Լոնդոնի Համալսարանական քոլեջի հետազոտողները պարզել են, որ կլիմայական կտրուկ սառեցման ժամանակաշրջանում, որը հայտնի է որպես Ուշ Դրիաս (մոտ 12,9 հազար տարի առաջ), Գոլֆսթրիմ հոսանքը զգալիորեն շեղվել է իր սովորական դիրքից դեպի հյուսիս։
Nature Communications ամսագրում հրապարակված աշխատանքը հիմնված է Կանադայի արևելյան ափերի մոտ բարձրացված ծովային նստվածքների վերլուծության վրա։ Գիտնականները հայտնաբերել են, որ այդ ժամանակահատվածում տաք հոսանքը հարյուրավոր կիլոմետրերով տեղափոխվել է Նոր Շոտլանդիային ավելի մոտ։
Այս շեղումը համընկել է կլիմայի կտրուկ փոփոխությունների ժամանակաշրջանի և Ատլանտյան միջօրեական շրջապտույտի (AMOC) թուլացման հետ՝ օվկիանոսային հոսանքների համակարգի, որը ջերմություն է տեղափոխում տրոպիկներից դեպի Հյուսիսային Ատլանտիկա և ազդում է Եվրոպայի ու Հյուսիսային Ամերիկայի կլիմայի վրա։
Հետազոտողների խոսքով՝ սա առաջին ուղղակի երկրաբանական հաստատումն է, որ Գոլֆսթրիմն իսկապես կարող էր տեղաշարժվել դեպի հյուսիս անցյալի կլիմայական աղետների ժամանակ։ Տվյալները ստացվել են մանրադիտակային բրածո օրգանիզմների՝ ֆորամինիֆերների, վերլուծությունից, որոնք պահպանվել են օվկիանոսի հատակի նստվածքներում և թույլ են տալիս վերականգնել հին ջրերի ջերմաստիճանն ու աղիությունը։
«Սա առաջին երկրաբանական ապացույցն է, որ Գոլֆսթրիմը տեղաշարժվել է դեպի հյուսիս խորջրյա օվկիանոսային հոսանքների թուլացման պայմաններում, և դա կարող է կրկնվել ապագայում», — նշել է հետազոտության գլխավոր հեղինակ Ֆանցզինչեն Չժուն։
Արդյունքների համաձայն՝ տեղաշարժի սկզբում Նոր Շոտլանդիայի ափերի մոտ ջրերը կարող էին ժամանակավորապես տաքանալ Ցելսիուսի 4–5 աստիճանով, սակայն հետո իրավիճակը փոխվել է․ սառը ջրերն ու ծովային սառույցը աստիճանաբար չեզոքացրել են տաք հոսանքի ազդեցությունը։
Ուշ Դրիասը կտրուկ գլոբալ սառեցման ժամանակաշրջան էր, երբ Հյուսիսային կիսագնդում միջին ջերմաստիճանները որոշ վայրերում համեմատաբար կարճ ժամանակում նվազում էին մի քանի աստիճանով։ Գիտնականները դա կապում են օվկիանոսային հոսքերի վերադասավորման, այդ թվում՝ AMOC-ի թուլացման հետ։
Հետազոտողները նախազգուշացնում են, որ ժամանակակից գլոբալ տաքացումը կարող է կրկին թուլացնել այս շրջանառության համակարգը, ինչն ապագայում կարող է հանգեցնել կլիմայի նմանատիպ կտրուկ փոփոխությունների։