Գլխավոր դատախազությանը
և Հայաստանի Հանրապետության Ազգային անվտանգության ծառայությանը
ԴԻՄՈՒՄ
Հայաստանի Հանրապետության վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանի՝
Հայաստանի Հանրապետության Սահմանադրությունը խախտելու
և հավատացյալների կրոնական զգացմունքները ոտնահարելու փաստերի առթիվ
Ես՝ Արտաշես Իկոնոմովը, Հայաստանի Հանրապետության քաղաքացիս, դիմում եմ Ձեզ՝ հետևյալի առնչությամբ:
2026 թվականի օգոստոսի 24-ին Հայաստանի Հանրապետության Ազգային ժողովում՝ կառավարության 2026–2031 թվականների ծրագրի քննարկման ժամանակ, վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանը թույլ է տվել գործողություններ, որոնք, իմ խորին համոզմամբ, պարունակում են Հայաստանի Հանրապետության Սահմանադրության կոպիտ խախտումներ և ոտնահարում են հավատացյալների կրոնական զգացմունքները:
1. Սահմանադրության խախտման փաստերը
ա) Եկեղեցու պետությունից անջատման սկզբունքի խախտում
Վարչապետ Փաշինյանն Ազգային ժողովի ամբիոնից հայտարարել է, որ իբր պատրաստվում է «խորը համակարգային ճգնաժամի» մասին զեկույց Հայ Առաքելական Սուրբ Եկեղեցու վերաբերյալ և փաստացի պահանջել է Ամենայն Հայոց Կաթողիկոս Գարեգին Բ-ի հրաժարականը՝ որպես պատճառ նշելով, որ վերջինս պատարագների ժամանակ աղոթքներ է բարձրացնում Արցախի Հանրապետության համար:
Սա ուղղակի միջամտություն է Եկեղեցու ներքին գործերին, ինչը խստիվ արգելվում է Սահմանադրության 17-րդ հոդվածի 2-րդ կետով, որը սահմանում է. «Կրոնական կազմակերպություններն անջատ են պետությունից»: Պետությունն իրավունք չունի միջամտելու Եկեղեցու ներքին գործերին, ներառյալ՝ Կաթողիկոսի ընտրության կամ հրաժարականի հարցերին:
բ) Կրոնի ազատության խախտում
Վարչապետի գործողությունները խախտում են Սահմանադրության 23-րդ հոդվածը, որը երաշխավորում է յուրաքանչյուրի՝ մտքի, խղճի և կրոնի ազատության իրավունքը: Պետության ղեկավարի կողմից Եկեղեցու առաջնորդին հրապարակավ հրաժարականի կոչ անելը և նրա դեմ զրպարտչական հայտարարություններ անելը ոտնահարում է հավատացյալների՝ իրենց կրոնն ազատորեն դավանելու իրավունքը:
գ) Ծառայողական դիրքի չարաշահում
Վարչապետ Փաշինյանն օգտագործել է պետական պաշտոնյանին վայել չէ արտահայտություններ՝ Ամենայն Հայոց Կաթողիկոսին դիմելով իր աշխարհիկ (մկրտության) անունով՝ «Կտրիչ Ներսիսյան»: Ավելին, նա անհիմն հայտարարություններ է արել Կաթողիկոսի անձնական կյանքի վերաբերյալ: Սա ոչ միայն վիրավորական է հավատացյալների համար, այլև պարունակում է ծառայողական դիրքի չարաշահման հատկանիշներ, քանի որ Ազգային ժողովի ամբիոնն օգտագործվել է Եկեղեցու դեմ անհիմն մեղադրանքներ հնչեցնելու համար:
2. Իրավական հիմքը
Վարչապետի գործողությունները խախտում են Սահմանադրության հետևյալ հոդվածները.
· Հոդված 17, կետ 2՝ կրոնական կազմակերպությունների անջատումը պետությունից
· Հոդված 23՝ մտքի, խղճի և կրոնի ազատությունը
· Հոդված 48՝ պարտավորությունը հարգելու Սահմանադրությունը և օրենքները, այլ անձանց իրավունքները
Բացի այդ, վարչապետի գործողությունները հակասում են Սահմանադրությամբ Հայաստանի Հանրապետության կողմից ճանաչված Հայ Առաքելական Սուրբ Եկեղեցու բացառիկ առաքելությանը ժողովրդի հոգևոր կյանքում, մշակույթի զարգացման և ազգային ինքնության պահպանման գործում:
3. Պահանջը
Ելնելով վերոգրյալից՝ պահանջում եմ.
1. Սկսել վարույթ՝ վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանի գործողություններում Սահմանադրության խախտման հատկանիշների առկայությունը ստուգելու նպատակով:
2. Նիկոլ Փաշինյանին կանչել պատասխանատվության՝ Հայաստանի Հանրապետության Սահմանադրությունը խախտելու և հավատացյալների կրոնական զգացմունքները ոտնահարելու համար:
3. Ձեռնարկել օրենքով նախատեսված միջոցներ՝ բացառելու համար պետական պաշտոնյաների կողմից իրենց ծառայողական դիրքի չարաշահման դեպքերը:
4. Եզրափակիչ դիտողություն
Այս քայլը վարչապետի կողմից ոչ թե առաջին, այլ շարունակական միջամտությունն է Եկեղեցու գործերին: 2025 թվականից ի վեր իշխանությունների և Ամենայն Հայոց Կաթողիկոսի միջև հակամարտությունը մտել է բաց փուլ, իսկ 2026 թվականին այն ձեռք է բերել դատական բնույթ՝ Կաթողիկոսի և վեց արքեպիսկոպոսների նկատմամբ քրեական հետապնդում սկսելու տեսքով:
Պետության ղեկավարի կողմից Եկեղեցու առաջնորդին հրապարակավ վիրավորելը և նրա հրաժարականը պահանջելը աննախադեպ երևույթ է անկախ Հայաստանի պատմության մեջ: Այն վտանգում է ոչ միայն Սահմանադրությամբ երաշխավորված կրոնի ազատությունը, այլև հասարակության հոգևոր հիմքերը:
Հայաստանի Հանրապետության բոլոր այն քաղաքացիները, ովքեր կիսում են այս մտահոգությունը, կարող են միանալ և ստորագրել այս դիմումի տակ՝ ի պաշտպանություն Սահմանադրության և կրոնի ազատության:
24.08.2026 թ
