Իրանական «Mehr» պետական գործակալության հրապարակած 14 կետերից հետո միջազգային մամուլում և Վաշինգտոնի բարձրագույն էշելոններում թեժ քննարկման առարկա է դարձել Իրանի տնտեսության վերականգնման համար նախատեսված 300 միլիարդ դոլարի հիմնադրամի հարցը։ Չնայած պաշտոնական պայմանների վերաբերյալ տեղեկությունները դեռ սահմանափակ են, ամերիկյան կողմի հայտարարություններն ու առաջատար լրատվամիջոցների բացահայտումները լույս են սփռում գործարքի մանրամասների վրա։
Ի՞նչ են ասում ԱՄՆ ղեկավարները. Վանսի և Թրամփի հակասությունները
ԱՄՆ բարձրագույն ղեկավարության հայտարարություններում նկատվում է մոտեցումների որոշակի տարբերություն, ինչը վկայում է գործարքի շուրջ առկա քաղաքական լարվածության մասին.
-
Փոխնախագահ Ջեյ Դի Վանս (JD Vance). CBS News-ին տված հարցազրույցում Վանսը հաստատել է հիմնադրամի գոյությունը՝ պարզաբանելով, որ դա «այնպիսի մի բան է, որին նրանք (իրանցիները) կարող են հասանելիություն ստանալ, որը ֆինանսավորվելու է Պարսից ծոցի երկրների կոալիցիայի (Gulf Coast Coalition) կողմից՝ պայմանով, որ Իրանը լիովին կատարի իր ստանձնած պարտավորությունները»։
-
Նախագահ Դոնալդ Թրամփ. Թրամփն իր հերթին կտրականապես հերքել է այն թեզը, թե Միացյալ Նահանգներն ինքն է վճարելու այդ գումարը։ Նա հայտարարել է. «Այն պատմությունը, թե ԱՄՆ-ն Իրանին վճարում է 300 միլիարդ դոլար, կեղծ լուրեր են (Fake News)՝ տարածված դեմոկրատների կողմից»։ Միևնույն ժամանակ նախագահը հավելել է, որ Իրանը «համաձայնել է երբեք միջուկային զենք չունենալ»։
Ի՞նչ են պարզել Reuters-ը և Bloomberg-ը
Հեղինակավոր լրատվական գործակալությունների աղբյուրները փաստում են, որ 300 միլիարդ դոլարի հիմնադրամն իրական է, սակայն ունի յուրահատուկ կառուցվածք.
-
Մասնավոր ներդրումային ֆոնդ. Reuters-ի փոխանցմամբ՝ սա ոչ թե ուղղակի դրամական հատկացում է, այլ «մասնավոր հիմնադրամ՝ նախատեսված դեպի Իրան ներդրումներ ներգրավելու համար»։
-
Արդեն երաշխավորված միջոցներ. Գործակալության տվյալներով՝ այդ հսկայական գումարի ավելի քան կեսն արդեն իսկ պաշտոնապես հաստատված և ամրագրված է մասնակից երկրների կողմից։
-
Տնտեսական խթան. Հիմնադրամի հիմնական նպատակն է երկու կողմերի համար էլ ստեղծել լուրջ տնտեսական շահագրգռվածություն՝ 60-օրյա բանակցությունների արդյունքում վերջնական մեծ գործարքը կնքելու համար։
Ինչի՞ն հետևել առաջիկայում
-
Պաշտոնական ստորագրում. ԱՄՆ-ն և Իրանը պատրաստվում են խաղաղության նախնական համաձայնագիրը ստորագրել արդեն այս ուրբաթ Շվեյցարիայում։
-
60-օրյա բանակցային փուլ. Ստորագրումից հետո կմեկնարկի 60-օրյա ժամկետ, որի ընթացքում կողմերը պետք է համաձայնեցնեն ամենաբարդ հարցերը, առաջին հերթին՝ Իրանի միջուկային ծրագրի ապագան։
-
Տարածաշրջանի ապաշրջափակում. Այս շաբաթ կնքվող փաստաթղթով պաշտոնապես կերկարաձգվի կրակի դադարեցման ռեժիմը և կվերաբացվի Հորմուզի նեղուցը, որտեղ երկու երկրներն էլ նախկինում փոխադարձ ծովային շրջափակում էին իրականացնում։