BanksNews.am-ն ուսումնասիրել է «Հայաստանի էլեկտրական ցանցեր» (ՀԷՑ) ՓԲԸ-ի 100% բաժնետոմսերը հանրության գերակա շահ ճանաչելու մասին Կառավարության որոշման նախագիծը, որով պետությունը նախատեսում է ընկերության բաժնետոմսերն օտարել հօգուտ Հայաստանի Հանրապետության:
ՀՀ տարածքային կառավարման և ենթակառուցվածքների նախարարությունը շրջանառության մեջ է դրել Կառավարության որոշման նախագիծ, որով առաջարկվում է «Հայաստանի էլեկտրական ցանցեր» (ՀԷՑ) փակ բաժնետիրական ընկերության 100% բաժնետոմսերի նկատմամբ ճանաչել հանրության գերակա շահ և դրանք օտարել հօգուտ Հայաստանի Հանրապետության:
Ինչո՞ւ է պետությունը գնում այս քայլին. Իրավիճակի նախապատմությունը
Ըստ BanksNews.am-ի ուսումնասիրած հիմնավորման՝ գործընթացի համար հիմք են հանդիսացել հետևյալ իրավական և փաստացի զարգացումները.
- Լիցենզիայի դադարեցում. Հանրային ծառայությունները կարգավորող հանձնաժողովի (ՀԾԿՀ) 2025 թ. նոյեմբերի 17-ի թիվ N 377-Ա որոշմամբ դադարեցվել է ՀԷՑ-ի՝ էլեկտրական էներգիայի բաշխման թիվ 0092 լիցենզիայի գործողությունը:
- Կամավոր օտարման առաջարկի մերժում/չիրացում. «Էներգետիկայի մասին» ՀՀ օրենքի 52-րդ հոդվածի 3-րդ մասի համաձայն՝ Կառավարությունը դեռևս 2026թ. փետրվարի 17-ին բաժնետերերին առաջարկել է համաձայնեցված կարգով օտարել բաժնետոմսերը: Չնայած դատական գործընթացներին (որոնցով «Տաշիր Կապիտալ»-ի հայցերից մասնակի բավարարմամբ օտարման հնարավորության ժամկետը երկարաձգվել էր մինչև 2026թ. մայիսի 25-ը), բաժնետերերը օրենքով սահմանված եռամսյա ժամկետում չեն իրացրել գույքը կամավոր օտարելու իրենց իրավունքը:
Ո՞ւմ են պատկանում ՀԷՑ-ի բաժնետոմսերը
Նախագծի հավելվածի համաձայն՝ ՀԷՑ-ի ընդհանուր 246,423 հատ հասարակ անվանական բաժնետոմսերը (ընդհանուր անվանական արժեքը՝ 20,674,889,700 ՀՀ դրամ) բաշխված են հետևյալ կերպ.
- «Տաշիր Կապիտալ» ՓԲԸ — 69.999959% (172,496 բաժնետոմս, որոնց ձայնի իրավունքը ներկայում սառեցված է):
- «ԼԻՈՐՄԱՆԴ ՀՈԼԴԻՆԳՍ ԼԻՄԻԹԵԴ» (Կիպրոս) — 30.000041% (73,927 բաժնետոմս):
Հիմնական հիմնավորումները և պետության նպատակը
Կառավարությունն ընդգծում է, որ էլեկտրաէներգիայի բաշխումն ունի բացառիկ բնույթ և հանդիսանում է ռազմավարական ենթակառուցվածք.
- Անվտանգություն և անխափանություն. Օտարման նպատակը ավելի քան 1 միլիոն սպառողների, սոցիալական և ռազմավարական օբյեկտների անխափան էլեկտրամատակարարումն ու էներգետիկ անվտանգությունն ապահովելն է:
- Ժամանակավոր կառավարման անբավարարություն. Նախագծում նշվում է, որ կիրառված ժամանակավոր կառավարման միջոցը միայն կանխարգելիչ-ժամանակավոր բնույթ ունի և չի կարող փոխարինել երկարաժամկետ ու կայուն գույքային վերահսկողությանը:
- Համարժեք փոխհատուցում. Սեփականության օտարումը իրականացվելու է նախնական և համարժեք փոխհատուցմամբ՝ «Հանրության գերակա շահերի ապահովման նպատակով սեփականության օտարման մասին» ՀՀ օրենքին համապատասխան:
Գործընթացի ժամանակացույցը և հիմնական փուլերը
Նախագծով սահմանվում են հետևյալ հիմնական ժամկետներն ու ընթացակարգերը.
- Ձեռքբերող. Հայաստանի Հանրապետություն (լիազոր մարմին՝ ՏԿԵՆ):
- Գույքի նկարագրության արձանագրություն. ՏԿԵՆ-ը որոշումն ուժի մեջ մտնելուց հետո 2 ամսվա ընթացքում (առավելագույնը ևս 2 ամսով երկարաձգելու հնարավորությամբ) կազմում է նկարագրության արձանագրությունը:
- Գնահատում. Արձանագրության հաստատումից հետո եռամսյա ժամկետում իրականացվում է բաժնետոմսերի շուկայական արժեքի գնահատում անկախ գնահատողի կողմից: Սեփականատերերը ևս իրավունք ունեն ներկայացնել իրենց անկախ գնահատման հաշվետվությունը:
- Օտարման գործընթացի մեկնարկ. Մինչև 2027 թվականի մայիսի 1-ը:
- Նպատակի իրագործման մեկնարկ. 2027 թվականի հուլիսի 1-ից:
- Վերջնաժամկետ (ավարտ). 2027 թվականի հոկտեմբերի 1-ը:
Իրավական ուժի մեջ մտնելը. Որոշումն ուժի մեջ է մտնելու պաշտոնական հրապարակման օրվան հաջորդող տասներորդ օրը: