima) հանդիպումը Հայաստանի քաղաքացիական հասարակության ներկայացուցիչների հետ։

Հանդիպման ընթացքում մասնագետը ներկայացրեց ՄԱԿ-ի Կենսաբանական բազմազանության մասին կոնվենցիայի կողմերի համաժողովներում (COP- Conference of the Parties) քաղհասարակության դերակատարությունը, մասնակցության, հարակից միջոցառումների (side events) ձևաչափերը։ Քննարկվեցին քաղաքացիական հասարակության ներգրավվածության, ազդեցության մեխանիզմների և միջազգային հարթակներում իրենց ձայնը լսելի դարձնելու հարցեր։

Կլաուդիա Իտուարտե Լիման նշեց, որ COP գործընթացներում մասնակցության արդյունավետությունը մեծապես կախված է նախապես հստակեցված նպատակներից։ Նրա խոսքով՝ ցանկացած միջոցառում կամ նախաձեռնություն կազմակերպելուց առաջ անհրաժեշտ է հասկանալ՝ ինչ արդյունք է ակնկալվում։ «Շատ կարևոր է հասկանալ՝ որն է ձեր նպատակը։ Դրանից է կախված, թե ինչ ձևաչափով կարելի է մասնակցել COP գործընթացներին։ Արդյո՞ք դուք ուզում եք բանակցությունների վրա ազդեցություն ունենալ, արդյո՞ք ուզում եք, որ Հայաստանի առաջնահերթություններն ավելի լսելի լինեն և հաշվի առնվեն», – նշեց նա։

Մասնագետը ներկայացրեց COP համաժողովներում գոյություն ունեցող տարբեր մասնակցության հարթակներ՝ կապույտ և կանաչ գոտիները, ինչպես նաև դրանցից դուրս կազմակերպվող միջոցառումները։ Նրա խոսքով՝ թեև պաշտոնական միջոցառումները հիմնականում անցկացվում են այդ գոտիներում, սակայն քաղաքացիական հասարակությունը կարող է ազդեցություն ունենալ նաև այլ ձևաչափերով կազմակերպվող նախաձեռնությունների միջոցով։

Կլաուդիա Իտուարտե Լիման որպես օրինակ նշեց Բրազիլիայում տեղի ունեցած COP-ում քաղհասարակության նախաձեռնության փորձը, երբ քաղաքացիական հասարակության կազմակերպությունները տեղի համալսարանի տարածքում կազմակերպել էին լայնամասշտաբ հարակից միջոցառում՝ ներգրավելով հարյուրավոր մասնակիցների, այդ թվում՝ տարբեր երկրների պետական ներկայացուցիչների։ «100-ավոր մասնակիցներ ունեցավ այդ միջոցառումը։ Տարբեր խմբերի ներկայացուցիչներ, կանայք, բնիկ խմբեր, քաղաքացիական հասարակության ներկայացուցիչներ այնտեղ խոսեցին, և կազմակերպիչները հենց COP-ի նախագահությանը հրավիրեցին այդ միջոցառմանը։ Դա անվանում են ժողովրդի գագաթնաժողով։ Իրենք պատրաստեցին կոնկրետ փաստաթուղթ, որը հանձնեցին նախագահությանը։ Կարող եք նաև այդ տարբերակը դիտարկել, որ նախապես աշխատեք քաղաքացիական հասարակության տարբեր կազմակերպությունների հետ, որոնք մասնակցել են նախկինում և գալու են այստեղ։ Միասին այդպիսի միջոցառում կազմակերպեք, հրավիրեք և ներկայացնեք միացյալ փաստաթուղթ», – ասաց նա։

«Էկոլուր» տեղեկատվական ՀԿ-ի նախագահ Ինգա Զարաֆյանը նշեց, որ քաղաքացիական հասարակության ներկայացուցիչների համար կարևոր է հասկանալ՝ ինչպես ապահովել իրենց նախաձեռնությունների և քննարկումների արդյունքների հասանելիությունը կոնվենցիայի քարտուղարությանը։ Նրա խոսքով՝ խոսքը միայն ցանց ստեղծելու կամ հռչակագրերի մասին չէ, այլև՝ այն մեխանիզմների, որոնց միջոցով քաղաքացիական հասարակության աշխատանքի արդյունքները կարող են պաշտոնապես ճանաչվել և ընդգրկվել գործընթացում։ 

Արձագանքելով Կլաուդիա Իտուարտե Լիման նշեց, որ նման նախաձեռնությունները հնարավոր է հասնեն քարտուղարության մակարդակ, սակայն պետք է հաշվի առնել մասնակցության սահմանափակ տեղերը կապույտ գոտում։ Այդ պատճառով, ըստ նրա, կարևոր է կիրառել նաև լրացուցիչ ձևաչափեր՝ մասնավորապես COP-ի պաշտոնական գոտիներից դուրս հարակից միջոցառումների կազմակերպումը։

Քննարկման ընթացքում շեշտվեց նաև միջազգային ցանցերի դերը քաղաքացիական հասարակության ազդեցության ընդլայնման գործում։ Մասնավորապես, նշվեց CBD Women’s Caucus՝ կանանց իրավունքների և մասնակցության հարցերով միջազգային ցանցն ու GYBN (Global Youth Biodiversity Network)՝ երիտասարդական գլոբալ ցանցը, որը զբաղվում է կենսաբազմազանության հարցերով։ Կլաուդիա Իտուարտե Լիմայի խոսքով՝ տարբեր թեմաների դեպքում քաղաքացիական հասարակության կազմակերպությունները կարող են միանալ համապատասխան ցանցերին և այդ միջոցով ավելի արդյունավետ բարձրաձայնել իրենց մտահոգությունները։ «Եթե հարցը վերաբերում է կանանց, կարելի է աշխատել կանանց ցանցերի միջոցով, եթե երիտասարդների՝ երիտասարդական ցանցերի», – ասաց նա։

Կլաուդիա Իտուարտե Լիման նշեց, որ քաղաքացիական հասարակության կազմակերպությունները չունեն քվեարկելու իրավունք COP-ի վերջնական որոշումների ընդունման գործընթացում, քանի որ այն միջպետական բանակցային հարթակ է։ Այնուամենայնիվ, քաղաքացիական հասարակությունը կարևոր դեր ունի առաջարկների ձևավորման, հանրային ճնշման և օրակարգային հարցերի բարձրաձայնման գործում։ Նրա խոսքով՝ հաճախ COP-ի վերջնական փաստաթղթերը արդեն նախապես համաձայնեցված են լինում, սակայն հարակից միջոցառումները հնարավորություն են տալիս ազդել գործընթացների վրա և ներկայացնել տարբեր երկրների և համայնքների դիրքորոշումները։

Հանդիպման ընթացքում քննարկվեց նաև Կունմինգ-Մոնրեալի կենսաբազմազանության գլոբալ շրջանակը։ Մասնավորապես, փորձագետն առանձնացրեց 22-րդ թիրախը, որը վերաբերում է բնիկ ժողովուրդների և տեղական համայնքների` լիարժեք, արդար, ներառական, արդյունավետ և գենդերային առումով որոշումների կայացմանը մասնակցության ապահովմանը, ինչպես նաև արդարադատությանը և կենսաբազմազանության վերաբերյալ տեղեկատվության հասանելիությանը, և 23-րդ թիրախը, որը վերաբերում է  գենդերային հավասարության ապահովմանը։ Մասնագետն ընդգծեց, որ քաղաքացիական հասարակությունը կարող է այս թիրախներին հղում անելով ավելի ուժեղացնել իր դիրքորոշումները և պահանջները՝ կառավարությունների նկատմամբ։

Քննարկման ընթացքում ընդգծվեց նաև ազգային և միջազգային փաստաթղթերի կիրառման, վերահսկման կարևորությունը։ «Սովորաբար գործողությունների ծրագրերը շատ հավակնոտ են։ Փաստաթուղթը մշակվում է, բայց կարևոր է նաև հետագայում մոնիթորինգի ենթարկել դրա կիրարկումը, և այս պարագայում քաղաքականության փաստաթղթերին հղում անելը մեծ կշիռ կտա ձեր խոսքին», – ասաց նա։

Հունիս 03, 2026 at 16:58

Հայաստանում թափոնների կառավարման ոլորտը պատրաստվում է կարևոր փոփոխությունների։ Նախատեսվում է ներդնել արտադրողի ընդլայնված պատասխանատվության (ԱԸՊ) համակարգը, որի շրջանակում որոշակի ապրանքներ արտադրողներ ու ներմուծողներ պատասխանատվություն կկրեն այդ ապրանքների օգտագործումից առաջացող թափոնների հավաքման, վերամշակման և անվտանգ կառավարման համար՝ այդ գործառույթները պատվիրակելով արտադրողի պատասխանատվության կազմակերպություններին։

ՀՀ շրջակա միջավայրի նախարարությունը, ՀԱՀ Յակոբեան բնապահպանական կենտրոնի կողմից իրականացվող «Հայաստանում թափոնների կառավարման քաղաքականություն» ծրագրի աջակցությամբ մշակել է «Արտադրողի ընդլայնված պատասխանատվության մասին» օրինագիծը։

Տեսանյութում «Հայաստանում թափոնների կառավարման քաղաքականություն» ծրագրի ղեկավար Հարություն Ալպետյանը ներկայացնում է, թե որ փուլում է գտնվում օրինագծի մշակումը, ինչ վերամշակման թիրախներ են նախատեսված և ինչ վերահսկողական մեխանիզմներ են գործելու համակարգի ներդրման դեպքում։

Մանրամասները՝ տեսանյութում։

Այս նյութը ստեղծվել է Շվեդիայի կողմից ֆինանսավորվող և ՀԱՀ Յակոբեան բնապահպանական կենտրոնի կողմից իրականացվող «Հայաստանում թափոնների կառավարման քաղաքականություն» (WPA) ծրագրի շրջանակում՝ Շվեդիայի ֆինանսական և ՀԱՀ տեխնիկական աջակցությամբ:

Ներկայացված տեսակետները, եզրակացություններն ու կարծիքները պատկանում են հեղինակ(ներ)ին և պարտադիր չէ, որ արտահայտեն ծրագրի, Հայաստանի ամերիկյան համալսարանի կամ Շվեդիայի կառավարության դիրքորոշումը։

Հունիս 03, 2026 at 16:37

Հայաստանում թափոնների կառավարման ոլորտը կանգնած է կարևոր փոփոխությունների շեմին։ Այդ փոփոխությունները նախատեսվում են արտադրողի ընդլայնված պատասխանատվության (ԱԸՊ) համակարգի ներդրմամբ։ ՀՀ շրջակա միջավայրի նախարարությունը Հայաստանի ամերիկյան համալսարանի (ՀԱՀ) տեխնիկական աջակցությամբ մշակել է «Արտադրողի ընդլայնված պատասխանատվության մասին» օրինագիծը։

Արդեն պատրաստ է օրինագծի կարգավորման ազդեցության գնահատման փաթեթը, տնտեսական ազդեցության գնահատումը։ Շուտով այն միջգերատեսչական շրջանառության մեջ է մտնելու։ Այս մասին Էկոլուրի հետ զրույցում ասաց ՀԱՀ Յակոբեան բնապահպանական կենտրոնի կողմից իրականացվող «Հայաստանում թափոնների կառավարման քաղաքականություն» ծրագրի ղեկավար Հարություն Ալպետյանը:

Արտադրողի ընդլայնված պատասխանատվության համակարգը նախատեսում է, որ որոշակի ապրանքներ արտադրողներ և ներմուծողներ պատասխանատվություն կստանձնեն այդ ապրանքների օգտագործումից առաջացող  թափոնների անվտանգ գործածության համար:

Խոսքն այն ապրանքների մասին է, որոնց օգտագործման արդյունքում առաջանում են ապակե, թղթե, պլաստիկ, մետաղե փաթեթավորման և փաթեթվածքի թափոններ, շահագործումից դուրս եկած առաջնային մարտկոցներ և կուտակիչներ, ավտոմոբիլային անվադողեր, յուղեր, ֆիլտրեր, էլեկտրական և էլեկտրոնային սարքավորումների թափոններ։

Արտադրողների և ներմուծողների կողմից վճարվող գումարներով իրականացվելու է այդ թափոնների տեսակավորումը, վերամշակումը, վերօգտագործումն ու օգտահանումը: Այս ամենի ապահովումը  կիրականացնեն Արտադրողի պատասխանատվության կազմակերպությունները, կամ առանձին ընկերություններ, որոնք կստանան համապատասխան թույլտվություն՝ լիազոր մարմնի կողմից:

Հարություն Ալպետյանը նշեց, որ նույն թափոնի տեսակի համար կարող են գործել անսահմանափակ քանակի Արտադրողի պատասխանատվության կազմակերպություններ։ Այդ կազմակերպությունները կարող են շահույթ հետապնդել. «Դրանք կլինեն առևտրային կազմակերպություններ և կգործեն մրցակցային պայմաններում, և իրենց ծառայության դիմաց վճարի չափը կկարգավորվի շուկայական օրենքներով, այսինքն, մրցակցության արդյունքում»,- ասաց Հարություն Ալպետյանը:

ԱԸՊ համակարգի ներդրման համար կարևորագույն փուլն է սկզբնաղբյուրում թափոնների տեսակավորումը, ինչի արդյունքում վերամշակողներին կմատակարարվի մաքուր թափոն, հումք, որն ավելի բարձր որակի վերամշակում կարող է անցնել, իսկ բնակչության վարքագծում կամրանա թափոնների նկատմամբ ավելի պատասխանատու վերաբերմունք: «Թափոնների տեսակավորման ծրագրեր են իրականացվել Սևանում, Հրազդանում, Ստեփանավանում և Տաշիրում: Փորձը ցույց է տվել, որ բնակիչների շրջանում ձևավորվում է ավելի հոգատար և պատասխանատու վերաբերմունք»,- ասաց Հարություն Ալպետյանը:

Նրա խոսքով` ամբողջ շղթան՝ հավաքում, տեղափոխում, վերամշակում, գործելու է պայմանագրային սկզբունքով, ինչը թույլ կտա հետևել թափոնների քանակին և շարժին։ «Վերահսկողություն  իրականացնող պետական մարմինը ստուգումներ կիրականացնի ինչպես վերամշակման գործարաններում, այնպես էլ հավաքման և տեղափոխման օպերատորների մոտ։ Որպես հավելյալ մեխանիզմ ֆինանսական աուդիտի հետ մեկտեղնախատեսվում է նաև տեխնիկական աուդիտ, որնիրականացվելու է անկախ երրորդ կազմակերպության կողմից և գնահատելու է վերամշակման իրական ծավալները», – ասում է Հարություն Ալպետյանը:

Յուրաքանչյուր թափոնատեսակի համար սահմանվելու են վերամշակման թիրախներ։ Օրինակ, PET պլաստիկի դեպքում նպատակն առաջին տարում վերամշակման 25 տոկոս ապահովելն է։ Երկարաժամկետ նպատակը հավակնոտ է՝ հասնել PET պլաստիկի 95 տոկոսի վերամշակման։ «Եթե Արտադրողի պատասխանատվության կազմակերպությունը չի ապահովում սահմանված վերամշակման ծավալները, կիրառվելու են բարձր տուգանքներ: Արտադրողի պատասխանատվության կազմակերպությունները, բնականաբար, շահագրգռված կլինեն ապահովել թիրախները, և հենց դրանում է ԱԸՊ-ի՝ որպես տնտեսական գործիք լինելու իմաստը։ Այն ստեղծում է ֆինանսական միջոցներ և կարողություններ Այն նաև կձևավորի շուկայական պահանջարկ, կբարելավվեն թափոնների կառավարման արժեշղթաները, ներառյալ  վերամշակող ընկերությունների  կարողությունները: Մենք խոսում ենք վերամշակման հզորությունների կտրուկ աճի մասին» – նշեց Հարություն Ալպետյանը և հավելեց,- գլխավոր նպատակն այն է, որ այս մեխանիզմը՝ որպես համակարգ, սկսի գործել: Մենք՝ որպես պետություն, որպես հասարակություն, պետք է սովորենք այս տնտեսական գործիքն արդյունավետ օգտագործել»:

Հունիս 03, 2026 at 15:12

Հայաստանում թափոնների կառավարման ոլորտը կանգնած է կարևոր փոփոխությունների շեմին։ Այդ փոփոխությունները նախատեսվում են արտադրողի ընդլայնված պատասխանատվության (ԱԸՊ) համակարգի ներդրմամբ։ ՀՀ շրջակա միջավայրի նախարարությունը Հայաստանի ամերիկյան համալսարանի (ՀԱՀ) տեխնիկական աջակցությամբ մշակել է «Արտադրողի ընդլայնված պատասխանատվության մասին» օրինագիծը։

Արդեն պատրաստ է օրինագծի կարգավորման ազդեցության գնահատման փաթեթը, տնտեսական ազդեցության գնահատումը։ Շուտով այն միջգերատեսչական շրջանառության մեջ է մտնելու։ Այս մասին Էկոլուրի հետ զրույցում ասաց ՀԱՀ Յակոբեան բնապահպանական կենտրոնի կողմից իրականացվող «Հայաստանում թափոնների կառավարման քաղաքականություն» ծրագրի ղեկավար Հարություն Ալպետյանը:

Արտադրողի ընդլայնված պատասխանատվության համակարգը նախատեսում է, որ որոշակի ապրանքներ արտադրողներ և ներմուծողներ պատասխանատվություն կստանձնեն այդ ապրանքների օգտագործումից առաջացող  թափոնների անվտանգ գործածության համար:

Խոսքն այն ապրանքների մասին է, որոնց օգտագործման արդյունքում առաջանում են ապակե, թղթե, պլաստիկ, մետաղե փաթեթավորման և փաթեթվածքի թափոններ, շահագործումից դուրս եկած առաջնային մարտկոցներ և կուտակիչներ, ավտոմոբիլային անվադողեր, յուղեր, ֆիլտրեր, էլեկտրական և էլեկտրոնային սարքավորումների թափոններ։

Արտադրողների և ներմուծողների կողմից վճարվող գումարներով իրականացվելու է այդ թափոնների տեսակավորումը, վերամշակումը, վերօգտագործումն ու օգտահանումը: Այս ամենի ապահովումը  կիրականացնեն Արտադրողի պատասխանատվության կազմակերպությունները, կամ առանձին ընկերություններ, որոնք կստանան համապատասխան թույլտվություն՝ լիազոր մարմնի կողմից:

Հարություն Ալպետյանը նշեց, որ նույն թափոնի տեսակի համար կարող են գործել անսահմանափակ քանակի Արտադրողի պատասխանատվության կազմակերպություններ։ Այդ կազմակերպությունները կարող են շահույթ հետապնդել. «Դրանք կլինեն առևտրային կազմակերպություններ և կգործեն մրցակցային պայմաններում, և իրենց ծառայության դիմաց վճարի չափը կկարգավորվի շուկայական օրենքներով, այսինքն, մրցակցության արդյունքում»,- ասաց Հարություն Ալպետյանը:

ԱԸՊ համակարգի ներդրման համար կարևորագույն փուլն է սկզբնաղբյուրում թափոնների տեսակավորումը, ինչի արդյունքում վերամշակողներին կմատակարարվի մաքուր թափոն, հումք, որն ավելի բարձր որակի վերամշակում կարող է անցնել, իսկ բնակչության վարքագծում կամրանա թափոնների նկատմամբ ավելի պատասխանատու վերաբերմունք: «Թափոնների տեսակավորման ծրագրեր են իրականացվել Սևանում, Հրազդանում, Ստեփանավանում և Տաշիրում: Փորձը ցույց է տվել, որ բնակիչների շրջանում ձևավորվում է ավելի հոգատար և պատասխանատու վերաբերմունք»,- ասաց Հարություն Ալպետյանը:

Նրա խոսքով` ամբողջ շղթան՝ հավաքում, տեղափոխում, վերամշակում, գործելու է պայմանագրային սկզբունքով, ինչը թույլ կտա հետևել թափոնների քանակին և շարժին։ «Վերահսկողություն  իրականացնող պետական մարմինը ստուգումներ կիրականացնի ինչպես վերամշակման գործարաններում, այնպես էլ հավաքման և տեղափոխման օպերատորների մոտ։ Որպես հավելյալ մեխանիզմ ֆինանսական աուդիտի հետ մեկտեղնախատեսվում է նաև տեխնիկական աուդիտ, որնիրականացվելու է անկախ երրորդ կազմակերպության կողմից և գնահատելու է վերամշակման իրական ծավալները», – ասում է Հարություն Ալպետյանը:

Յուրաքանչյուր թափոնատեսակի համար սահմանվելու են վերամշակման թիրախներ։ Օրինակ, PET պլաստիկի դեպքում նպատակն առաջին տարում վերամշակման 25 տոկոս ապահովելն է։ Երկարաժամկետ նպատակը հավակնոտ է՝ հասնել PET պլաստիկի 95 տոկոսի վերամշակման։ «Եթե Արտադրողի պատասխանատվության կազմակերպությունը չի ապահովում սահմանված վերամշակման ծավալները, կիրառվելու են բարձր տուգանքներ: Արտադրողի պատասխանատվության կազմակերպությունները, բնականաբար, շահագրգռված կլինեն ապահովել թիրախները, և հենց դրանում է ԱԸՊ-ի՝ որպես տնտեսական գործիք լինելու իմաստը։ Այն ստեղծում է ֆինանսական միջոցներ և կարողություններ Այն նաև կձևավորի շուկայական պահանջարկ, կբարելավվեն թափոնների կառավարման արժեշղթաները, ներառյալ  վերամշակող ընկերությունների  կարողությունները: Մենք խոսում ենք վերամշակման հզորությունների կտրուկ աճի մասին» – նշեց Հարություն Ալպետյանը և հավելեց,- գլխավոր նպատակն այն է, որ այս մեխանիզմը՝ որպես համակարգ, սկսի գործել: Մենք՝ որպես պետություն, որպես հասարակություն, պետք է սովորենք այս տնտեսական գործիքն արդյունավետ օգտագործել»:

Հունիս 03, 2026 at 15:12

Հայաստանում միայն ալկոհոլային և ոչ ալկոհոլային խմիչքների սպառումից տարեկան գոյանում է շուրջ 12․000 տոննա PET պլաստիկի կամ 450 միլիոն հատ պլաստիկ շշի թափոն։ Սակայն դրանց միայն փոքր մասն է վերամշակվում։ Մնացածը հայտնվում է աղբավայրերում կամ բնության մեջ։ 2025թ․ վերամշակվել է ընդամենը 300 տոննա պլաստիկ՝ ընդհանուր ծավալի ընդամենը 2․5 տոկոսը։

Վարուժան Աբրահամյանը պլաստիկի վերամշակմամբ զբաղվում է արդեն յոթ տարի։ 2019թ․ նա հիմնել է «Նեկոպոլիմեր» ընկերությունը։ Ամսական ընկերությունը վերամշակում է առավելագույնը 20 տոննա։

«Մեր միայն իրանական հոսքագիծը նախատեսված է ամսական 300 տոննայի համար, բայց միայն Երևանից մեզ հասնում է 5-6 տոննան։ Այս գործի մեջ սա շատ փոքր թիվ է։ Գոնե ամսական 100-150 տոննա կարողանանք վերամշակել։ Բայց թափոնի մեծ մասը գնում է աղբավայրեր և այնտեղից դուրս չի գալիս։ Մենք ստիպված պետք է կողմնակի տեղերից գտնենք կամ բերենք, աշխատում ենք, տարբեր շրջանների հետ, տարբեր ֆիրմաների հետ, բայց չի բավարարում, քանակը կայուն չէ։ Ափսոսում ենք, որ գնում է աղբավայր», – Էկոլուրի հետ զրույցում ասաց  Վարուժան Աբրահամյանը։

Գործարան հասնող պլաստիկը նախ տեսակավորում են ձեռքով։ Աշխատակիցներն առանձնացնում են քարերը, մետաղը և այլ նյութեր, որոնք կարող են վնասել հոսքագիծը։ Այնուհետև, հատուկ տարաներում PET պլաստիկն առանձնացվում է այլ տեսակի պլաստիկներից, մանրացվում և լվացվում է, ապա, որպես հումք, արտահանվում Ռուսաստան։

«Շատ լավ կլինի, գոնե մեզ արտոնություն տան կամ սարքավորում ձեռք բերենք, որ գոնե արհեստական բամբակներ արտադրենք կամ նեյլոն թելեր, կամ կտոր արտադրենք, որ կարողանանք, մենք՝ ինքներս, օգտագործենք երկրի մեջ»,- ասաց Վարուժան Աբրահամյանը։

Հայաստանում պլաստիկի վերամշակման ոլորտն ունի զարգացման զգալի ներուժ։ Սակայն առանց կայուն հավաքագրման, պետական աջակցության և համակարգային լուծումների, վերամշակման շղթան շարունակում է աշխատել սահմանափակ հնարավորություններով։

«Թափոն կա, բայց մեզ չի հասնում։ Գունավոր աղբամանների քանակը եթե կրկնապատկվի, դառնա 600 հատ, 800 հատ, 1000 հատ, 5-6 տոննան կդառնա 10 տոննա, 15 տոննա, այս աշխատանքի համար զգալի քանակ չի համարվում։ ․․․Ամենակարևորը սարքավորումներով տեսակավորում պետք է լինի աղբավայրերի մոտ, որ թափոններն այնտեղ առանձնանան։ Եթե տեսակավորման համակարգ դրվի, արդեն պլաստիկն էլ կառանձնացվի, ալյումին էլ կառանձնացվի, երկաթ կամ տարբեր տեսակի արդեն պիտի առանձնանան, բոլորին օգուտ կտա»,- ասաց Վարուժան Աբրահամյանը։

Թափոնների վերամշակմամբ զբաղվողները սպասում են Հայաստանում արտադրողի ընդլայնված պատասխանատվության համակարգի մասին օրենքի ընդունմանը, որը կփոխի թափոնների կառավարման տրամաբանությունը։ «Օրենքը շատ կօգնի, արդեն քաղաքապետարանի կողմից տեսակավորման բեռը մի քիչ կթեթևացնի,  կդրվի արտադրողի վրա։ Եթե արտադրում են, պիտի որոշ չափով հասցնեն մեզ կամ տարբեր վերամշակողների։ Եթե քանակ իմանանք, արդեն կարող ենք ծրագիր մշակել կամ հոսքագիծը այնպես շարել, որ ամսական 100 տոննա կամ 120 տոննա մշակենք»,- ասաց Վարուժան Աբրահամյանը։

Այս նյութը ստեղծվել է Շվեդիայի կողմից ֆինանսավորվող և ՀԱՀ Յակոբեան բնապահպանական կենտրոնի կողմից իրականացվող «Հայաստանում թափոնների կառավարման քաղաքականություն» (WPA) ծրագրի շրջանակում՝ Շվեդիայի ֆինանսական և ՀԱՀ տեխնիկական աջակցությամբ:

Ներկայացված տեսակետները, եզրակացություններն ու կարծիքները պատկանում են հեղինակ(ներ)ին և պարտադիր չէ, որ արտահայտեն ծրագրի, Հայաստանի ամերիկյան համալսարանի կամ Շվեդիայի կառավարության դիրքորոշումը։

Մայիս 26, 2026 at 17:02

Մեզ սպասում են գլոբալ ջերմաստիճանի նոր ռեկորդներ, հայտնում է ՄԱԿ-ը։

2026-2030 թվականներին գլոբալ միջին տարեկան մակերևութային ջերմաստիճանը կլինի նախաարդյունաբերական շրջանի (1850-1900 թթ.) միջին ցուցանիշից 1,3-1,9 աստիճան Ցելսիուսով բարձր։ Այս մասին նշված է Համաշխարհային օդերևութաբանական կազմակերպության նոր զեկույցում։ Զեկույցն ամփոփում է 13 տարբեր գիտական հաստատությունների կողմից պատրաստված կանխատեսումները։

86 տոկոս հավանականությամբ՝ 2026-2030թթ․ առնվազն մեկ տարի կլինի ավելի տաք, քան 2024թ․ և կդառնա դիտարկումների պատմության ամենաշոգ տարին։

Միաժամանակ, 91 տոկոս հավանականությամբ, այդ ժամանակահատվածում առնվազն մեկ տարվա ընթացքում գլոբալ միջին մակերևութային ջերմաստիճանը ժամանակավորապես կգերազանցի 1850-1900թթ․ միջին ցուցանիշը 1․5 աստիճան Ցելսիուսով։

Բարձր է նաև հավանականությունը, որ 2026-2030թթ․ հնգամյա միջին ցուցանիշը նույնպես կլինի նախաարդյունաբերական շրջանի միջին ջերմաստիճանից ավելի քան 1․5 աստիճան Ցելսիուսով բարձր։

Սակայն մասնագետների գնահատմամբ՝ քիչ հավանական է, որ ջերմաստիճանը գերազանցի նախաարդյունաբերական շրջանի միջին մակարդակը ավելի քան 2 աստիճան Ցելսիուսով։

Փորձագետները նաև կանխատեսում են Էլ Նինյո կլիմայական երևույթի զարգացում, հատկապես 2027 և 2028թթ․։

2026թ․ վերջում կանխատեսվում է Էլ Նինյո երևույթի ձևավորում, ինչը մեծացնում է հավանականությունը, որ 2027թ․ ևս կդառնա հերթական ռեկորդային շոգ տարին։

ՄԱԿ-ը նշում է, որ Փարիզյան համաձայնագրում ամրագրված 1․5 և 2 աստիճան Ցելսիուսի շեմերը վերաբերում են երկարաժամկետ տաքացմանը՝ սովորաբար 20 տարվա ժամանակահատվածում։ Այն փաստը, որ առանձին տարիներին գլոբալ միջին ջերմաստիճանը ժամանակավորապես գերազանցում է այդ շեմերը, դեռևս չի նշանակում, որ Փարիզյան համաձայնագրով սահմանված երկարաժամկետ նպատակներն անհասանելի են դարձել։

Հունիս 02, 2026 at 15:41

Երևանում մայիսի 29-ի ցերեկը, 30-ին օրվա ընթացքում, մայիսի 31-ի գիշերը, հունիսի 1-ին, 2-ին և 3-ին կեսօրից հետո սպասվում է կարճատև անձրև և ամպրոպ, ամպրոպի ժամանակ սպասվում է նաև քամու ուժգնացում՝ 17-20 մ/վ արագությամբ։ Մայիսի 31-ի ցերեկը, հունիսի 1-ի, 2-ի և 3-ի գիշերը սպասվում է առանց տեղումների եղանակ։

Հանրապետության տարածքում մայիսի 29-ի ցերեկը, 30-ին շրջանների մեծ մասում, մայիսի 31-ին, հունիսի 1-ի ցերեկը, 2-ին գիշերը և կեսօրից հետո, 3-ի ցերեկը առանձին շրջաններում, սպասվում է կարճատև անձրև և ամպրոպ, տեղ-տեղ հնարավոր է նաև կարկուտ։ Մայիսի 29-ի ցերեկը, 30-ին տեղումներն առանձին վայրերում կլինեն առատ։

Հունիսի 1-ի և 3-ի գիշերը սպասվում է առանց տեղումների եղանակ։ Քամին` հյուսիսարևմտյան` 2-5 մ/վ, ամպրոպի ժամանակ սպասվում է նաև քամու ուժգնացում՝ 17-20 մ/վ արագությամբ։

Օդի ջերմաստիճանը մայիսի 30-ին աստիճանաբար կնվազի 6-10 աստիճանով։

Այս մասին տեղեկացնում է ՀՀ շրջակա միջավայրի նախարարության «Հիդրոօդերևութաբանության և մոնիթորինգի կենտրոն» ՊՈԱԿ-ը։

Մայիս 29, 2026 at 16:36

Երևանում մայիսի 29-ի ցերեկը, 30-ին օրվա ընթացքում, մայիսի 31-ի գիշերը, հունիսի 1-ին, 2-ին և 3-ին կեսօրից հետո սպասվում է կարճատև անձրև և ամպրոպ, ամպրոպի ժամանակ սպասվում է նաև քամու ուժգնացում՝ 17-20 մ/վ արագությամբ։ Մայիսի 31-ի ցերեկը, հունիսի 1-ի, 2-ի և 3-ի գիշերը սպասվում է առանց տեղումների եղանակ։

Հանրապետության տարածքում մայիսի 29-ի ցերեկը, 30-ին շրջանների մեծ մասում, մայիսի 31-ին, հունիսի 1-ի ցերեկը, 2-ին գիշերը և կեսօրից հետո, 3-ի ցերեկը առանձին շրջաններում, սպասվում է կարճատև անձրև և ամպրոպ, տեղ-տեղ հնարավոր է նաև կարկուտ։ Մայիսի 29-ի ցերեկը, 30-ին տեղումներն առանձին վայրերում կլինեն առատ։

Հունիսի 1-ի և 3-ի գիշերը սպասվում է առանց տեղումների եղանակ։ Քամին` հյուսիսարևմտյան` 2-5 մ/վ, ամպրոպի ժամանակ սպասվում է նաև քամու ուժգնացում՝ 17-20 մ/վ արագությամբ։

Օդի ջերմաստիճանը մայիսի 30-ին աստիճանաբար կնվազի 6-10 աստիճանով։

Այս մասին տեղեկացնում է ՀՀ շրջակա միջավայրի նախարարության «Հիդրոօդերևութաբանության և մոնիթորինգի կենտրոն» ՊՈԱԿ-ը։

Մայիս 29, 2026 at 16:36