Ֆրանսիան և Թուրքիան առաջին տեղերն են զբաղեցնում Եվրոպայի խորհրդի անդամ երկրների շրջանում քրեակատարողական հիմնարկների գերբեռնվածության մակարդակով։ Այդ երկրների բանտերում յուրաքանչյուր 100 տեղին բաժին է ընկնում 131 կալանավոր, ասված է հատուկ պատրաստված զեկույցում, հաղորդում է Ֆրանսպրես գործակալությունը։
Լոզանի համալսարանի Եվրոպայի խորհրդի (46 պետություն միավորող և Ստրասբուրգում տեղակայված կազմակերպություն) պատվերով հավաքագրված տվյալները վերաբերում են 2025 թվականի սկզբին։
Ընդ որում, Ֆրանսիայի իշխանությունների կողմից տրամադրված ավելի թարմ տվյալները մատնանշում են էլ ավելի բարձր գերբեռնվածություն. 2026 թվականի ապրիլին այն հասել է 139,1%-ի։
Տվյալներ տրամադրած 51 բանտային վարչակազմերից (որոշ երկրներ, ներառյալ Իսպանիան, Մեծ Բրիտանիան և Բոսնիան, հաշվետվություն են ներկայացնում ըստ տարածաշրջանների) 14 երկրում կալանավորների թիվը գերազանցում է հասանելի տեղերը։
Բանտերի գերբեռնվածության վարկանիշում Ֆրանսիայից և Թուրքիայից հետո հաջորդում են.
Խորվաթիան՝ 123 կալանավոր՝ 100 տեղի դիմաց
Իտալիան՝ 121
Մալթան՝ 118
Կիպրոսը՝ 117
Հունգարիան՝ 115
Բելգիան՝ 114
Իռլանդիան՝ 112
Բանտային համակարգի վրա ավելի փոքր ծանրաբեռնվածություն ունեցող երկրների թվում նշվում են.
Ուկրաինան՝ 50 կալանավոր 100 տեղի դիմաց
Իսպանիան՝ 77
Գերմանիան՝ 80
100 հազար բնակչի հաշվով կալանավորների մակարդակով առաջատար են.
Թուրքիան՝ 458
Ադրբեջանը՝ 271
Մոլդովան՝245
Այդ ցանկում Եվրոպական միության երկրների շրջանում առանձնանում են.
Հունգարիան՝ 206
Լեհաստանը՝ 189
Չեխիան՝ 178:
Ընդհանուր առմամբ, 2025 թվականի հունվարի 31-ի դրությամբ հետազոտության մեջ ընդգրկված երկրներում եղել է շուրջ 1,1 միլիոն կալանավոր, ինչը 8,5%-ով ավելի է, քան մեկ տարի առաջ։
Կալանավորների շրջանում կանանց մասնաբաժինը նույնպես աճել է՝ 2024 թվականի հունվարից մինչև 2025 թվականի հունվարն ընկած ժամանակահատվածում 4,8%-ից հասնելով 5,2%-ի։
2025 թվականի դեկտեմբերից առ այսօր՝ Դատախազության միջնորդագրերի կատարման արդյունքում, Սևանա լճի ափամերձ՝ բացարձակ նիշից ցածր 42 հողամասերում ապամոնտաժվել (քանդվել) է ապօրինի կառուցված՝ հիմնական և ոչ հիմնական 119 շենք-շինություն, «Սևան ազգային պարկ» ՊՈԱԿ-ի կողմից լուծվել (դադարեցվել) է 2 պայմանագիր: Այս մասին տեղեկացնում են ՀՀ գլխավոր դատախազությունից:
Հիշեցնենք, որ Դատախազությունը 2025 թվականի դեկտեմբերի 11-ին հայտարարել էր, որ մեկնարկել են Սևանա լճի ափամերձ տարածքներում՝ բացարձակ նիշից ցածր հողամասերում ապօրինի կառուցված շենք-շինությունների ապամոնտաժման աշխատանքները: Դատախազությունը միաժամանակ տեղեկացրել էր, որ ապօրինի շինությունների քանդման աշխատանքները շարունակվելու են 2026 թվականին:
2026 թվականի մարտին, դատախազի միջնորդագրերի հիման վրա, ապամոնտաժվել են ևս 11 հողամասերում գտնվող 16 շինություններ, այդ թվում՝ ՀՀ պաշտպանության նախկին նախարար Սեյրան Օհանյանին փաստացի պատկանող առանձնատան՝ բացարձակ նիշից ցածր հատվածում գտնվող պարիսպները և թեքահարթակը (Դատախազությունն առանձնատան վերաբերյալ հայց է ներկայացրել իրավասու դատարան), ՀՀ Ազգային ժողովի նախկին նախագահ Սամվել Նիկոյանի որդուն փաստացի պատկանող առանձնատունը:
Հիշեցնենք նաև, որ 2026 թվականի փետրվարի 24-ին ապամոնտաժվել են ՀՀ կրթության և գիտության նախկին նախարար Արմեն Աշոտյանի եղբոր կողմից՝ բացարձակ նիշից ցածր հողամասում ապօրինի կառուցված քոթեջը, ինչպես նաև Գեղարքունիքի նախկին մարզպետ Ռաֆիկ Գրիգորյանի որդու՝ Կարեն Ռաֆիկի Գրիգորյանի կողմից ապօրինի կառուցված քոթեջը: Հատկանշական է, որ նշված քոթեջները կառուցված են եղել հողամասերում, որոնց նկատմամբ կառուցապատողները նույնիսկ վարձակալության իրավունք չեն ունեցել:
Դատախազությունը 2026 թվականի փետրվարի 2-ին տեղեկացրել էր, որ 2026 թվականի փետրվարի 2-ին ապամոնտաժվել են ՀՀ ոստիկանության նախկին պետ Վլադիմիր Գասպարյանի կողմից ապօրինի կառուցված Սևանի առանձնատան՝ բացարձակ նիշից ցածր հատվածում գտնվող պարիսպը, բետոնե հենապատերը, թեքահարթակը և այլ շինություններ (Դատախազությունը, ապօրինի ծագում ունեցող գույքի բռնագանձման հայցով, ի թիվս այլնի, պահանջում է Վլադիմիր Գասպարյանից ու նրան փոխկապակցված անձանցից բռնագանձել այս առանձնատունը):
Հիշեցնենք, որ վերոնշյալ միջնորդագրերից բացի, Դատախազության կողմից դատարան են ներկայացվել հայցեր, որոնք, ի թիվս այլոց, վերաբերում են.
Գլխավոր դատախազության պետական շահերի պաշտպանության վարչության և Գեղարքունիքի մարզի դատախազության կողմից պետական շահերի պաշտպանության հայց հարուցելու լիազորության շրջանակներում կատարված ուսումնասիրությունների արդյունքում, հանցագործության մասին հաղորդումներ են ուղարկվել նախաքննական մարմիններ, նախաձեռնվել են քրեական վարույթներ:
Դատախազությունը 2026 թվականի մայիսի 12-ին տեղեկացրել էր նաև, որ Գլխավոր դատախազության պետական շահերի պաշտպանության վարչությունը միջնորդագրեր է ուղարկել «Սևան» ազգային պարկ» ՊՈԱԿ-ի (այսուհետ՝ ՊՈԱԿ) տնօրենին և Շրջակա միջավայրի նախարարության գլխավոր քարտուղարին՝ ՊՈԱԿ-ի և Նազիկ Ամիրյանի միջև 2007 թվականի դեկտեմբերի 26-ին, ինչպես նաև ՊՈԱԿ-ի և Վարշամ Ղարիբյանի միջև 2005 թվականի օգոստոսի 2-ին և 2006 թվականի հունվարի 19-ին կնքված՝ Սևանա լճի ափամերձ հողամասերի վարձակալության պայմանագրերը լուծելու (դադարեցնելու) ուղղությամբ միջոցներ ձեռնարկելու վերաբերյալ:
Ի պատասխան քաղաքացիների այն մտահոգությանը, թե «ինչո՞ւ եք ապամոնտաժում շենքը, եթե այն կարելի է տալ սոցիալապես անապահով ընտանիքներին», տեղեկացնենք, որ Սևանա լճի 1905.0 մետր բացարձակ նիշից ցածր տարածքները հանդիսանում են ջրածածկման ենթակա և ափամերձ պահպանության գոտի։ Կառավարության՝ 2008 թվականի դեկտեմբերի 18-ի 1563-Ն որոշմամբ սահմանված է, որ Սևանա լճի մակարդակի բարձրացման հետևանքով` Հայաստանի Հանրապետության օրենսդրությամբ սահմանված ջրածածկման և ողողման ենթակա տարածքները ներառում են «Սևան» ազգային պարկի լճի ջրային սահմանից մինչև 1905.0 մետր բացարձակ նիշը:
Այսպիսով՝ ապամոնտաժվող կառույցներն «այլ նպատակով փոխանցելու» առաջարկներն իրավական հիմք չունեն, քանի որ՝
2025 թվականի դեկտեմբերից առ այսօր՝ Դատախազության միջնորդագրերի կատարման արդյունքում, Սևանա լճի ափամերձ՝ բացարձակ նիշից ցածր 42 հողամասերում ապամոնտաժվել (քանդվել) է ապօրինի կառուցված՝ հիմնական և ոչ հիմնական 119 շենք-շինություն, «Սևան ազգային պարկ» ՊՈԱԿ-ի կողմից լուծվել (դադարեցվել) է 2 պայմանագիր: Այս մասին տեղեկացնում են ՀՀ գլխավոր դատախազությունից:
Հիշեցնենք, որ Դատախազությունը 2025 թվականի դեկտեմբերի 11-ին հայտարարել էր, որ մեկնարկել են Սևանա լճի ափամերձ տարածքներում՝ բացարձակ նիշից ցածր հողամասերում ապօրինի կառուցված շենք-շինությունների ապամոնտաժման աշխատանքները: Դատախազությունը միաժամանակ տեղեկացրել էր, որ ապօրինի շինությունների քանդման աշխատանքները շարունակվելու են 2026 թվականին:
2026 թվականի մարտին, դատախազի միջնորդագրերի հիման վրա, ապամոնտաժվել են ևս 11 հողամասերում գտնվող 16 շինություններ, այդ թվում՝ ՀՀ պաշտպանության նախկին նախարար Սեյրան Օհանյանին փաստացի պատկանող առանձնատան՝ բացարձակ նիշից ցածր հատվածում գտնվող պարիսպները և թեքահարթակը (Դատախազությունն առանձնատան վերաբերյալ հայց է ներկայացրել իրավասու դատարան), ՀՀ Ազգային ժողովի նախկին նախագահ Սամվել Նիկոյանի որդուն փաստացի պատկանող առանձնատունը:
Հիշեցնենք նաև, որ 2026 թվականի փետրվարի 24-ին ապամոնտաժվել են ՀՀ կրթության և գիտության նախկին նախարար Արմեն Աշոտյանի եղբոր կողմից՝ բացարձակ նիշից ցածր հողամասում ապօրինի կառուցված քոթեջը, ինչպես նաև Գեղարքունիքի նախկին մարզպետ Ռաֆիկ Գրիգորյանի որդու՝ Կարեն Ռաֆիկի Գրիգորյանի կողմից ապօրինի կառուցված քոթեջը: Հատկանշական է, որ նշված քոթեջները կառուցված են եղել հողամասերում, որոնց նկատմամբ կառուցապատողները նույնիսկ վարձակալության իրավունք չեն ունեցել:
Դատախազությունը 2026 թվականի փետրվարի 2-ին տեղեկացրել էր, որ 2026 թվականի փետրվարի 2-ին ապամոնտաժվել են ՀՀ ոստիկանության նախկին պետ Վլադիմիր Գասպարյանի կողմից ապօրինի կառուցված Սևանի առանձնատան՝ բացարձակ նիշից ցածր հատվածում գտնվող պարիսպը, բետոնե հենապատերը, թեքահարթակը և այլ շինություններ (Դատախազությունը, ապօրինի ծագում ունեցող գույքի բռնագանձման հայցով, ի թիվս այլնի, պահանջում է Վլադիմիր Գասպարյանից ու նրան փոխկապակցված անձանցից բռնագանձել այս առանձնատունը):
Հիշեցնենք, որ վերոնշյալ միջնորդագրերից բացի, Դատախազության կողմից դատարան են ներկայացվել հայցեր, որոնք, ի թիվս այլոց, վերաբերում են.
Գլխավոր դատախազության պետական շահերի պաշտպանության վարչության և Գեղարքունիքի մարզի դատախազության կողմից պետական շահերի պաշտպանության հայց հարուցելու լիազորության շրջանակներում կատարված ուսումնասիրությունների արդյունքում, հանցագործության մասին հաղորդումներ են ուղարկվել նախաքննական մարմիններ, նախաձեռնվել են քրեական վարույթներ:
Դատախազությունը 2026 թվականի մայիսի 12-ին տեղեկացրել էր նաև, որ Գլխավոր դատախազության պետական շահերի պաշտպանության վարչությունը միջնորդագրեր է ուղարկել «Սևան» ազգային պարկ» ՊՈԱԿ-ի (այսուհետ՝ ՊՈԱԿ) տնօրենին և Շրջակա միջավայրի նախարարության գլխավոր քարտուղարին՝ ՊՈԱԿ-ի և Նազիկ Ամիրյանի միջև 2007 թվականի դեկտեմբերի 26-ին, ինչպես նաև ՊՈԱԿ-ի և Վարշամ Ղարիբյանի միջև 2005 թվականի օգոստոսի 2-ին և 2006 թվականի հունվարի 19-ին կնքված՝ Սևանա լճի ափամերձ հողամասերի վարձակալության պայմանագրերը լուծելու (դադարեցնելու) ուղղությամբ միջոցներ ձեռնարկելու վերաբերյալ:
Ի պատասխան քաղաքացիների այն մտահոգությանը, թե «ինչո՞ւ եք ապամոնտաժում շենքը, եթե այն կարելի է տալ սոցիալապես անապահով ընտանիքներին», տեղեկացնենք, որ Սևանա լճի 1905.0 մետր բացարձակ նիշից ցածր տարածքները հանդիսանում են ջրածածկման ենթակա և ափամերձ պահպանության գոտի։ Կառավարության՝ 2008 թվականի դեկտեմբերի 18-ի 1563-Ն որոշմամբ սահմանված է, որ Սևանա լճի մակարդակի բարձրացման հետևանքով` Հայաստանի Հանրապետության օրենսդրությամբ սահմանված ջրածածկման և ողողման ենթակա տարածքները ներառում են «Սևան» ազգային պարկի լճի ջրային սահմանից մինչև 1905.0 մետր բացարձակ նիշը:
Այսպիսով՝ ապամոնտաժվող կառույցներն «այլ նպատակով փոխանցելու» առաջարկներն իրավական հիմք չունեն, քանի որ՝
ԱԺ ՔՊ խմբակցության պատգամավոր Մարիա Կարապետյանը ֆեյսբուքյան իր էջում գրել է․
Սամվել Կարապետյանին լրագրողը հարցնում է, թե ինչո՞ւ է 1999 թվականին Ռուսաստանի Դաշնության արտասահմանյան անձնագիր ստանալու ձևաթղթում նրա աշխատանքի վայրի դաշտում նշված «ՌԴ Անվտանգության դաշնային ծառայության տեղեկատվական կենտրոն», իսկ նա պատասխանում է, թե ինքը ՌԴ քաղաքացի դարձել է 1993-1994 թվականներին։ Երևի արժե, որ լրագրողները հաջորդ անգամ դժվարասաց Սամվել Կարապետյանին հարցնեն՝ իսկ ՌԴ արտասահմանյա՞ն անձնագիր որ թվականին է ստացել։
Արժե նաև խնդրել, որ Կարապետյանները մի քիչ ավելի մանրամասն պատմեն, թե անցած տասնամյակներում ինչպիսի՞ համագործակցություն են ունեցել ՌԴ նախկին գլխավոր դատախազ Յուրի Չայկայի, նրա որդիներ Արտյոմ և Իգոր Չայկաների հետ, որոնցից վերջինը այս ապրլին նշանակվել է Ռոսսոտրուդնիչեստվոյի (ՌԴ պետական գործակալություն, որ զբաղվում է արտերկրում ՌԴ մշակութային դիավանագիտությամբ) ղեկավար։ Որ այդպիսի համագործակցություն ունեցել են, ընդունել է ինքը Սամվել Կարապետյանը 2015 թվականի դեկտեմբերի 13-ին РБК-ին տրված հարցազրույցում։
Կարող են նաև առավել մանրամասն պատմել ՌԴ ուժային կառույցներին ավտոմեքենաներ մատակարող գործարար Կամո Ավագումյանի և Չայկաների հետ եռակողմ համագործակցության մասին։ Սրա մասին էլ պատմել է ինքը՝ Կամո Ավագումյանը 2017 թվականի հուլիսի 26-ին Մեդուզային տրված հարցազրույցում։ Իմիջայլոց Սերժ Սարգսյանը Կամո Ավագումյանին 2008 թվականին նշանակել էր ՀՀ գլխավոր դատախազության ներկայացուցիչ՝ ՌԴ գլխավոր դատախազությունում։
Սրանք արտահոսքեր չեն, սրանք Կարապետյանների ընտանիքի հրապարակային փաստված կապերն են ուժային կառույցների ներկայացուցիչների հետ։ Մի վերջին հարց էլ կարելի է տալ, թե այս կապերում ազդեցության վեկտորը ո՞ր ուղղությամբ է՝ Կարապետյանների ընտանիքը ազդեցություն ունի ՌԴ-ում բիզնես գործունեությունը և ուժային պաշտոնները համատեղող անձանց և ընտանիքների վրա, թե՞ այնուամենայնիվ հակառակը։ Ինչ-որ բան ինձ հուշում է, որ այնուամենայնիվ հակառակը։
