Շվեյցարիայում Իրանի և ԱՄՆ-ի միջև ընթացող բանակցություններում Կատարի և Պակիստանի միջնորդական ջանքերի շնորհիվ պաշտոնապես հանվել են իրանական նավթի արտահանման սահմանափակումները, ապասառեցվել են մի շարք ակտիվներ և մեկնարկել է Իրանի վերականգնման ծրագիրը։ Այս մասին X սոցիալական ցանցի իր էջում հայտարարել է Իրանի արտաքին գործերի նախարար Աբբաս Արաքչին։
«Նավթի և նավթաքիմիական արտադրանքի արտահանումը թույլատրված է, շրջափակումը հանված է, սառեցված ակտիվների մի մասն ազատված է, և մեկնարկել է Իրանի վերակառուցման ու զարգացման խոշոր ծրագիրը»,- գրել է նախարարը։
Արաքչիի խոսքով՝ ձեռք բերված պայմանավորվածությունների շրջանակում Վաշինգտոնը պարտավորվել է անհապաղ տրամադրել բոլոր անհրաժեշտ արտոնագրերը (լիցենզիաները) իրանական նավթի, նավթամթերքի վաճառքի և դրանց հետ կապված գործառնությունների՝ ներառյալ բանկային ծառայությունների, ապահովագրության և փոխադրումների համար։
Իրանը հանդիսանում է աշխարհի խոշորագույն նավթ արդյունահանողներից մեկը։ Երկրի ռեսուրսային բազան գնահատվում է 209 միլիարդ բարել, ինչը ազգային պաշարների ծավալով երրորդն է աշխարհում՝ Վենեսուելայից և Սաուդյան Արաբիայից հետո։
-
Արդյունահանում. 2025 թվականի վերջի դրությամբ երկրում հում նավթի արդյունահանումը գնահատվում էր օրական 3,25–3,5 միլիոն բարել, ինչը համապատասխանում է համաշխարհային ողջ արդյունահանման շուրջ 3,5%-ին։ (Պատժամիջոցների պատճառով Իրանը, ինչպես և Ռուսաստանը, փակում է պաշտոնական վիճակագրությունը, ուստի վերլուծաբանները հիմնվում են ՕՊԵԿ-ի և տանկերների տեղաշարժին հետևող ընկերությունների անուղղակի տվյալների վրա)։
-
Արտահանման դինամիկան. Մինչև 2018 թվականի վերջին Իրանի նավթագազային ոլորտի դեմ սահմանված պատժամիջոցները, երկրի նավթի արտահանումը կազմում էր օրական 2 միլիոն բարել։ 2025 թվականին արտահանման ծավալները տատանվում էին օրական 1,5-ից 1,9 միլիոն բարելի սահմաններում։
-
Գլխավոր գնորդը. Իրանական արտահանվող նավթի ավելի քան 90%-ն ուղղվում է Չինաստան։ Պեկինը մեծ ծավալներով գնում է իրանական հումքը, քանի որ այն տրամադրվում է տարածաշրջանային Oman/Dubai էտալոնների նկատմամբ բավականին շոշափելի զեղչերով։
Սահմանափակումների հանման և համաշխարհային շուկա իրանական օրինական նավթի մեծ ծավալների հնարավոր վերադարձի մասին լուրերին բորսաներն արձագանքել են գների նվազմամբ։
Մոսկվայի ժամանակով ժամը 9:43-ի դրությամբ նավթի համաշխարհային գները նվազել են 1,81%-ով՝ վաճառվելով մեկ բարելի դիմաց 79,09 դոլարի սահմաններում։ Փորձագետները նշում են, որ առաջարկի սպասվող աճը կարող է ժամանակավորապես կայունացնել էներգետիկ ճգնաժամից տուժած շուկաները։