Հայտերի ընդունման հրավեր ԳԷՀ ՓԴԾ -ից․ համայնքների ձայնը՝ COP17-ին

Հայտերի ընդունման հրավեր ԳԷՀ ՓԴԾ -ից․ համայնքների ձայնը՝ COP17-ին

Սկզբնաղբյուր

Հայաստանում Գլոբալ էկոլոգիական հիմնադրամի Փոքր դրամաշնորհների ծրագիրը (ԳԷՀ ՓԴԾ) առանցքային դեր ունի այն համայնքահեն նախաձեռնությունների աջակցման գործում, որոնք ուղղված են հողերի դեգրադացիայի, կենսաբազմազանության կորստի և կլիմայի փոփոխության խնդիրների լուծմանը՝ ներառական և տեղական մակարդակով առաջնորդվող լուծումների միջոցով:

Հաշվի առնելով միջազգային հանրության մասնակցությունը Երևանում 2026 թվականի հոկտեմբերի 19-30-ը կայանալիք Կենսաբազմազանության մասին կոնվենցիայի Կողմերի 17-րդ համաժողովին (CBD COP17), ստեղծվում է ռազմավարական հնարավորություն՝ բարձրաձայնելու Հայաստանի տեղական փորձը և ցույց տալու, թե ինչպես են փոքր դրամաշնորհները ձևավորում փոխակերպող բնապահպանական և սոցիալական ազդեցություն, հատկապես՝ ՀԿ-ների, բնիկ ժողովուրդների և տեղական համայնքների, կանանց ու երիտասարդների ներգրավման միջոցով:

  1. Հրավերի նպատակը

Հրավերի նպատակն է բարձրացնել ԳԷՀ ՓԴԾ Հայաստանի տեսանելիությունն ու ազդեցությունը՝ մոբիլիզացնելով ՀԿ-ներին, բնիկ ժողովուրդներին և տեղական համայնքներին, երիտասարդական և կանանց կողմից առաջնորդվող կազմակերպություններին՝ ակտիվորեն ներկայացնելու համայնքահեն լուծումներն ու քաղված դասերը COP17-ի ընթացքում: Ընտրված կազմակերպությունից ակնկալվում է հմտություն և փորձառություն պրոֆեսիոնալ պատմությունների ներկայացման, քաղաքական երկխոսության և գլոբալ ներգրավվածության ոլորտներում՝ համապատասխան միջազգային ցանցերի հետ, ներառյալ, բայց չսահմանափակվելով՝ Պահպանվող տարածքների գլոբալ կոնսորցիումի (Global ICCA Consortium), Բնիկ ժողովուրդների կենսաբազմազանության միջազգային ֆորումի (IIFB), Կենսաբազմազանության կոնվենցիայի կանանց խմբի (CBD Women’s Caucus) և Կենսաբազմազանության գլոբալ երիտասարդական ցանցի (GYBN) հետ:

Նախատեսվում է, որ հայտատուն կվերածի տեղական հաջող պատմությունները մեծ ազդեցություն ունեցող գլոբալ նարատիվի՝ խթանելով քաղաքական երկխոսությունը և ձևավորելով ռազմավարական գործընկերություն հայաստանյան ՔՀԿ-ների և միջազգային քաղաքացիական հասարակության ցանցերի ու դաշինքների միջև:

  1. Ռազմավարական ուղղություններ

Առաջարկները պետք է ներառեն ստեղծագործական մեթոդաբանություններ հետևյալ ուղղություններով աշխատելու համար.

  • Նախա-COP-17 աշխատաժողով. Կազմակերպել և անցկացնել գիտելիքի փոխանակման միջազգային աշխատաժողով համապատասխան ՔՀԿ ցանցերի մասնակցությամբ՝ Հայաստանում COP17-ին անմիջապես նախորդող շաբաթվա ընթացքում (2026 թ. հոկտեմբերի 14-18):
  • Տպավորիչ պատմությունների ներկայացում. Պահպանության տեղական, ազգային, տարածաշրջանային և գլոբալ տվյալների օրինակները վերածել համոզիչ մուլտիմեդիա բովանդակության և պատմությունների՝ համաշխարհային լսարանի համար:
  • Քաղաքականության առաջմղում. Հարթակների ստեղծում բնիկ ժողովուրդների, տեղական համայնքների, կանանց և երիտասարդ առաջնորդների համար՝ Կենսաբազմազանության կոնվենցիայի բանակցությունների և միջազգային բնապահպանական երկխոսության վրա ազդելու նպատակով, մասնավորապես՝ COP17 «Բնություն և մշակույթ գագաթնաժողովի» շրջանակներում:
  • Ռազմավարական կապերի հաստատում. Հայաստանյան տեղական ՀԿ-ների համար հնարավորությունների ստեղծում՝ կապվելու միջազգային դոնորների, ՄԱԿ-ի գործակալությունների և գլոբալ գործընկերների հետ՝ հետագա ընդլայնման նպատակով:
  • Ճանաչողական այցեր COP17-ի շրջանակներում. Կազմակերպել և իրականացնել առնվազն երեք ճանաչողական այց դեպի ՓԴԾ գործընկեր կազմակերպությունների ծրագրային տարածքներ (ամսաթվերը ենթակա են հաստատման)՝ խորհրդակցելով ԳԷՀ ՓԴԾ Հայաստանի, ՄԱԶԾ հայաստանյան գրասենյակի և Հայաստանի կառավարության (որպես COP17-ը հյուրընկալող կողմ) հետ:
  • Գիտելիքի փոխանակում. Ինտերակտիվ տարածքների (ֆիզիկական կամ թվային) ձևավորում, որոնք կցուցադրեն համայնքային մակարդակում գրանցված շոշափելի ազդեցությունները, ներառյալ՝ ներդրումներն ու աջակցությունը Կանաչ գոտու (Green Zone) գիտելիքի և արտադրանքի տոնավաճառին COP17-ի ընթացքում:

  1. Ռազմավարական դրամաշնորհի վերաբերյալ տեղեկատվություն

  • Ռազմավարական դրամաշնորհի գումարը. Մինչև 150,000 ԱՄՆ դոլար:
  • Ծրագրի տևողությունը. Ծրագրի գործողությունները, ներառյալ՝ նախապատրաստությունները COP17-ին, Երևանում կայանալիք միջոցառումները (Կանաչ գոտի, ճանաչողական այցեր) COP17-ի ընթացքում, ինչպես նաև հետ-COP17 ժառանգության փուլը, պետք է ավարտվեն մինչև 2026 թվականի դեկտեմբերի 31-ը:

  1. Ովքեր կարող են դիմել

  • Հայաստանում գրանցված ՀԿ-ները և համայնքային կազմակերպությունները:
  • Հատուկ ուշադրություն է դարձվելու բնիկ, երիտասարդական և կանանց կողմից առաջնորդվող կազմակերպություններին:

  1. Հատուկ շեշտադրում

Նախապատվությունը տրվելու է այն ծրագրերին, որոնք՝

  • Ակտիվորեն ներգրավում են բնիկ ժողովուրդներին և տեղական համայնքներին, երիտասարդներին ու կանանց՝ թե՛ որպես առաջնորդների, թե՛ որպես հիմնական շահառուների:
  • Ցուցադրում են համայնքային մակարդակում արձանագրված շոշափելի, տվյալներով հիմնավորված ազդեցություն:
  • Ցուցաբերում են նորարարություն և կրկնօրինակման բարձր պոտենցիալ՝ համահունչ Կունմին-Մոնրեալի գլոբալ կենսաբազմազանության շրջանակային ծրագրին:

  1. Դիմումի պահանջներ

Հետաքրքրված կազմակերպությունները պետք է ներկայացնեն՝

  1. Լրացված ծրագրային առաջարկի ձևը և մանրամասն ծրագրային բյուջեն:
  2. Կազմակերպության պրոֆիլը և իրավաբանական գրանցման փաստաթղթերը:
  3. Հաղորդակցության հայեցակարգային նկարագիր. Համառոտ ռազմավարություն այն մասին, թե ինչպես են տեղական արդյունքները վերածվելու համոզիչ բովանդակության COP17-ի լսարանի համար:
  4. Լոգիստիկ հայեցակարգային նկարագիր. Նախատեսվող մոտեցման համառոտ ամփոփում՝ ուղղված նախա-COP17 միջազգային աշխատաժողովի (ներառյալ ճանապարհածախսի բյուջեն), Կանաչ գոտու գիտելիքի տոնավաճառի և COP17 ճանաչողական այցերի աջակցմանը:

  1. Ժամանակացույց

  • Հայտերի ընդունման վերջնաժամկետ. 2026 թ. մայիսի 29
  • Տևողություն. Ծրագրի ավարտը մինչև 2026 թ. դեկտեմբերի 31:

Լրացուցիչ տեղեկությունների համար խնդրում ենք կապ հաստատել՝

Սվետլանա Հարությունյան

Ազգային համակարգող

ԳԷՀ Փոքր դրամաշնորհների ծրագիր

Պ. Ադամյան 14, Երևան 0010

Հեռ.՝ (+374 60) 530000 (ներքին՝ 117), (+374 91) 540765

Էլ. փոստ՝ [email protected]

Կայք՝ http://www.sgp.am

Մայիս 21, 2026 at 11:19

Քաղաքացիական հասարակությունը քննարկեց Հայաստանում Արտադրողի ընդլայնված պատասխանատվության համակարգի ներդրման հեռանկարները

Քաղաքացիական հասարակությունը քննարկեց Հայաստանում Արտադրողի ընդլայնված պատասխանատվության համակարգի ներդրման հեռանկարները

Սույն թվականի մայիսի 13-ին Հայաստանի ամերիկյան համալսարանում կայացավ «Հայաստանն Արտադրողի ընդլայնված պատասխանատվության համակարգի ներդրման ճանապարհին» համաժողովը։

Համաժողովի ընթացքում մասնագետները և քաղաքացիական հասարակության ներկայացուցիչները քննարկեցին Հայաստանում թափոնների կառավարման ոլորտի խնդիրները և Արտադրողի ընդլայնված պատասխանատվության համակարգի ներդրման հեռանկարները։

«Էկոլուր» տեղեկատվական ՀԿ-ի նախագահ Ինգա Զարաֆյանը նշեց, որ ԱԸՊ ներդրման նպատակով ՀՀ շրջակա միջավայրի նախարարությունը Հայաստանի ամերիկյան համալսարանի աջակցությամբ մշակել է «Արտադրողի ընդլայնված պատասխանատվության մասին» ՀՀ օրենքի նախագիծը։ Էկոլուրն իրականացնում է ԱԸՊ համակարգի մասին իրազեկման արշավներ Հայաստանի համայնքներում։ «Սա այն գործընթացն է, որը վերաբերում է մեզ՝ բոլորիս, մեր առողջությանն ու շրջակա միջավայրին։ Մենք պետք է լինենք այս գործընթացի ակտիվ մասնակիցը, հնչեցնենք կարծիքներ ու ներկայացնենք առաջարկներ», – ասաց Ինգա Զարաֆյանը։

«Հայաստանում թափոնների կառավարման քաղաքականություն» ծրագրի ղեկավար Հարություն Ալպետյանը և «Էկոլուր» տեղեկատվական ՀԿ-ի փոխնախագահ Վիկտորյա Բուռնազյանը ներկայացրին թափոնների ոլորտի խնդիրները, ԱԸՊ համակարգի բնապահպանական ու տնտեսական ազդեցությունը, համայնքներում ԱԸՊ համակարգի ներդրման նախադրյալները։

Հարություն Ալպետյանը նշեց, որ Հայաստանի բնակավայրերում տարեկան գոյանում է շուրջ 700 հազար տոննա կոշտ կենցաղային աղբ, որի մեծ մասը հեռացվում է շահագործվող աղբանոցներ։

Միայն ալկոհոլային և ոչ ալկոհոլային խմիչքների սպառումից երկրում տարեկան գոյանում է շուրջ 12 հազար տոննա PET պլաստիկի թափոն (մոտ 450 միլիոն պլաստիկ շշի թափոն), 19 հազար տոննա անվադողի թափոն, 220 տոննա կենցաղային մարտկոցի թափոն, շուրջ 300 հազար հատ կապարաթթվային մարտկոցի թափոն։ Մի քանի բնակավայրում մասնակի ներդրված թափոնների տեսակավորման համակարգերի շնորհիվ սկզբնաղբյուրում հավաքվում է վերամշակվող թափոնների 5%-ը։ Վերամշակելի թափոնների 95 տոկոսը տեսակավորվում է հենց աղբանոցներում ոչ ֆորմալ խմբերի կողմից։ Թեպետ կան որոշ թափոնատեսակների վերամշակման ձեռնարկություններ, սակայն չկա բավարար հումք ամբողջ հզորությամբ դրանց աշխատելու համար։

Արտադրողի ընդլայնված պատասխանատվության համակարգի ներդրմամբ որոշակի ապրանքներ արտադրողներ և ներդրողներ պատասխանատվություն կստանձնեն այդ ապրանքների սպառումից առաջացող թափոնների տեսակավորման, վերօգտագործման, վերամշակման, օգտահանման համար։ Արդեն իսկ Շրջակա միջավայրի նախարարությունը Հայաստանի ամերիկյան համալսարանի Յակոբեան բնապահպանական կենտրոնի տեխնիկական աջակցությամբ մշակել է ԱԸՊ մասին օրինագիծ, որն անցնում է կարգավորման ազդեցության գնահատում։

ԱԸՊ պարտավորությունը տարածվելու է այն ապրանքների վրա,  որոնց օգտագործման արդյունքում առաջանում են ապակե, թղթե, պլաստիկ, մետաղե փաթեթավորման և փաթեթվածքի թափոններ, շահագործումից դուրս եկած առաջնային մարտկոցներ և կուտակիչներ, ավտոմոբիլային անվադողեր, յուղեր, ֆիլտրեր, էլեկտրական և էլեկտրոնային սարքավորումներ։

«Կա թյուր պատկերացում, որ թափոնների կառավարումը շահութաբեր է, բայց իրականում, թափոնների հավաքումը, տեղափոխումը և վերջնական գործածումը շատ ծախսատար է։ Անգամ որոշ շուկայական արժեք ունեցող փաթեթավորման թափոնների վաճառքից գոյացող եկամուտը երբեք չի ծածկում հավաքման ու տեղափոխման ծախսերը։  Այսինքն, եթե ուզում ենք, որ թափոնների կառավարման արժեշղթան աշխատի, պետք է հավելյալ ֆինանսավորում, որը պետք է գա աղտոտողից։ Աղտոտողը պետք է վճարի։ ԱԸՊ-ի ներդրումը կլինի երկրում թափոնների կառավարման ոլորտի աﬔնազգալի բարեփոխումը», – ասաց Հարություն Ալպետյանը՝ նշելով, որ ԱԸՊ-ն որոշակի ապրանքների արտադրողներին և ներմուծողներին  պատասխանատու է դարձնում այդ ապրանքների ողջ ցիկլի համար։

Հարություն Ալպետյանի խոսքով՝ ԱԸՊ համակարգն ունի սոցիալ-տնտեսական և բնապահպանական բաղադրիչներ։ Այն կխթանի վերամշակման ոլորտի զարգացումը, կստեղծի նոր աշխատատեղեր, կնվազեցնի աղբավայր տեղափոխվող աղբի ծավալը և շրջակա միջավայրի աղտոտումը, կբարձրացնի երկրի բնապահպանական վարկանիշը՝ միաժամանակ դառնալով կլիմայի փոփոխության դեմ պայքարի գործիք։

Վիկտորյա Բուռնազյանը նշեց, որ  «Իրազեկվի՛ր և սատարի՛ր ՀՀ-ում Արտադրողի ընդլայնված պատասխանատվության համակարգի ներդրմանը»  ծրագրի շրջանակում ուսումնասիրել են, թե ԱԸՊ համակարգի ներդրման ինչ նախադրյալներ կան Կոտայքի մարզի Աբովյան և Հրազդան, ինչպես նաև Արմավիրի մարզի Մեծամոր համայնքներում։ Հրազդան համայնքում շահագործվում է Հայաստանի առաջին սանիտարական աղբավայրը, որը սպասարկում է Կոտայքի և Գեղարքունիքի մարզերը։ Աղբավայր ուղղվող թափոնների քանակը նվազեցնելու նպատակով Հրազդանի համայնքապետարանը սկսել է համագործակցել «Էկոփակ Հայաստան» հիմնադրամի հետ, և տեսակավորում է իրականացվում Հրազդան քաղաքի Միկրոշրջան թաղամասում։

Աբովյան համայնքում կոշտ կենցաղային թափոնները տեղադրվում են համայնքային Ակունքի, Արամուսի և Բալահովիտի աղբավայրերում, որոնք չեն համապատասխանում սանիտարական աղբավայրերի չափորոշիչներին։ Համայնքում թափոնների տեսակավորում չի իրականացվում, թեպետ գործում են վերամշակման կազմակերպություններ։

Մեծամոր համայնքն ունի պլաստիկի և թղթի տեսակավորման դրական փորձ։ Ըստ Մեծամորի համայնքապետարանի տվյալների՝ ընդհանուր կոշտ կենցաղային թափոններից Մեծամոր քաղաքում տեսակավորվում է 15%-ը՝ պլաստիկ, թուղթ, ստվարաթուղթ։ Տեսակավորված թափոնների վաճառքից գոյացող գումարներն ուղղվում են քաղցկեղով հիվանդ երեխաների բուժմանը։

Վիկտորյա Բուռնազյանը նշեց, որ ԱԸՊ համակարգի ներդրման գործում կարևոր գործընկեր կարող են լինել ՀԿ-ները։ «Հասարակական կազմակերպությունները հաճախ դառնում են բնակիչների, տեղական ինքնակառավարման մարմինների և արտադրողների միջև կապող օղակ, իրականացնում են իրազեկման և կրթական ծրագրեր, ինչպես նաև հանրային վերահսկողություն։ ՀԿ-ները նաև ձևավորում են հասարակական կարծիք ԱԸՊ-ի և շրջանաձև տնտեսության կարևորության մասին։ Այս առումով քաղաքացիական հասարակությունը կարող է նպաստել ԱԸՊ համակարգի ներդրմանը», – ասաց Վիկտորյա Բուռնազյանը։ Ծավալվեց ակտիվ քննարկում, և համաժողովի մասնակիցները ներկայացրին կարծիքներ և առաջարկություններ համակարգի բարեհաջող ներդրման համար։

Համաժողովը կազմակերպվել է «Էկոլուր» տեղեկատվական ՀԿ-ի կողմից Շվեդիայի կողմից ֆինանսավորվող «Հայաստանում թափոնների կառավարման քաղաքականություն» ծրագրի «Իրազեկվի՛ր և սատարի՛ր ՀՀ-ում Արտադրողի ընդլայնված պատասխանատվության համակարգի ներդրմանը» ենթածրագրի շրջանակում։ Ծրագիրն իրականացվում է Հայաստանի ամերիկյան համալսարանի (ՀԱՀ) Յակոբեան բնապահպանական կենտրոնի կողմից՝ ՀՀ շրջակա միջավայրի նախարարության և ՀՀ տարածքային կառավարման և ենթակառուցվածքների նախարարության հետ համագործակցությամբ։

Մայիս 19, 2026 at 14:22

Քաղաքացիական հասարակությունը քննարկեց Հայաստանում Արտադրողի ընդլայնված պատասխանատվության համակարգի ներդրման հեռանկարները

Քաղաքացիական հասարակությունը քննարկեց Հայաստանում Արտադրողի ընդլայնված պատասխանատվության համակարգի ներդրման հեռանկարները

Սույն թվականի մայիսի 13-ին Հայաստանի ամերիկյան համալսարանում կայացավ «Հայաստանն Արտադրողի ընդլայնված պատասխանատվության համակարգի ներդրման ճանապարհին» համաժողովը։

Համաժողովի ընթացքում մասնագետները և քաղաքացիական հասարակության ներկայացուցիչները քննարկեցին Հայաստանում թափոնների կառավարման ոլորտի խնդիրները և Արտադրողի ընդլայնված պատասխանատվության համակարգի ներդրման հեռանկարները։

«Էկոլուր» տեղեկատվական ՀԿ-ի նախագահ Ինգա Զարաֆյանը նշեց, որ ԱԸՊ ներդրման նպատակով ՀՀ շրջակա միջավայրի նախարարությունը Հայաստանի ամերիկյան համալսարանի աջակցությամբ մշակել է «Արտադրողի ընդլայնված պատասխանատվության մասին» ՀՀ օրենքի նախագիծը։ Էկոլուրն իրականացնում է ԱԸՊ համակարգի մասին իրազեկման արշավներ Հայաստանի համայնքներում։ «Սա այն գործընթացն է, որը վերաբերում է մեզ՝ բոլորիս, մեր առողջությանն ու շրջակա միջավայրին։ Մենք պետք է լինենք այս գործընթացի ակտիվ մասնակիցը, հնչեցնենք կարծիքներ ու ներկայացնենք առաջարկներ», – ասաց Ինգա Զարաֆյանը։

«Հայաստանում թափոնների կառավարման քաղաքականություն» ծրագրի ղեկավար Հարություն Ալպետյանը և «Էկոլուր» տեղեկատվական ՀԿ-ի փոխնախագահ Վիկտորյա Բուռնազյանը ներկայացրին թափոնների ոլորտի խնդիրները, ԱԸՊ համակարգի բնապահպանական ու տնտեսական ազդեցությունը, համայնքներում ԱԸՊ համակարգի ներդրման նախադրյալները։

Հարություն Ալպետյանը նշեց, որ Հայաստանի բնակավայրերում տարեկան գոյանում է շուրջ 700 հազար տոննա կոշտ կենցաղային աղբ, որի մեծ մասը հեռացվում է շահագործվող աղբանոցներ։

Միայն ալկոհոլային և ոչ ալկոհոլային խմիչքների սպառումից երկրում տարեկան գոյանում է շուրջ 12 հազար տոննա PET պլաստիկի թափոն (մոտ 450 միլիոն պլաստիկ շշի թափոն), 19 հազար տոննա անվադողի թափոն, 220 տոննա կենցաղային մարտկոցի թափոն, շուրջ 300 հազար հատ կապարաթթվային մարտկոցի թափոն։ Մի քանի բնակավայրում մասնակի ներդրված թափոնների տեսակավորման համակարգերի շնորհիվ սկզբնաղբյուրում հավաքվում է վերամշակվող թափոնների 5%-ը։ Վերամշակելի թափոնների 95 տոկոսը տեսակավորվում է հենց աղբանոցներում ոչ ֆորմալ խմբերի կողմից։ Թեպետ կան որոշ թափոնատեսակների վերամշակման ձեռնարկություններ, սակայն չկա բավարար հումք ամբողջ հզորությամբ դրանց աշխատելու համար։

Արտադրողի ընդլայնված պատասխանատվության համակարգի ներդրմամբ որոշակի ապրանքներ արտադրողներ և ներդրողներ պատասխանատվություն կստանձնեն այդ ապրանքների սպառումից առաջացող թափոնների տեսակավորման, վերօգտագործման, վերամշակման, օգտահանման համար։ Արդեն իսկ Շրջակա միջավայրի նախարարությունը Հայաստանի ամերիկյան համալսարանի Յակոբեան բնապահպանական կենտրոնի տեխնիկական աջակցությամբ մշակել է ԱԸՊ մասին օրինագիծ, որն անցնում է կարգավորման ազդեցության գնահատում։

ԱԸՊ պարտավորությունը տարածվելու է այն ապրանքների վրա,  որոնց օգտագործման արդյունքում առաջանում են ապակե, թղթե, պլաստիկ, մետաղե փաթեթավորման և փաթեթվածքի թափոններ, շահագործումից դուրս եկած առաջնային մարտկոցներ և կուտակիչներ, ավտոմոբիլային անվադողեր, յուղեր, ֆիլտրեր, էլեկտրական և էլեկտրոնային սարքավորումներ։

«Կա թյուր պատկերացում, որ թափոնների կառավարումը շահութաբեր է, բայց իրականում, թափոնների հավաքումը, տեղափոխումը և վերջնական գործածումը շատ ծախսատար է։ Անգամ որոշ շուկայական արժեք ունեցող փաթեթավորման թափոնների վաճառքից գոյացող եկամուտը երբեք չի ծածկում հավաքման ու տեղափոխման ծախսերը։  Այսինքն, եթե ուզում ենք, որ թափոնների կառավարման արժեշղթան աշխատի, պետք է հավելյալ ֆինանսավորում, որը պետք է գա աղտոտողից։ Աղտոտողը պետք է վճարի։ ԱԸՊ-ի ներդրումը կլինի երկրում թափոնների կառավարման ոլորտի աﬔնազգալի բարեփոխումը», – ասաց Հարություն Ալպետյանը՝ նշելով, որ ԱԸՊ-ն որոշակի ապրանքների արտադրողներին և ներմուծողներին  պատասխանատու է դարձնում այդ ապրանքների ողջ ցիկլի համար։

Հարություն Ալպետյանի խոսքով՝ ԱԸՊ համակարգն ունի սոցիալ-տնտեսական և բնապահպանական բաղադրիչներ։ Այն կխթանի վերամշակման ոլորտի զարգացումը, կստեղծի նոր աշխատատեղեր, կնվազեցնի աղբավայր տեղափոխվող աղբի ծավալը և շրջակա միջավայրի աղտոտումը, կբարձրացնի երկրի բնապահպանական վարկանիշը՝ միաժամանակ դառնալով կլիմայի փոփոխության դեմ պայքարի գործիք։

Վիկտորյա Բուռնազյանը նշեց, որ  «Իրազեկվի՛ր և սատարի՛ր ՀՀ-ում Արտադրողի ընդլայնված պատասխանատվության համակարգի ներդրմանը»  ծրագրի շրջանակում ուսումնասիրել են, թե ԱԸՊ համակարգի ներդրման ինչ նախադրյալներ կան Կոտայքի մարզի Աբովյան և Հրազդան, ինչպես նաև Արմավիրի մարզի Մեծամոր համայնքներում։ Հրազդան համայնքում շահագործվում է Հայաստանի առաջին սանիտարական աղբավայրը, որը սպասարկում է Կոտայքի և Գեղարքունիքի մարզերը։ Աղբավայր ուղղվող թափոնների քանակը նվազեցնելու նպատակով Հրազդանի համայնքապետարանը սկսել է համագործակցել «Էկոփակ Հայաստան» հիմնադրամի հետ, և տեսակավորում է իրականացվում Հրազդան քաղաքի Միկրոշրջան թաղամասում։

Աբովյան համայնքում կոշտ կենցաղային թափոնները տեղադրվում են համայնքային Ակունքի, Արամուսի և Բալահովիտի աղբավայրերում, որոնք չեն համապատասխանում սանիտարական աղբավայրերի չափորոշիչներին։ Համայնքում թափոնների տեսակավորում չի իրականացվում, թեպետ գործում են վերամշակման կազմակերպություններ։

Մեծամոր համայնքն ունի պլաստիկի և թղթի տեսակավորման դրական փորձ։ Ըստ Մեծամորի համայնքապետարանի տվյալների՝ ընդհանուր կոշտ կենցաղային թափոններից Մեծամոր քաղաքում տեսակավորվում է 15%-ը՝ պլաստիկ, թուղթ, ստվարաթուղթ։ Տեսակավորված թափոնների վաճառքից գոյացող գումարներն ուղղվում են քաղցկեղով հիվանդ երեխաների բուժմանը։

Վիկտորյա Բուռնազյանը նշեց, որ ԱԸՊ համակարգի ներդրման գործում կարևոր գործընկեր կարող են լինել ՀԿ-ները։ «Հասարակական կազմակերպությունները հաճախ դառնում են բնակիչների, տեղական ինքնակառավարման մարմինների և արտադրողների միջև կապող օղակ, իրականացնում են իրազեկման և կրթական ծրագրեր, ինչպես նաև հանրային վերահսկողություն։ ՀԿ-ները նաև ձևավորում են հասարակական կարծիք ԱԸՊ-ի և շրջանաձև տնտեսության կարևորության մասին։ Այս առումով քաղաքացիական հասարակությունը կարող է նպաստել ԱԸՊ համակարգի ներդրմանը», – ասաց Վիկտորյա Բուռնազյանը։ Ծավալվեց ակտիվ քննարկում, և համաժողովի մասնակիցները ներկայացրին կարծիքներ և առաջարկություններ համակարգի բարեհաջող ներդրման համար։

Համաժողովը կազմակերպվել է «Էկոլուր» տեղեկատվական ՀԿ-ի կողմից Շվեդիայի կողմից ֆինանսավորվող «Հայաստանում թափոնների կառավարման քաղաքականություն» ծրագրի «Իրազեկվի՛ր և սատարի՛ր ՀՀ-ում Արտադրողի ընդլայնված պատասխանատվության համակարգի ներդրմանը» ենթածրագրի շրջանակում։ Ծրագիրն իրականացվում է Հայաստանի ամերիկյան համալսարանի (ՀԱՀ) Յակոբեան բնապահպանական կենտրոնի կողմից՝ ՀՀ շրջակա միջավայրի նախարարության և ՀՀ տարածքային կառավարման և ենթակառուցվածքների նախարարության հետ համագործակցությամբ։

Մայիս 19, 2026 at 14:22