Գների աճը պայմանավորված է հեղուկացված բնական գազի (ՀԲԳ) և ածխի թանկացմամբ։ Ճապոնիան, որը աշխարհում ՀԲԳ-ի խոշորագույն ներմուծողներից է, այս ամառ թանկացող գազի փոխարեն ավելի շատ ածուխ է օգտագործել էլեկտրաէներգիայի արտադրության համար։
Ասիայում ՀԲԳ-ի գները հասել են վերջին չորս տարվա առավելագույն մակարդակին։ Դրան նպաստել են Հորմուզի նեղուցով մատակարարումների խափանումները և ձմեռային սեզոնին նախապատրաստվող Եվրոպայի հետ մատակարարումների համար ուժեղացող մրցակցությունը։
Անցյալ շաբաթվա վերջին Հյուսիսարևելյան Ասիա դեկտեմբերին մատակարարվող ՀԲԳ-ի սփոթային գինը գնահատվել է մեկ միլիոն բրիտանական ջերմային միավորի (MMBtu) դիմաց 29.30 դոլար։ Սա Ասիայում գազի ամենաբարձր սփոթային գինն է 2022 թվականի դեկտեմբերից ի վեր։ Մեկ շաբաթ առաջ այն կազմում էր 26.50 դոլար։
Արդյունքում, Ճապոնիայում գազով էլեկտրաէներգիա արտադրելը վերջին տարիների համեմատությամբ զգալիորեն թանկացել է։
Միևնույն ժամանակ, ածխին անցնելը նույնպես չի հանգեցրել ծախսերի նվազման։ Ասիայում ածխի պահանջարկն աճում է, մինչդեռ խոշորագույն արտահանողներից մեկի՝ Ինդոնեզիայի մատակարարումները կրճատվել են։ Այս գործոնները նպաստում են ածխի գների բարձրացմանը։ Ածխի համաշխարհային հենանիշ համարվող Նյուքասլի տեսակի ածխի ֆյուչերսները թանկացել են շուրջ 30%-ով՝ համեմատած Իրանում պատերազմի մեկնարկից առաջ գրանցված մակարդակի հետ։
Ճապոնիայում էլեկտրաէներգիայի գների վրա ազդել են նաև էլեկտրակայանների մի մասում իրականացվող պլանային տեխնիկական աշխատանքները։ Կայանները նախապատրաստվում են ձմեռային սեզոնին, ինչի հետևանքով էլեկտրաէներգիայի արտադրության հասանելի հզորությունները ժամանակավորապես նվազել են։
Էլեկտրաէներգիայի գները տարբեր տարածաշրջաններում
InfoTEK-ի՝ հոկտեմբերի կեսերին հրապարակած տվյալների համաձայն՝ GlobalPetrolPrices.com պորտալի հաշվարկներով՝ աշխարհում էլեկտրաէներգիայի միջին գինը բնակչության համար կազմում է 0.179 դոլար մեկ կՎտ·ժ-ի դիմաց, իսկ բիզնեսի համար՝ 0.172 դոլար։
Բնակչության համար ամենաբարձր գները գրանցվել են Եվրոպայում՝ միջինը 0.260 դոլար մեկ կՎտ·ժ-ի դիմաց։ Ամենացածր ցուցանիշը գրանցվել է Ասիայում՝ 0.088 դոլար։
Մյուս տարածաշրջաններում բնակչության համար էլեկտրաէներգիայի միջին գները հետևյալն են՝
- Օվկիանիա՝ 0.253 դոլար մեկ կՎտ·ժ-ի դիմաց,
- Հարավային Ամերիկա՝ 0.220 դոլար,
- Հյուսիսային Ամերիկա՝ 0.158 դոլար,
- Աֆրիկա՝ 0.141 դոլար։
Բիզնեսի համար էլեկտրաէներգիայի ամենաբարձր գները գրանցվել են Օվկիանիայում՝ 0.266 դոլար մեկ կՎտ·ժ-ի դիմաց։ Ամենացածր գները դիտվել են Ասիայում՝ 0.114 դոլար, և Աֆրիկայում՝ 0.134 դոլար։
Եվրոպայում բիզնեսի համար էլեկտրաէներգիայի միջին գինը կազմում է 0.226 դոլար մեկ կՎտ·ժ-ի դիմաց, Հյուսիսային Ամերիկայում՝ 0.162 դոլար, իսկ Հարավային Ամերիկայում՝ 0.215 դոլար։
Ճապոնիայի օրինակը ցույց է տալիս, որ էներգակիրների միջազգային շուկաներում առաջացած խափանումները կարող են արագորեն անդրադառնալ էլեկտրաէներգիայի գների վրա։ Գազի թանկացումը, ածխի մատակարարումների սահմանափակումները և էլեկտրակայանների ժամանակավոր անգործությունը միաժամանակ մեծացնում են էներգետիկ ծախսերը՝ ինչպես տնտեսության, այնպես էլ սպառողների համար։