Թուրքիայի կողմից ռուսական С-400 զենիթահրթիռային համակարգերը Արաբական Միացյալ Էմիրություններին փոխանցելու վերաբերյալ բանակցությունները՝ ամերիկյան F-35 կործանիչների մատակարարումների ապաշրջափակման դիմաց, փակուղի են մտել։ Այս մասին հայտնել է Semafor-ը՝ հղում կատարելով իրազեկ աղբյուրներին։
Անցյալ ամիս սկսված քննարկումները՝ ՆԱՏՕ առաջնորդների գագաթաժողովին մասնակցելու համար ԱՄՆ նախագահ Դոնալդ Թրամփի Թուրքիա այցի ֆոնին, դիտարկվում էին որպես Անկարայի կողմից ամերիկյան կործանիչների գնման ճանապարհին առկա խոչընդոտները հաղթահարելու միջոց։ Սակայն այսօրվա դրությամբ բանակցային գործընթացը կանգ է առել։
Դոնալդ Թրամփի վարչակազմի՝ Թուրքիային ինքնաթիռներ վաճառելու ծրագրերը մնում են սառեցված՝ դրանց հրապարակային հայտարարությունից ավելի քան մեկ ամիս անց, ինչի հետևանքով Կոնգրեսը կանգնած է ՆԱՏՕ դաշնակցի և Իսրայելի շահերի միջև մանևրելու անհրաժեշտության առաջ։
Հիմնական խոչընդոտը С-400 համալիրների ճակատագիրն է
Գայթակղության քարը ամերիկյան պատժամիջոցային օրենսդրության պահանջներն են։ Օրենքի համաձայն՝ F-35 կործանիչներին հասանելիություն ստանալու համար (որոնցից վեց միավորն արդեն վճարել է Թուրքիան, սակայն դրանք մնում են ԱՄՆ-ում՝ 2019 թվականին երկիրը ծրագրից դուրս մնալուց հետո) Անկարան պետք է լիովին ազատվի ռուսական С-400 համալիրներից։
Բացի համակարգերը երրորդ կողմերին ամբողջությամբ վաճառելուց (մասնավորապես՝ ԱՄԷ-ին), քննարկվել է նաև դրանք պարզապես անջատելու տարբերակը։ Սակայն վերջին տարբերակը սպառնում է խորացնել լարվածությունը Վաշինգտոնի օրենսդիրների հետ, որոնք պնդում են սպառազինության ամբողջական օտարման վրա։
Էմիրությունների հետ բանակցությունների դանդաղման ճշգրիտ պատճառները պարզ չեն, սակայն գործոններից մեկը կարող է լինել այն, որ С-400-ների տիրապետումն ինքնաբերաբար կփակի հենց Էմիրությունների համար ապագայում ամերիկյան F-35-ներ ձեռք բերելու հնարավորությունը։
Կարծիքներ ամերիկյան Կոնգրեսում
Օրենսդիրները շարունակում են թերահավատորեն վերաբերվել գործարքի հեռանկարներին։
«Ես չեմ կարծում, որ նրանք պետք է ստանան F-35, եթե իսկական գործընկեր չեն… քանի դեռ նրանց մոտ կան С-400-ներ, նրանք չեն կարող ունենալ F-35-ներ»,- հայտարարել է հանրապետական սենատոր Ռիք Սքոթը։
Սենատի արտաքին հարաբերությունների հանձնաժողովի ղեկավար Ջիմ Ռիշը հաստատել է, որ այս պահին գործընթացը սառեցված է. «Լսեք, այս պահին նրանք չեն ազատվել С-400-ներից, ուստի ամեն ինչ մեռյալ կետում է»։
Իրավիճակը բարդանում է նաև արտաքին քաղաքական գործոններով. Թրամփի՝ հնարավոր գործարքը հայտարարելուց անմիջապես հետո Իսրայելի վարչապետ Բենիամին Նեթանյահուն նախազգուշացրել էր, որ Թուրքիային F-35-ների վաճառքը կարող է «քանդել ուժերի հավասարակշռությունը Մերձավոր Արևելքում»։
Չնայած հանրապետականների վերահսկողության տակ գտնվող Կոնգրեսի հավատարմությանը Թրամփի բազմաթիվ նախաձեռնություններին՝ նրա երկրորդ ժամկետի ընթացքում, կործանիչների հնարավոր վաճառքը վտանգում է բախվել կոշտ հակազդեցության՝ Իսրայելի դաշնակիցների դիրքորոշումների և ռուսական ռազմական տեխնոլոգիաների դեմ պատժամիջոցների խիստ պահպանման կողմնակիցների պատճառով։