Իրանի դեմ ամերիկյան նոր պատժամիջոցների մանրամասները

Այսօր ԱՄՆ նախագահ Դոնալդ Թրամփի հանձնարարությամբ Ֆինանսների նախարարությունը սկսել է իրականացնել «Տնտեսական վտարանդի» գործողությունը (Operation Economic Outcast)։ Այն աննախադեպ, ամբողջակառավարական տնտեսական արշավ է՝ ուղղված Իրանի Իսլամական Հանրապետության և նրա աջակիցների դեմ։

Ֆինանսների նախարարության հաղորդագրության համաձայն՝ գերատեսչությունը բացահայտել է ցանցերը, միջնորդներին և ֆինանսական այն ուղիները, որոնց միջոցով Իրանը նավթ է մաքսանենգում, շրջանցում պատժամիջոցները և ֆինանսավորում ահաբեկչությունը։ ԱՄՆ կառավարության գործընկերների հետ միասին նախարարությունը անզիջում կերպով կհետապնդի ռեժիմի ապօրինի եկամուտների ցանկացած աղբյուր։

Ֆինանսների, պաշտպանության նախարարությունների և Պետդեպարտամենտի թիմերը աշխատում են իրենց արտասահմանյան գործընկերների հետ՝ հստակ հասկացնելով, որ ԱՄՆ-ն ակնկալում է անհապաղ գործողություններ։ Յուրաքանչյուր երկրի համար հստակ ժամկետներ կսահմանվեն՝ Իրանի հետ կապված բացահայտված գործունեությունը դադարեցնելու համար։ Եթե նրանք միջոցներ չձեռնարկեն, ապա դրանք կձեռնարկի ԱՄՆ Ֆինանսների նախարարությունը։

Ցանկացած կառույց, որը նպաստում է փողերի լվացմանը կամ պատժամիջոցների շրջանցմանը, կարող է անջատվել ԱՄՆ ֆինանսական համակարգից։

Այսօրվա միջոցները ներառում են՝

• Երկրորդային պատժամիջոցների ընդլայնում. ընդլայնվել են այն գործունեության կատեգորիաները, որոնք ենթակա են երկրորդային պատժամիջոցների։ Ֆինանսների նախարարությունը սահմանումներ է հրապարակել հինգ ամենակարևոր ոլորտների վերաբերյալ (թվային ակտիվներ, տեխնոլոգիաներ, ոսկի, ավիացիա և նավագնացություն), որոնք ռեժիմն օգտագործում է փլուզվող տնտեսությունը փրկելու համար։

• Նոր արգելքներ. Օտարերկրյա ակտիվների վերահսկողության վարչությունը (OFAC) պատժամիջոցներ է կիրառել տարբեր իրավազորություններում գործող գրեթե 60 կազմակերպությունների, ֆիզիկական անձանց և նավերի նկատմամբ, որոնք առնչություն ունեն միջուկային և հրթիռային տեխնոլոգիաների գնումների, կիբերօպերացիաների և նավթի առևտրի հետ։

• Լիցենզիաների հետկանչ. OFAC-ը կասեցրել է մի շարք ընդհանուր լիցենզիաների գործողությունը, որոնք նախկինում թույլ էին տալիս որոշակի դրամական փոխանցումներ կատարել Իրան և Իրանին մուտքի հնարավորություն տալ ԱՄՆ-ի մշակութային ու ակադեմիական համակարգին։

• Նավագնացության նոր հրահանգներ. OFAC-ը լրացուցիչ պարզաբանումներ է հրապարակել պատժամիջոցային ռիսկերի վերաբերյալ՝ Հորմուզի նեղուցում իրանական պահանջները կատարելու դեպքում։

OFAC-ն առանցքային ոլորտների համար զգալիորեն ընդլայնում է պատժամիջոցային ռիսկերը

Նախագահի հրամանագրի (E.O.) 13902 համաձայն՝ OFAC-ը լիազորված է պատժամիջոցներ կիրառել ցանկացած օտարերկրյա անձի նկատմամբ, որը գործունեություն է ծավալում Իրանի տնտեսության հետևյալ ոլորտներում՝

1. Թվային ակտիվներ. Իրանը գնալով ավելի հաճախ է օգտագործում կրիպտոարժույթը պատժամիջոցները շրջանցելու և ԻՀՊԿ-ի գործարքները աջակցելու համար։

2. Տեխնոլոգիաներ. Իրանը փորձում է հասանելիություն ստանալ առաջատար տեխնոլոգիաների նկատմամբ՝ դրանք իր սպառազինության ծրագրերում ինտեգրելու համար։

3. Ոսկի. Պաշտոնական ֆինանսական հատվածի փլուզման ֆոնին ռեժիմը փորձում է ոսկու միջոցով կայունացնել ռիալը և պաշտպանվել սրընթաց գնաճից։

4. Ավիացիա. Ռեժիմի վերահսկողության տակ գտնվող «առևտրային» ավիաընկերությունները զինյալներ, զենք, զինամթերքներ և կանխիկ գումար են օգտագործում իր պրոքսի ուժերին տեղափոխելու համար։

5. Նավագնացություն. Իրանի ազգային նավագնացական և տանկերային գծերը կանոնավոր կերպով սպառազինության բաղադրիչներ են տեղափոխում և ապօրինի կերպով նավթ արտահանում ։

Միջուկային, հրթիռային, կիբեռնետիկ և նավթային ոլորտներում կիրառվող պատժամիջոցներ

Այսօրվա միջոցներն ուղղված են երեք հիմնական ցանցերի դեմ՝

1. Միջուկային և հրթիռային տեխնոլոգիաների ձեռքբերման գլոբալ ցանցի քայքայում

Սխեման ապահովում է Իրանի Պաշտպանության նախարարությանը և Զինված ուժերի աջակցության նախարարությանը (MODAFL), ինչպես նաև պատժամիջոցների տակ գտնվող Մալեք Աշթարի տեխնոլոգիական համալսարանին (Malek Ashtar)։

• Հոնկոնգ և Չինաստան. Հոնկոնգյան Sweet Ocean Industrial Limited ընկերությունը, ինչպես նաև Չինաստանի քաղաքացիներ Լի Նա, Տյան Ցզյանբայ (որը գնում էր աքսելերոմետրեր) և Չժան Լիմեյը հանդես են գալիս որպես միջնորդներ։ Ցանցի մեջ են մտնում նաև RPT Technology Limited, Shenzhen Sweet Ocean Technology Limited, Tiany Technology Limited և MT Trading and Logistics HK Limited ընկերությունները։

• «Ստվերային բանկեր». Հոնկոնգյան քողարկված ընկերությունները՝ Feili Co Limited, Minvur Limited, Feisu Limited և Guska Co Limited, վճարումներ էին իրականացնում իրանական ստվերային փոխանակման կետերի՝ Sadaf Exchange և Amin Exchange-ի համար։

• Լոգիստիկա. Իրանական Noavaran Axis Private Joint Stock Company (BRE Line) ընկերությունը, դրա գործադիր տնօրեն Մոհամմադ Հոսեյն Ասլանի Մողադամը և նրանց չինացի ու հոնկոնգցի գործընկերները (Shenzhen Huamei, BRE HK, Qiu Xingyu, Shenzhen Bositong, Bositong Supply Chain) մատակարարումներ են ապահովում SPND միջուկային հետազոտական կենտրոնի համար։

• Այլ ընկերություններ. Ցանկում ներառվել են նաև Vast Mart SDN BHD (Մալայզիա), HK Jiatai Technology Limited և DEC Photonics Limited (Հոնկոնգ) ընկերությունները։

2. Կիբերհանցագործներ և ԱՄՆ-ի կենսական ենթակառուցվածքի կոտրում

Իրանի Հետախուզության և անվտանգության նախարարությունը (MOIS) ղեկավարում է հաքերային խմբեր, որոնք հարձակումներ են իրականացնում ԱՄՆ ենթակառուցվածքների վրա։ OFAC-ի գործողությունները համակարգված են ՀԴԲ-ի հետ, որը նախկինում մեղադրական ակտեր է հրապարակել 17 իրանցի հաքերների դեմ (Պետդեպարտամենտի պարգևատրումների ծրագիրը նաև առաջարկում է մինչև 10 մլն դոլար տեղեկատվության համար)։

• Պատժամիջոցների տակ գտնվող անձինք. Մոջթաբա Ղալեհ-Քուհին և Բեհզադ Մեսրին ղեկավարում են մի խումբ, որի մեջ մտնում են Քեյվան Ֆայյազ Գարե Բլաղ, Սաբեր Շահբազի Բալուջեհ, Մոհամմադ Ռեզա Քադհոդայի և Արման Քահզադիան։

3. Իրանի նավթային եկամուտները և «ստվերային նավատորմը»

Արևելյան Ասիա նավթի արտահանման համար Իրանը օգտագործում է միջնորդների լայն ցանց՝

• ԱՄԷ և կրիպտոարժույթ. Սիրիացի բրոքեր Մոհամմադ Ահմեդ Սուհիլ Ֆատտուհը և նրա Amdeh Ship Management ընկերությունը։ Ուկրաինայի քաղաքացի Իվան Օբուխովը և նրա Foscom FZE ընկերությունը, որոնք ԻՀՊԿ-ի համար մշակել են ավելի քան 100 մլն դոլարի կրիպտոարժութային վճարումներ։

• Սինգապուր. Azure Shipping PTE. LTD. ընկերությունը և դրա սեփականատեր Մանսուր Տայաբբհայ Գանդին, ինչպես նաև նրա վերահսկողության տակ գտնվող Arc Chartering Pte. Ltd. և Sky Oil and Gas Asia Limited ընկերությունները։

• Ծորիս եղբայրների ցանցը (ԱՄԷ/Հոնկոնգ). Shipoil Limited, Shipoil FZCO և Ship Fuels and Trade DMCC ընկերությունները, որոնք կառավարվում են Հունաստանի քաղաքացիներ Ալբերտոս և Գեորգիոս Ծորիսների կողմից։ Նրանք ապահովում էին իրանական զինվորականների համար նավթ տեղափոխող նավերի բունկերավորում (նավեր MEDNA, BEHTA)։ Այս նույն սխեմայում ներգրավված էին նաև էմիրաթյան Unique Oasis Shipping Services LLC և Target Horizon Shipping LLC ընկերությունները։

4. Մոհամմադ Հոսեյն Շամխանիի հումքային ցանցը

Պատժամիջոցների տակ է հայտնվել Իրանից դուրս Շամխանիի ստեղծած հումքային թրեյդերը՝

• Սինգապուրյան Wellbred Capital PTE. LTD. ընկերությունը և դրա դուստր կառույցները՝ Wellbred Trading FZCO (ԱՄԷ) և Wellbred Trading SA (Շվեյցարիա)։

• Ֆրանսիայում խոհարարական ճարպ արտադրող La Nivernaise de Raffinage SAS գործարանը, որը գնվել է շվեյցարական մասնաճյուղի կողմից 2024 թվականին՝ միջոցների լվացումը «այլընտրանքային էներգետիկայում ներդրումների» անվան տակ քողարկելու նպատակով։

5. «Ստվերային նավատորմի» նավերը

Ֆինանսների նախարարությունը որպես արգելափակված գույք է նույնականացրել հետևյալ տանկերները, որոնք ապօրինի կերպով միլիոնավոր բարել իրանական նավթ և հեղուկացված գազ (LPG) են տեղափոխել՝

• SIFRA՝ Բոտսվանայի դրոշի ներքո (սեփականատեր՝ Sifra Shipping Company, Մարշալյան կղզիներ)։

• G SILVER՝ Կամերունի դրոշի ներքո (սեփականատեր՝ Vienna Shipping Co., Limited, Հոնկոնգ)։

• QUANTUM HOPE՝ Վանուատուի դրոշի ներքո (սեփականատեր՝ Riqueza Group Ltd, Հոնկոնգ)։

• VOYAGE ELITE՝ Գամբիայի դրոշի ներքո (սեփականատեր՝ Lilimoon Navigation Inc, Չինաստան)։

• TELA՝ Գամբիայի դրոշի ներքո (սեփականատեր՝ Estanica Trading Ltd, Միացյալ Թագավորություն)։

Այսօրվա գործողությունների արդյունքում նշված անձանց ամբողջ սեփականությունն ու գույքային շահերը, որոնք գտնվում են ԱՄՆ իրավազորության ներքո կամ ԱՄՆ քաղաքացիների վերահսկողության տակ, ամբողջությամբ արգելափակվում են, և դրանց մասին պետք է զեկուցվի OFAC-ին։ Արգելափակման ենթակա են նաև ցանկացած կազմակերպություններ, որոնք 50% և ավելի չափով ուղղակիորեն կամ անուղղակիորեն պատկանում են պատժամիջոցների տակ գտնվող անձանց։

OFAC-ի կանոնները խստորեն արգելում են ԱՄՆ քաղաքացիներին կամ ԱՄՆ տարածքում գտնվող անձանց իրականացնել որևէ գործարք արգելափակված գույքի հետ։ ԱՄՆ պատժամիջոցային ռեժիմի խախտումները կարող են հանգեցնել խիստ քաղաքացիական և քրեական պատիժների կիրառման։ Օտարերկրյա ֆինանսական հաստատությունները նույնպես վտանգում են հայտնվել ամերիկյան պատժամիջոցների տակ՝ նշված կազմակերպությունների համար գործարքների իրականացմանը նպաստելու համար։