Այն, ինչ այսօր կատարվում է Հայ առաքելական եկեղեցու դեմ, խայտառակություն է։ Այս մասին Facebook–ի իր էջում գրել է Աշխարհահռչակ իրավաբան և մարդու իրավունքների միջազգային պաշտպան Ռոբերտ Ամստերդամը, ով նաև տեսանյութ է հրապարակել։
«Իշխանությունները մոլուցքով փորձում են վերահսկողություն սահմանել 1700-ամյա եկեղեցու նկատմամբ և այն վերածել իշխանական աշխատակազմի մի ստորաբաժանման։
Տեղի ունեցողը իրավունքի ու կրոնական ազատությունների բացահայտ ոտնահարում են։
Վաշինգտոնն ու Բրյուսելը պարտավոր են արձագանքել»։
Ռուսաստանն իրավունք ունի հարձակվելու թշնամական երկրների ցանկացած նավի վրա, եթե բավարար կասկածներ կան, որ այն Կիևի շահերից բխող բեռ է տեղափոխում, հայտարարել է ՌԴ Անվտանգության խորհրդի նախագահի տեղակալ Դմիտրի Մեդվեդևը, հաղորդում է ՌԻԱ Նովոստին։
«Այսինքն՝ առաջնորդվելով համաչափ մոտեցմամբ (ինչը արդարացի է), Ռուսաստանն իրավունք ունի հարձակվելու թշնամական երկրների ցանկացած առևտրային նավի վրա, որը գտնվում է թե՛ մեր, թե՛ չեզոք ջրերում, եթե բավարար կասկածներ կան, որ այն հակառակորդի շահերից բխող բեռ է տեղափոխում։ Այսինքն՝ ցանկացած բեռ։ Եվ այդպիսի նավեր շատ են», — նշել է Մեդվեդևը։
ԱԺ փոխխոսնակ Արամ Վարդևանյանը կոշտ գնահատական է հնչեցրել գործարար Սամվել Կարապետյանի կալանավորման վերաբերյալ՝ այն կապելով վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանի հրապարակային հայտարարությունների հետ։
Վարդևանյանի խոսքով՝ հասարակության շրջանում չկա որևէ մեկը, այդ թվում՝ իշխանության ներկայացուցիչների կամ ՔՊ խմբակցության համակիրների շրջանում, ով իրականում կասկածում է, որ Կարապետյանի կալանավորումն ապօրինի է եղել։
Նա պնդել է, որ գործարարի նկատմամբ կալանավորման որոշումը պայմանավորված է եղել ոչ թե բացառապես իրավական գործընթացներով, այլ իշխանության քաղաքական դիրքորոշմամբ։
«Նիկոլ Փաշինյանը Ֆեյսբուքում կոնկրետ ցուցում տվեց»,- հայտարարել է Վարդևանյանը՝ անդրադառնալով Կարապետյանի գործի շուրջ իշխանության արձագանքներին։
2020 թվականի Ղարաբաղյան պատերազմի ավարտի կապակցությամբ Ադրբեջանի նախագահի, Ռուսաստանի նախագահի և Հայաստանի վարչապետի կողմից ստորագրվեց եռակողմ հայտարարություն։ Իրականում Հայաստանի համար դա կապիտուլյացիայի ակտ էր, քանի որ Հայաստանը հանձնվեց։ Այս մասին տեղական լրատվամիջոցներին տված հարցազրույցում հայտարարել է Ադրբեջանի նախագահ Իլհամ Ալիևը։
«Աղդամի, Քելբաջարի և Լաչինի շրջանները մեզ վերադարձվեցին առանց մեկ կրակոցի։ Բնականաբար, Հայաստանը դա չարեց կամավոր, մենք նրան հարկադրեցինք։ Եթե պատերազմի պայմաններում դու որևէ մեկին հարկադրում ես, ապա դա նշանակում է, որ այդ կողմը կապիտուլյացիայի է ենթարկվել։ Այսինքն՝ այս տերմինում պետք չէ փնտրել որևէ նվաստացուցիչ կամ վիրավորական իմաստ։ Սա պարզապես իրականություն է։
Նոյեմբերի 9-ին Ռուսաստանի նախագահի միջնորդությամբ ընթանում էին եռակողմ բանակցություններ։ Ես կտրականապես պնդում էի, որ ստորագրվող հայտարարության մեջ անպայման պետք է արտացոլվի միջանցքը, որը կապում է Ադրբեջանի հիմնական մասը Նախիջևանի Ինքնավար Հանրապետության հետ։ Հայկական կողմը չէր ցանկանում դրա համար համաձայնություն տալ։ Բայց նա այնքան էլ շատ այլընտրանքներ չուներ։
Եթե պատերազմը շարունակվեր, մենք, իհարկե, նույնպես կորուստներ կունենայինք, բայց Հայաստանի կորուստները շատ ավելի մեծ կլինեին։ Որովհետև նրանց զորքերը, կարելի է ասել, գտնվում էին շրջափակման մեջ, և փաստացի դրանց ոչնչացումը լիովին հնարավոր էր։ Այդ պատճառով, նույնիսկ դա չցանկանալով, Հայաստանը համաձայնություն տվեց, և այդ հայտարարությունը բոլորին հայտնի է, այնտեղ կա հատուկ կետ», — նշել է նա։
«Ուժեղ Հայաստան» խմբակցությունը, ինչպես հայտնի է, Ֆինանսավարկային ու բյուջետային հարցերի մշտական հանձնաժողովի նախագահի պաշտոնում առաջադրել է պատգամավոր Հայկ Ֆարմանյանի թեկնածությունը։ Խորհրդարանում Ֆարմանյանը պատասխանում է պատգամավորների հարցերին։
Խմբակցության ղեկավար Նարեկ Կարապետյանը հարց բարձրացրեց շրջանառության հարկի վերաբերյալ՝ նշելով, որ փոքր բիզնեսը Հայաստանի տնտեսության ամենամեծ հատվածներից է, սակայն նախկինում հարկային պարտավորությունների համեմատաբար փոքր մասնաբաժին էր ապահովում։
Կարապետյանը հիշեցրեց, որ երկու տարի առաջ շրջանառության հարկի դրույքաչափը կրկնապատկվեց, ինչի հետևանքով, նրա խոսքով, մի շարք ընկերություններ ստիպված եղան դադարեցնել գործունեությունը։ Նա Ֆարմանյանից հետաքրքրվեց, թե ինչ լուծում է տեսնում այս խնդրի համար։
Ֆարմանյանը նշեց, որ անհրաժեշտ է օրենսդրական նախաձեռնությամբ հանդես գալ և համապատասխան փոփոխություններ առաջարկել։
Նրա խոսքով՝ 2025 թվականի հունվարից ուժի մեջ մտած փոփոխությունների հետևանքով բազմաթիվ փոքր ընկերություններ փակվել են, քանի որ նրանց հարկային բեռը զգալիորեն աճել է։
«Եթե նախկինում տնտեսվարողը, օրինակ, ամսական վճարում էր 200 հազար դրամ, ապա փոփոխությունից հետո այդ գումարը հասավ 400 հազարի»,- նշել է Ֆարմանյանը։
Նա ընդգծեց, որ խնդրի լուծման հնարավորություններ կան, և պատրաստակամություն հայտնեց համապատասխան օրինագիծ ներկայացնել շրջանառության մեջ։
Իրավական «թեստ» Արուսյակ Ջուլհակյանի համար, որը նա ձախողեց
Մեզ հասած տեղեկությունների համաձայն՝ որոշ ավագ դպրոցներում եւ անգամ համալսարաններում արդեն մտցվել է «Արհեստական բանականություն» առարկան։ Փորձեցինք ավագ դպրոցների տնօրեններից, բուհերից պարզել, թե ինչպես է դասավանդվում առարկան, ինչ ծրագրերի ու ձեռնարկների հիման վրա։
Գալուստ Գյուլբենկյանի անվան թիվ 190 ավագ դպրոցի տնօրենը մեզ հետ զրույցում ասաց․ «Ծրագիրը մեզ մոտ արդեն 3 տարի է՝ ներդրված է եւ այս տարի էլ շարունակվում է։ Ուսումնասիրում են խորացված հանրահաշիվ, որը մի փոքր տարբերվում է ընդհանուր ծրագրից։ 10-րդ դասարանի 2-րդ կիսամյակից աշակերտներն անցնում են արհեստական բանականություն։ 12-րդ դասարանում արդեն արհեստական բանականությամբ նախագծեր են իրականացնում։ Շատ լավ ու հետաքրքիր ծրագիր է»։ Ծրագրի դժվարությունների առումով տնօրենը նշեց, որ հեշտ չէ սովորել այս ծրագրով, բայց «սովորողները շատ ոգեւորված են, դա կարող եմ ասել ե՛ւ աշակերտների, ե՛ւ ծնողների, ե՛ւ դպրոցի անունից»։
Անդրանիկ Մարգարյանի անվան թիվ 29 ավագ դպրոցի տնօրենն էլ մեզ հայտնեց, որ այս պահին դեռ նման դասընթաց իրենք չունեն, եւ տեղեկություն չունի՝ իրենց դպրոցում արդյոք մտցվելո՞ւ է «Արհեստական բանականություն» առարկան։ Այժմ գործում է միայն խմբակ, իսկ առանձին առարկա, որպես այդպիսին, չկա դեռեւս։
Կրթության ոլորտի փորձագետ Սերոբ Խաչատրյանը դպրոցում «Արհեստական բանականություն» առարկան ներդնելու կապակցությամբ ընդգծում է․ «Իմ կարծիքը շատ դրական է, որովհետեւ աշխարհի շատ երկրներում ներդրված է այդ առարկան, եւ Հայաստանը հետեւում է միջազգային փորձին։ Այստեղ միակ խնդիրն այն է, որ այն մասնագետները, որոնք դասավանդում են, այդ պրոֆեսիոնալ պատրաստվածությունն ունենան, վերապատրաստումներ անցնեն։ Սա է միակ խնդիրը։ Աշակերտներին շատ բան է տալու այն, չէ՞ որ արհեստական բանականությունը մեր կյանքի մասն է եւ, բնականաբար, աշակերտներին կօգնի ինչպես մասնագիտական կողմնորոշման հարցում, այնպես էլ իրենց ապագա կյանքում»։
Կապ հաստատեցինք Եվրոպական համալսարանի հետ, որտեղ անգամ բաժին կա առանձնացված` արհեստական բանականություն։ IT մասնագիտության մեջ է մտնում, անցնում են անգլերեն, մաթեմատիկա։ Միայն բակալավրիատում են անցնում այս առարկան, մագիստրատուրայում չկա։
Մենք ԿԳՄՍ նախարարություն գրավոր հարցում էինք արել, թե որտեղ է ներդրվել «Արհեստական բանականություն» առարկան, ինչ ծրագրերի ու ձեռնարկների հիման վրա է ուսուցումն իրականացվում, ովքեր են դասավանդում եւ այլն:
Մեր հարցին պատասխանել են. «Արհեստական բանականության՝ կրթական համակարգ մուտքն անխուսափելի է, ուստի ավագ դպրոցներում ներդրված են արհեստական բանականության ուսուցման ծրագրեր, որոնց շրջանակներում երեխաները խորապես ուսումնասիրում են խորացված մաթեմատիկա, ծրագրավորման լեզուներ, արհեստական բանականություն, ինչը մեծապես նպաստում է նրանց մասնագիտական կողմնորոշմանը եւ թվային գրագիտության բարձրացմանը։ Մասնավորապես, «ԱԲ սերունդ» եւ STEP.ai ծրագրերը միտված են դպրոցականների մոտ ԱԲ-ի հիմնարար գիտելիքների, ստեղծարար մտածողության եւ տեխնոլոգիական հմտությունների զարգացմանը, ինչպես նաեւ նպաստում են ԱԲ գործիքների անվտանգ, պատասխանատու եւ արդյունավետ կիրառման մշակույթի ձեւավորմանը։ Ծրագրերի շահառուներն ընտրվում են այն ուսումնական հաստատություններից, որոնք դիմել են ծրագրում ներգրավվելու համար եւ ունեն համապատասխան մասնագետներ եւ տեխնիկական հագեցվածություն: Ծրագրերին մասնակցությունն իրականացվում է կամավորության սկզբունքով՝ սովորողներն իրենք են դիմում՝ ծրագրում ներգրավվելու նպատակով: Իրականացվում են նախնական թեստավորում եւ տարեվերջյան գնահատում, որից հետո որոշվում է սովորողի՝ վերոնշյալ գերազանցության ծրագրերին հետագա մասնակցության հնարավորությունը:
«ԱԲ սերունդ» դպրոցական ծրագիրը մեկնարկել է ՀՀ ԿԳՄՍ նախարարության եւ Հայաստանի գիտության եւ տեխնոլոգիաների հիմնադրամի (FAST) կողմից դեռեւս 2023 թվականից, սկզբում՝ ՀՀ 7 մարզի 15 ավագ դպրոցում: 2025-2026թթ. ուսումնական տարում ընդլայնվել է ծրագրում ընդգրկված դպրոցների ցանկը՝ հասցվելով 26-ի՝ ընդգրկելով ՀՀ բոլոր մարզերը: Ակնկալվում է, որ 2026-2027 ուստարում «ԱԲ սերունդ» ծրագրում կընդգրկվի մինչեւ 45 դպրոց:
STEP.ai գիտության եւ տեխնոլոգիայի կրթական ծրագիրն իրականացնելու նպատակով (խմբակի տեսքով) 2024թ. հոկտեմբերի 5-ին ստորագրվել է հուշագիր՝ ՀՀ կրթության, գիտության, մշակույթի եւ սպորտի նախարարության, «Սինոփսիս Արմենիա» ՓԲԸ-ի ՀԲԸՄ հայկական վիրտուալ համալսարանի եւ ՏՀՏ գործատուների միության միջեւ: 2024-2025 թթ. ուսումնական տարվա ընթացքում փորձնական ծրագիրն իրականացվել է մի շարք ուսումնական հաստատություններում: 2025-2026 թթ. խմբակի ծրագիրն իրականացվում է Երեւան քաղաքի եւ ՀՀ մարզերի 15 դպրոցում: Հետագայում նախատեսվում է «Արհեստական բանականություն» առարկան հասանելի դարձնել ՀՀ բոլոր դպրոցների սովորողների համար: «Արհեստական բանականություն» առարկան դասավանդվում է 10-12-րդ դասարաններում՝ ՀՀ ԿԳՄՍ նախարարության կողմից երաշխավորված ուսումնական նյութերով: «Արհեստական բանականություն» առարկային հատկացվող դասաժամերի քանակը միասնական չէ եւ կախված է դրա կազմակերպման ձեւաչափից։ Եթե այն իրականացվում է որպես առանձին ուսումնական առարկա, ապա ժամաքանակը սահմանվում է համապատասխան ուսումնական պլանով, իսկ եթե իրականացվում է խմբակի կամ արտադասարանական գործունեության ձեւաչափով, ապա այն որոշվում է տվյալ ծրագրի եւ հաստատության կողմից՝ գործող կարգավորումների շրջանակում: Դասավանդվում է ԹԳՀԳ առարկայի (Թվային գրագիտություն եւ համակարգչային գիտություն) ուսուցիչների եւ համապատասխան որակավորում ունեցող կամ վերապատրաստում անցած մասնագետների կողմից»:
Շուշան Սարիկյան
Օգոստոսի 12-13-ին մեզ սպասվում են միանգամից երեք ուշագրավ աստղագիտական երևույթներ. Facebook-ի իր էջում գրում է «Հիդրոօդերևութաբանության և մոնիթորինգի կենտրոն» ՊՈԱԿ-ի տնօրեն Լևոն Ազիզյանը։
«Վեց մոլորակների շքերթ
Լուսաբացից առաջ երկնքում միաժամանակ կհայտնվեն Յուպիտերը, Մերկուրին, Մարսը, Ուրանը, Սատուրնը և Նեպտունը։ Դիտարկումները լավագույնն է սկսել արևածագից մի քանի ժամ առաջ։
Արեգակի լրիվ խավարում
Օգոստոսի 12-ին Լուսինը կանցնի Երկրի և Արեգակի միջև ու որոշ շրջաններում ամբողջությամբ կծածկի Արեգակի սկավառակը։ Խավարման առավելագույն փուլը կլինի Երևանի ժամանակով 21:47-ին: Լրիվ խավարման գոտին կանցնի Գրենլանդիայի, Իսլանդիայի, Իսպանիայի, Ատլանտյան օվկիանոսի հյուսիսային հատվածի և Ռուսաստանի հյուսիսային որոշ շրջանների վրայով։ Եվրոպայի մի շարք երկրներում այն կդիտվի որպես մասնակի խավարում։ Լրիվ խավարման գոտու լայնությունը կհասնի մոտ 294 կմ-ի, իսկ ամբողջական խավարման առավելագույն տևողությունը կլինի շուրջ 2 րոպե 18 վայրկյան։ Հայաստանը չի գտնվի ոչ լրիվ, ոչ էլ մասնակի խավարման գոտում:
Պերսեիդների ասուպային հոսքի առավելագույն փուլը
Օգոստոսի 12-ի լույս 13-ի գիշերը կլինի նաև տարվա ամենագեղեցիկ ասուպային հոսքերից մեկի՝ Պերսեիդների առավելագույն ակտիվության շրջանը։ Մութ և պարզ երկնքի պայմաններում հնարավոր կլինի մեկ ժամում տեսնել մի քանի տասնյակ «ընկնող աստղեր»։
Նորալուսինը դիտարկումների համար հատկապես բարենպաստ պայմաններ կստեղծի, քանի որ Լուսնի պայծառ լույսը չի խանգարի երկնային այս տեսարանին»,- ասված է հաղորդագրությունում։
