1990-ականների սկզբին Ռուսաստանում արվեստի հավաքածուների ձևավորումը հաճախ ոչ միայն մշակութային հետաքրքրության, այլև բիզնես ռազմավարության մաս էր։ Գործարարները արվեստի գործերը դիտարկում էին որպես ներդրում, հեղինակության բարձրացման և արտասահմանյան գործընկերների հետ հարաբերություններ զարգացնելու միջոց։ Սակայն ժամանակի ընթացքում կոլեկցիոներների մոտեցումը փոխվեց․ ֆինանսական հաշվարկներին փոխարինեց արվեստի նկատմամբ անձնական հետաքրքրությունը։
Ալեքսանդր Սմոլենսկու հավաքածուն
1990-ականներին բանկիր Ալեքսանդր Սմոլենսկու «Ստոլիչնի» բանկը ձևավորեց լայնածավալ արվեստի հավաքածու։ Դրա կազմում ընդգրկված էին ռուսական և արևմտաեվրոպական գեղանկարչության, գրաֆիկայի, հնաոճ իրերի, ճենապակու և ժամանակակից արվեստի նմուշներ։
Հավաքածուի ուշագրավ գործերից էին Կառլ Բրյուլովի իտալական նկարների ալբոմը և Վասիլի Վերեշչագինի «Շիպկայում ամեն ինչ հանգիստ է» եռապատկերը։ Սակայն տարիների ընթացքում դրանց սեփականության և գտնվելու վայրի վերաբերյալ հարցեր առաջացան։ Բանկի հավաքածուի բազմաթիվ գործեր հետագայում հայտնվեցին աճուրդներում և մասնավոր հավաքածուներում, իսկ որոշ նմուշների ներկայիս գտնվելու վայրը հայտնի չէ։
Վիկտոր Ֆեդոտովի անձնական հավաքածուն
Ի տարբերություն Սմոլենսկու կորպորատիվ հավաքածուի՝ «Լուկօյլի» փոխնախագահ Վիկտոր Ֆեդոտովի հետաքրքրությունը արվեստի նկատմամբ աստիճանաբար դարձավ անձնական կիրք։ 1994 թվականին նա ձեռք բերեց Օգյուստ Ռոդենի «Համբույրը» քանդակի բրոնզե փոքր տարբերակը՝ վճարելով 10 հազար դոլար։
Ֆեդոտովի հավաքածուն առանձնանում էր իր բազմազանությամբ։ Այն ներառում էր ռուս նկարիչներ Իվան Շիշկինի, Իվան Այվազովսկու, Իլյա Ռեպինի և Վասիլի Սուրիկովի աշխատանքներ, ռուսական ավանգարդի նմուշներ, ինչպես նաև եվրոպական իմպրեսիոնիստների՝ Կլոդ Մոնեի, Պոլ Սեզանի, Պոլ Գոգենի և այլ արվեստագետների գործեր։
Ըստ հրապարակման մեջ ներկայացված գնահատականների՝ հավաքածուն ներառում էր շուրջ 5000 նմուշ, իսկ դրա արժեքը գնահատվում էր մոտ 700 միլիոն դոլար։
Ինչ փոխվեց ռուսական արվեստի հավաքորդության մեջ
Այս պատմությունները ցույց են տալիս, թե ինչպես 1990-ականների գործարար միջավայրում արվեստը սկզբում դիտարկվում էր որպես ներդրումային և հեղինակության բարձրացման միջոց, իսկ հետագայում դարձավ անձնական հետաքրքրության ու մշակութային ճաշակի արտահայտություն։
Ռուսաստանցի խոշոր կոլեկցիոներների հավաքածուները ոչ միայն մեծ ֆինանսական արժեք ունեն, այլև արտացոլում են երկրի նորագույն տնտեսական և մշակութային պատմության մի ամբողջ ժամանակաշրջան։