Ecolur – Page 2 – julbaz.mediamonitoring.am

«ԷկոԼուր» մամուլի ակումբ – Ecolur

Թափոնների վերամշակում՝ արտադրողի պատասխանատվությամբ

Մայիս 14, 2026 at 16:53 | «ԷկոԼուր» մամուլի ակումբ | Երեւան

Հանրային հեռուստաընկերության անդրադարձը՝ «Հայաստանն Արտադրողի ընդլայնված պատասխանատվության համակարգի ներդրման ճանապարհին» համաժողովին

Կանցկացվի «Հայաստանն Արտադրողի ընդլայնված պատասխանատվության համակարգի ներդրման ճանապարհին» համաժողովը

Մայիս 12, 2026 at 16:40 | «ԷկոԼուր» մամուլի ակումբ

Սույն թվականի մայիսի 13-ին՝ ժամը 11։00-ին, Հայաստանի ամերիկյան համալսարանի (ՀԱՀ) Փարամազ Ավետիսյան մասնաշենքի դասախոսական սրահում (1-ին հարկ, «Faculty Lounge», Մարշալ Բաղրամյան 40, ք. Երևան), տեղի կունենա «Հայաստանն Արտադրողի ընդլայնված պատասխանատվության համակարգի ներդրման ճանապարհին» համաժողովը

Ինչքան դեռ կարելի է երկարացնել ՀԱԷԿ-ի շահագործման ժամկետը, ներկայացնում է «Հայատոմ» գիտահետազոտական ինստիտուտի գլխավոր տնօրեն տեխ.գիտ.դոկտոր, պրոֆեսոր Վահրամ Պետրոսյանը

Ապրիլ 14, 2026 at 11:14 | «ԷկոԼուր» մամուլի ակումբ | Արմավիր

«Էկոլուր» տեղեկատվական ՀԿ-ի մամուլի ակումբում տեղի ունեցավ «Ատոմային էներգետիկայի խնդիրներն ու հեռանկարները Հայաստանում» թեմայով մասնագիտական քննարկում

COP17, «Նաիրիտ» և 2026թ. օրակարգ․ ԱԼԳ ՔՀՖ ՀԱՊ 3-րդ աշխատանքային խմբի նիստը՝ «Էկոլուր» մամուլի ակումբում

Մարտ 06, 2026 at 10:41 | «ԷկոԼուր» մամուլի ակումբ | Երեւան

Ինգա Զարաֆյանն առաջարկեց COP17-ին ընդառաջ կազմակերպել մի շարք միջոցառումներ՝ միջազգային և տեղական մակարդակներում՝ ընդգրկելով նաև համայնքները

Դեկտեմբեր 29, 2025 at 16:35 | «ԷկոԼուր» մամուլի ակումբ

Էկոլուրի թիմը շնորհավորում է Ամանորի և Սուրբ Ծննդյան լուսավոր տոների կապակցությամբ, մաղթում ենք բոլորիս ամանորյա հրաշքներ, սեր, բարօրություն ու երջանկություն

Մինսկում ավարտվեց ԵԱՏՄ Էկոխորհրդի երկօրյա աշխատանքը․ քննարկվեցին կենսաբազմազանության պահպանման, էկոլոգիական կրթության հարցերը և հասարակական կազմակերպությունների դերը

Դեկտեմբեր 22, 2025 at 22:29 | «ԷկոԼուր» մամուլի ակումբ

Իր ելույթի ընթացքում Քրիստինա Տեր-Մաթևոսյանն առաջարկեց ԵԱՏՄ Էկոխորհրդի հարթակում ձևավորել էկո-լրագրողների ցանց

Ամփոփվեց LILA ծրագիրը․ ներդրումներ, կանաչ ենթակառուցվածքներ և կայուն զարգացում Հայաստանի 4 մարզում

զբոսաշրջության ու հարակից ոլորտներում աջակցություն ստացել է 31 բիզնես՝ շուրջ 700 աշխատատեղով, մոտ 70 հազար այցելու օգտվել է բարելավված ենթակառուցվածքներից

Մեկնարկում է ԱՃԹՆ ԲՇԽ քաղաքացիական հասարակության խմբակցության անդամների ընտրությունների գործընթացը

Նոյեմբեր 04, 2025 at 17:34 | «ԷկոԼուր» մամուլի ակումբ | Երեւան

Համաժողովի ընթացքում ձևավորվեց ընտրական հանձնաժողով, որը սկսել է զբաղվել ՀՀ ԱՃԹՆ ԲՇԽ քաղաքացիական հասարակության անդամների ընտրության

ԱլԳ ՔՀՖ ՀԱՊ-ի 3-րդ աշխատանքային խումբն անցկացրեց հերթական նիստը

Հոկտեմբեր 30, 2025 at 16:40 | «ԷկոԼուր» մամուլի ակումբ | Երեւան

Հարցը վերաբերում էր ՄԱԿ-ի Կենսաբանական բազմազանության մասին կոնվենցիայի ու ՄԱԿ-ի Կլիմայի փոփոխության մասին շրջանակային կոնվենցիայի համագործակցությանը և սիներգիայի հեռանկարներին։

Կյանքից հեռացել է անտառագետ Ռուբեն Պետրոսյանը

Օգոստոս 26, 2025 at 14:34 | «ԷկոԼուր» մամուլի ակումբ

Խորը ցավով տեղեկացանք, որ կյանքից հեռացել է Էկոլուրի երկարամյա գործընկեր, հրաշալի մասնագետ, անտառագետ Ռուբեն Պետրոսյանը

Պետական և հասարակական ոլորտի ներկայացուցիչները քննարկեցին Երևանի կայուն էներգետիկ զարգացման և կլիմայի գործողությունների ծրագիրը

Հունիս 02, 2025 at 11:08 | «ԷկոԼուր» մամուլի ակումբ | Երեւան

SECAP-ով առաջարկվող միջոցառումների շնորհիվ Երևանը կկարողանա հասնել ստանձնած թիրախին՝ մինչև 2030թ․ կրճատել ջերմոցային գազերի արտանետումները 389․148 տոննա/տարեկան

Վերջին տարիներին Երևանում կանաչ տարածքներն ընդլայնվել են ավելի քան 48 հեկտարով․ Արթուր Խալաթյան

Ապրիլ 01, 2025 at 12:15 | «ԷկոԼուր» մամուլի ակումբ | Երեւան

Աշխատանքների սկիզբը նախատեսված է նշված հատվածում զավթված տարածքների ապազավթման աշխատանքներն ավարտելուց անմիջապես հետո

Քննարկվեց «Տեղական մակարդակում կլիմայի փոփոխության հետևանքների մեղմման և դրանց հարմարվողականության քաղաքականության իրականացում» ուղեցույցի նախագիծը

Փետրվար 17, 2025 at 16:28 | «ԷկոԼուր» մամուլի ակումբ

Էկոլուրն աշխատում է տարբեր համայնքներում՝ փորձելով կապող օղակ լինել համայնքների համար

Ի՞նչ ենք շնչում Երևանում, ինչպե՞ս նվազեցնել օդի աղտոտվածությունը. քննարկում Էկոլուր մամուլի ակումբում

Փետրվար 05, 2025 at 13:04 | «ԷկոԼուր» մամուլի ակումբ | Երեւան

2024թ. ձմռանը փոշու միջին օրական ՍԹԿ-ի առավելագույն գերազանցումը եղել է 3.4 անգամ

«ԵՐԵՎԱՆԻ ԿԱՆԱՉ ՔԱՂԱՔԻ ԳՈՐԾՈՂՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐԻ ԾՐԱԳՐԻ» (GCAP) ԿԱՏԱՐՈՂԱԿԱՆԻ ԳՆԱՀԱՏՈՒՄԸ ՔԱՂԱՔԱՑԻԱԿԱՆ ՀԱՍԱՐԱԿՈՒԹՅԱՆ ՆԵՐԿԱՅԱՑՈՒՑԻՉՆԵՐԻ ԵՎ ՔԱՂԱՔԱՑԻՆԵՐԻ ԿՈՂՄԻՑ

Հունվար 31, 2025 at 13:07 | «ԷկոԼուր» մամուլի ակումբ | Երեւան

Հարցման մասնակիցների կողմից գնահատվել է Երևան քաղաքի առանձին բաղադրիչների՝ ջրի, տրանսպորտի, կանաչ տարածքների, թափոնների, էներգետիկայի, մթնոլորտային օդի վիճակը

Որքանով է Երևանի նոր գլխավոր հատակագիծը համահունչ Երևանի «Կանաչ քաղաք գործողություններ» ծրագրի թիրախներին

Հունվար 15, 2025 at 17:08 | «ԷկոԼուր» մամուլի ակումբ | Երեւան

Էկոլուրն ուսումնասիրել է 2024 թվականին ընդունված Երևանի գլխավոր հատակագիծը Երևան քաղաքի «Կանաչ քաղաք» գործողությունների ծրագրի

Հունվար 03, 2025 at 13:35 | «ԷկոԼուր» մամուլի ակումբ

Թող գալիք տարում մեր` բոլորիս նախաձեռնությունները սկսվեն ու ուղղորդվեն բնության հանդեպ սիրո ու հոգատարության զգացումով

Երևանի քաղաքապետարանում քննարկվեցին նորակառույց և վերակառուցված մանկապարտեզների էներգաարդյունավետ լուծումները

Դեկտեմբեր 28, 2024 at 19:45 | «ԷկոԼուր» մամուլի ակումբ | Երեւան

բացահայտել խնդիրները, լսել շահառուների առաջարկությունները՝ Ծրագրի հաջորդ փուլի համար

Կենսաբազմազանության միջազգային օրվա առթիվ Սևանա լիճ բաց թողնվեց շուրջ 120 հազար հատ իշխանի մանրաձուկ

Առաջնային մարտկոցների, էլեկտրական սարքավորումների թափոնների առաջացրած խնդիրները, դրանց լուծմանն ուղղված քայլերը Հայաստանում

Առաջնային մարտկոցների, էլեկտրական սարքավորումների թափոնների առաջացրած խնդիրները, դրանց լուծմանն ուղղված քայլերը Հայաստանում

«Տեղական գործողություններ՝ հանուն գլոբալ ազդեցության». մայիսի 22-ը Կենսաբազմազանության միջազգային օրն է

«Տեղական գործողություններ՝ հանուն գլոբալ ազդեցության». այս կարգախոսով է 2026 թվականին նշվում Կենսաբազմազանության միջազգային օրը։

Այս տոնը նշվում է ամեն տարի մայիսի 22-ին։ Այն կոչված է հանրության ուշադրությունը հրավիրելու բուսական և կենդանական աշխարհի կորստի խնդրին։

Կենսաբազմազանությունը ձևավորում է կյանքի այն շղթան, որից կախված են սնունդը, ջուրը, դեղամիջոցները, կայուն կլիման, տնտեսական աճը և շատ այլ ոլորտներ։ Ըստ ՄԱԿ-ի՝ աշխարհի համախառն ներքին արդյունքի (ՀՆԱ) ավելի քան կեսը կախված է բնությունից։ Ավելի քան 1 միլիարդ մարդ իր գոյության հիմքը կապում է անտառների հետ։ Իսկ ցամաքն ու օվկիանոսները կլանում են ածխածնի բոլոր արտանետումների կեսից ավելին։

2026թ․ օրվա թեման ընդգծում է, որ մեծ փոփոխությունները սկսվում են փոքր քայլերից։ Կենսաբազմազանության կորստի գործընթացը շրջելու ծրագրի հաջողությունը կախված է տեղական մակարդակում իրականացվող միջոցառումների արդյունավետությունից։

Կենսաբազմազանության պահպանության ոլորտի կարևոր միջազգային համաձայնագրերից է ՄԱԿ-ի «Կենսաբազմազանության մասին» կոնվենցիան, որն ընդունվել է 1992թ․՝ Ռիո դե Ժանեյրոյում անցկացված Երկրի գագաթնաժողովի ընթացքում։ Կոնվենցիայի կողմերի 17-րդ (COP17) համաժողովը կանցկացվի Հայաստանում՝ 2026թ․ հոկտեմբերի 19-30-ը: Տարբեր երկրներից պատվիրակներ, միջազգային կազմակերպություններ, փորձագետներ և քաղաքացիական հասարակության ներկայացուցիչներ կհավաքվեն՝ քննարկելու կենսաբազմազանության պահպանման ուղղությամբ գլոբալ առաջընթացը և մինչև 2030թ․ նախատեսվող քայլերը։

Համաժողովի քննարկումների առանցքում կլինի Կունմին-Մոնրեալի կենսաբազմազանության գլոբալ շրջանակային ծրագիրը։ Ծրագրի հիմնական նպատակն է մինչև 2030թ․ դադարեցնել և հետադարձել կենսաբազմազանության կորուստը, իսկ մինչև 2050թ․ հասնել «բնության հետ ներդաշնակ ապրելու» տեսլականին։ Շրջանակային ծրագիրը ներառում է 4 երկարաժամկետ գլոբալ նպատակ մինչև 2050թ․, 23 թիրախ մինչև 2030թ․։

Կոնվենցիայի պաշտոնական կայքում նշված է, որ այս տարվա Կենսաբազմազանության միջազգային օրվա արշավը կօգնի տեղական նախաձեռնությունները կապել Կունմինգ-Մոնրեալի գլոբալ կենսաբազմազանության շրջանակի նպատակների հետ՝ ընդգծելով «ամբողջ հասարակության» մոտեցման կարևորությունը։ Կենսաբազմազանության պահպանության գործում պետք է ներգրավված լինեն կառավարությունները, համայնքները, քաղաքները, բիզնեսը, երիտասարդությունը, կանայք և քաղաքացիական հասարակությունը։

Յուրաքանչյուր երկիր գլոբալ շրջանակի նպատակներն իրականացնում է իր ազգային ռազմավարությունների և գործողությունների ծրագրերի միջոցով։ Հայաստանն արդեն հրապարակել է ՀՀ կենսաբազմազանության պահպանության նպատակները և 2026-2030թթ․ գործողությունների ծրագիրը։

Գլոբալ ամենահայտնի թիրախներից մեկը «30×30» նպատակն է՝ պահպանել ցամաքային և ծովային տարածքների առնվազն 30%-ը մինչև 2030թ․։ Ներկայում պահպանության ներքո է գտնվում ցամաքային տարածքների միայն 17%-ը և ծովային տարածքների շուրջ 8%-ը։

«Կենսաբազմազանության կորստի կասեցման և շրջադարձման գործում հաջողությունը կախված է աշխարհի կարողությունից՝ օգտագործելու տեղական գործողությունների կարևորագույն ցանցը՝ կառավարության ջանքերին աջակցելու համար։ Սա երկկողմանի գործընթաց է։ Կառավարություններից ակնկալվում է ստեղծել նպաստավոր պայմաններ բոլոր շահագրգիռ կողմերի ներառական և իմաստալից մասնակցության համար պլանավորման և իրականացման գործընթացներում», – նշված է կոնվենցիայի պաշտոնական կայքում։

Նշենք, որ Երկրի վրա բնակվող մոտ 8 միլիոն տեսակներից մեկ միլիոնը գտնվում է անհետացման վտանգի տակ։ Հայաստանում կա ավելի քան 17 հազար անողնաշարավոր և շուրջ 500 ողնաշարավոր տեսակ, մոտ 3․800-4․000 բարձրակարգ բուսատեսակ։ Ներկայում Կարմիր գրքում ընդգրկված են կենդանիների ավելի քան 300, բույսերի շուրջ 450 տեսակ։

Մայիս 22, 2026 at 11:44

Գենդերային հավասարության ինտեգրումը կենսաբազմազանության պահպանության և ագրոկենսաբազմազանության կառավարման մեջ

Երևանում քննարկվեց գենդերային հավասարության ինտեգրումը բնության հատուկ պահպանվող տարածքների և ագրոկենսաբազմազանության կառավարման գործընթացներում։ Քննարկման առանցքում էր կանանց դերը կենսաբազմազանության պահպանության, համայնքային կառավարման և կայուն գյուղատնտեսության ոլորտներում։

«Հայ կանայք հանուն առողջության և առողջ շրջակա միջավայրի» ՀԿ-ի փորձագետ Էմմա Անախասյանը նշեց, որ կանայք ունեն գիտելիք ու փորձ, իրենց համայնքի էկոլոգիական տեղական տեսակների, դրանց կիրառության և կառավարման վերաբերյալ։ Կանայք լավ տեղեկացված են այն միջավայրի մասին, որտեղ նրանք ապրում և աշխատում են, բնական ռեսուրսների, տարբեր խնդիրների մասին։ Կանայք գյուղական համայնքներում հաճախ ներգրավված են կենսաբազմազանության պահպանման և կայուն օգտագործման հարցերում։ Սակայն որոշումների կայացման գործընթացներում կանանց մասնակցությունը հաճախ սահմանափակ է։ Գենդերային հավասարության ապահովումն անհրաժեշտ է ավելի արդյունավետ և ներառական բնապահպանական կառավարում ապահովելու համար։

Գենդերային հավասարության հարցը կարևորվում է «Կունմին-Մոնրեալ գլոբալ կենսաբազմազանության շրջանակում»։ Շեշտվում է, որ կենսաբազմազանության պահպանության հաջող իրականացումը հնարավոր է կանանց և աղջիկների հզորացման և անհավասարությունների նվազեցման պայմաններում։

Գենդերային հավասարության հարցը դրված է նաև Հայաստանի Կենսաբազմազանության պահպանման մասին ազգային ծրագրում։

Փաստաթղթով նախատեսվում է մինչև 2030 թթ. ապահովել գենդերային հավասարակշռված որոշումների ընդունումը և խթանել կանանց առաջնորդությունը և ներկայացվածությունը կենսաբազմազանության պահպանության ոլորտում։ Էմմա Անախասյանը ներկայացրեց այն միջոցառումները, որոնք պետք է իրականացվեն այս ուղղությամբ։ Դրանք են՝ կենսաբազմազանության ոլորտում կանանց մասնակցությունը խոչընդոտող իրավական բացերի և ինստիտուցիոնալ կարողությունների վերլուծության իրականացում, բնության հատուկ պահպանվող տարածքներում և էկոպարեկային ծառայությունում կանանց մասնակցության խթանների և կանանց մասնակցությունը խրախուսող իրավական կարգավորումների ներդնում, կենսաբազմազանության վերաբերյալ ավանդական գիտելիքի, որի հիմնական կրողները կանայք են, պահպանման և տարածման խթանում։

Գյուղաբնակ կանայք կարևոր դեր ունեն ագրոկենսաբազմազանության պահպանության գործում։ Նրանք հաճախ զբաղվում են վայրի բույսերի, հատապտուղների, սնկերի և դեղաբույսերի հավաքմամբ, պահպանում են ավանդական սորտերը և առանցքային դեր ունեն առողջ ու անվտանգ սննդի արտադրության գործում։

Հանդիպման ժամանակ ներկայացվեցին հետևյալ առաջարկությունները․

պարբերաբար իրականացնել գենդերային վերլուծություններ՝ բացահայտելու համակարգային անհավասարությունները հողի, ռեսուրսների, որոշումների կայացման և օգուտների հասանելիության մեջ;

ինտեգրել միջսեկտորային մոտեցումը շահառուների քարտեզագրման, կառավարման շրջանակների և կարողությունների զարգացման նախաձեռնությունների մեջ;

իրազեկման ծրագրեր՝ ուղղված կանանց՝ որպես կենսաբազմազանության պահպանողներ;

աջակցություն կանանց կողմից առաջնորդվող ավանդական գործելակերպերին;

իրականացնել գենդերային աուդիտներ և սոցիալական ազդեցության գնահատումներ՝ քաղաքականությունների արդյունավետությունը գնահատելու համար;

հատկացնել հատուկ ֆինանսական և տեխնիկական ռեսուրսներ՝ գենդերազգայուն իրականացման համար ինստիտուցիոնալ կարողությունների զարգացման նպատակով;

ընդունել ագրոէկոլոգիական գործելակերպեր պահպանվող տարածքների բուֆերային գոտիներում;

աստիճանաբար դադարեցնել վտանգավոր պեստիցիդների օգտագործումը (ներառյալ՝ PFAS-ի հետ կապված ռիսկերը, որտեղ կիրառելի է)։

Մայիս 21, 2026 at 18:46

Գենդերային հավասարության ինտեգրումը կենսաբազմազանության պահպանության և ագրոկենսաբազմազանության կառավարման մեջ

Հանդիպման ժամանակ ներկայացվեցին հետևյալ առաջարկությունները․

պարբերաբար իրականացնել գենդերային վերլուծություններ՝ բացահայտելու համակարգային անհավասարությունները հողի, ռեսուրսների, որոշումների կայացման և օգուտների հասանելիության մեջ;

ինտեգրել միջսեկտորային մոտեցումը շահառուների քարտեզագրման, կառավարման շրջանակների և կարողությունների զարգացման նախաձեռնությունների մեջ;

իրազեկման ծրագրեր՝ ուղղված կանանց՝ որպես կենսաբազմազանության պահպանողներ;

աջակցություն կանանց կողմից առաջնորդվող ավանդական գործելակերպերին;

իրականացնել գենդերային աուդիտներ և սոցիալական ազդեցության գնահատումներ՝ քաղաքականությունների արդյունավետությունը գնահատելու համար;

հատկացնել հատուկ ֆինանսական և տեխնիկական ռեսուրսներ՝ գենդերազգայուն իրականացման համար ինստիտուցիոնալ կարողությունների զարգացման նպատակով;

ընդունել ագրոէկոլոգիական գործելակերպեր պահպանվող տարածքների բուֆերային գոտիներում;

աստիճանաբար դադարեցնել վտանգավոր պեստիցիդների օգտագործումը (ներառյալ՝ PFAS-ի հետ կապված ռիսկերը, որտեղ կիրառելի է)։

Մայիս 21, 2026 at 18:46

Երեխաները՝ կենսաբազմազանության պահպանության և բարեկեցիկ ապագայի հիմքում

Երեխաների առանձնահատուկ դերն այս համատեքստում

Երեխաները կարող են դառնալ այդ համակարգի պահպանման ամենաազդեցիկ ուժերից մեկը։ Թեև կենսաբազմազանության կորուստը նույն կերպ ազդում է բոլոր տարիքային խմբերի վրա, բնապահպանական կրթության տեսանկյունից երեխաների հետ աշխատանքն առավել արդյունավետ է, քան մեծահասակների հետ։ «Երեխաների դեպքում ամեն ինչ շատ ավելի հեշտ է իրականացնել, որովհետև նրանք ավելի բաց են, ավելի մոտիվացված, պատրաստ վարքագծային փոփոխությունների», – ասաց փորձագետը։

Նրա համոզմամբ՝ խնդիրը ոչ թե առանձին սեմինարների կամ կարճաժամկետ ծրագրերի պակասն է, այլ համակարգային աշխատանքի բացակայությունը։ Եթե հասարակությունը ցանկանում է ունենալ ավելի պատասխանատու սերունդ, բնապահպանական կրթությունը պետք է դառնա ամենօրյա, երկարաժամկետ գործընթաց, որը կձևավորի բնության հանդեպ պատասխանատու վերաբերմունք վաղ տարիքից։ Սակայն կրթությունը չի կարող սահմանափակվել դասասենյակում։ Արսեն Գասպարյանի խոսքով՝ բնության մասին հնարավոր չէ լիարժեք պատկերացում ձևավորել միայն տեսական գիտելիքի միջոցով։ «Եթե բնության մասին ենք խոսում, երեխաներին լսարանում չես կարող բնությունը սովորեցնել։ Մինչև չտանես բնություն, մինչև ցույց չտաս իրական միջավայրում, այդ կապը չի ստեղծվում», – ընդգծեց նա։

Բնության հետ շփումը նաև կարևոր ազդեցություն ունի երեխաների ֆիզիկական և մտավոր զարգացման վրա։ Կանաչ գոտիները, անտառները, բաց տարածքները նպաստում են ոչ միայն առողջ կենսակերպին, այլև հոգեբանական բարեկեցությանը։ «Նույնիսկ առավոտյան թռչունների ձայնը, բնական միջավայրի առկայությունը կամ բնության մեջ անցկացրած ժամանակը ձևավորում են դրական զգացողություններ և ամրապնդում կապը շրջակա աշխարհի հետ։ Այսօր, երբ տեղեկատվության հասանելիությունը շատ ավելի մեծ է, հատկապես նոր սերնդի համար, կարևոր է այդ հնարավորությունները վերածել գործնական ներգրավվածության»,- նշեց Արսեն Գասպարյանը։

Ընտանիքները, դպրոցները և համայնքները կարող են խրախուսել երեխաների ներգրավվածությունը բնապահպանական նախաձեռնություններում, արշավներին և լեռնագնացություններին մասնակցության մեջ, բացօթյա կրթական ծրագրերում և պատասխանատու սպառման մշակույթում։

«Յուրաքանչյուր մարդ սպառող է, և հենց այդ սպառման կենսակերպի վերանայումից կարող է սկսվել դրական փոփոխությունը։ Սպառման կենսակերպի վերանայումը, ռեսուրսների խնայող օգտագործումը, բազմակի օգտագործման լուծումների ընտրությունը և բնության հետ հաճախակի շփումը կարող են ձևավորել ավելի պատասխանատու հասարակություն»,- ասաց նա։

Արսեն Գասպարյանի խոսքով՝ եթե ուզում ենք, որ մարդ-բնություն հարաբերությունը լինի պատասխանատու, գիտակից և հոգատար, ապա այդ ամենը սկսվում է մանկությունից՝ բնությունը ճանաչելու, վայելելու և արժևորելու ճանապարհով։

«Կանաչ օրակարգ Հայաստան» 2026 համաժողովը դիտարկել է Հայաստանի կանաչ անցման առաջընթացը

Մայիսի 11-ին Հայաստանի ամերիկյան համալսարանում անցկացված «Կանաչ օրակարգ Հայաստան» համաժողով 2026-ը համախմբել էր շուրջ 300 մասնակցի, ավելի քան 40 խոսնակի՝ քննարկելու Հայաստանի բնապահպանական առաջնահերթությունները, իրականացման հիմնական մարտահրավերները և ավելի կանաչ ու դիմակայուն ապագա տանող ուղիները։

Հայաստանի՝ COP17-ի հյուրընկալությանն ընդառաջ՝ համաժողովը կարևոր հարթակ ծառայեց՝ գնահատելու կանաչ անցման տարբեր ուղղություններով արձանագրված առաջընթացը, վերհանելու առկա խնդիրները և խթանելու երկխոսությունը պետական կառույցների, միջազգային գործընկերների, փորձագիտական համայնքի, ակադեմիական շրջանակի, քաղաքացիական հասարակության և մասնավոր հատվածի միջև։

Համաժողովը, Եվրոպական միության EU4Green Recovery East ծրագրի հետ համագործակցությամբ, կազմակերպվել էր Շվեդիայի կողմից ֆինանսավորվող «Կանաչ օրակարգ Հայաստան» ծրագրի շրջանակում, որն իրականացվում է Ստոկհոլմի շրջակա միջավայրի ինստիտուտի (SEI) և ՀԱՀ Յակոբեան բնապահպանական կենտրոնի կողմից։ Այս տարվա համաժողովը դարձավ Հայաստանում գործող կանաչ անցմանն ուղղված երկու խոշոր ծրագրերի համատեղ առաջին մեծ նախաձեռնություններից մեկը։

ՀԱՀ Յակոբեան բնապահպանական կենտրոնի տնօրեն և «Կանաչ օրակարգ Հայաստան» ծրագրի ղեկավար Ալեն Ամիրխանյանը նշեց, որ հույս ունի՝ համաժողովը կդառնա երկարաժամկետ ամենամյա հարթակ Հայաստանի բնապահպանական առաջընթացի գնահատման և տարբեր ոլորտների միջև համագործակցության ամրապնդման համար։

Ամիրխանյանը նաև կարևորեց EU4Green Recovery East ծրագրի հետ այս տարվա համագործակցությունը՝ այն գնահատելով որպես Հայաստանում համանման առաջնահերթություններով աշխատող ծրագրերի միջև համակարգման ու համագործակցության խորացման կարևոր քայլ։ «Որքան ավելի շատ համագործակցենք համաձայնեցնենք մեր ջանքերը, այնքան ավելի լավ արդյունքներ կունենանք Հայաստանի համար և երկրի՝ ԵՄ ու համաշխարհային տնտեսության մեջ ինտեգրման հարցում», – նշեց նա։

EU4Green Recovery East ծրագրի հայաստանյան ներկայացուցիչ Վահագն Տոնոյանը նույնպես ընդգծեց ծրագրերի միջև համագործակցության կարևորությունը։ «Համաժողովը կարևոր հարթակ էր Հայաստանում կանաչ անցման ընթացքը քննարկելու համար՝ միավորելով քաղաքականություն մշակողներին, ակադեմիական համայնքին, քաղաքացիական հասարակությանը, միջազգային գործընկերներին և անկախ փորձագետներին։ Նման ծրագրերի միջև համագործակցությունն ու համատեղ գնահատումները արժեքավոր պատկերացում են տալիս հետագա քայլերի համար», – նշեց նա։

Տոնոյանը հավելեց նաև, որ քննարկումները նաև օգտակար էին Հայաստանում EU4Green Recovery East ծրագրի առաջնահերթությունների և անելիքների վերաարժևորման տեսանկյունից։

Ստոկհոլմի շրջակա միջավայրի ինստիտուտում «Կանաչ օրակարգ Հայաստանի, Մոլդովայի և Ուկրաինայի համար» ծրագրերի ղեկավար Սոֆյա Ստրայվը կարևորեց փաստերի ու տվյալների վրա հիմնված որոշումների կայացումը, հատկապես Հայաստանի համար անցումային փուլում։ Նրա խոսքով՝ «Կանաչ օրակարգի» պես ծրագրերը հենց այն անհրաժեշտ գիտելիքն ու վերլուծական հենքն են տրամադրում, որոնք պետք են հեռահար որոշումներ կայացնելու համար։ «Այս ճանապարհին յուրաքանչյուր քայլը վճռորոշ է, քանի որ դրանից է կախված վերջնական ուղղությունը»,- նշեց նա՝ հավելելով, որ ծրագիրն օգնում է ավելի խորքային պատկերացնել, թե կանաչ անցման ուղիները երկարաժամկետ հեռանկարում ինչ ազդեցություն կունենան երկրի վրա։

Հայաստանում Շվեդիայի թագավորության փոխդեսպան, զարգացման համագործակցության հարցերով բաժնի ղեկավար Կլաս Վալդենստրյոմը հայտնեց, որ կանաչ անցումը շարունակում է մնալ ինչպես Շվեդիայի միջազգային համագործակցության, այնպես էլ Հայաստանի երկարաժամկետ զարգացման առաջնահերթություններից մեկը։ «Կանաչ անցումը մենք դիտարկում ենք ոչ միայն որպես բնապահպանական և կլիմայական անհրաժեշտություն, այլ նաև որպես մրցակցային առավելություն», — ասաց նա՝ ընդգծելով, որ առաջիկա հիմնական մարտահրավերը լինելու է իրականացումը։

Վալդենստրյոմը նաև ընդգծեց կառավարությունների, ակադեմիական հաստատությունների և միջազգային կառույցների համագործակցության նշանակությունը բնապահպանական բարեփոխումների առաջմղման և COP17-ին Հայաստանի նախապատրաստման գործում։

Հայաստանում ԵՄ պատվիրակության համագործակցության բաժնի ղեկավար Ֆրանկ Հեսսն անդրադարձավ գլոբալ մակարդակում կանաչ անցման քաղաքականությունների շուրջ առկա մարտահրավերներին՝ ընդգծելով այս թեմաների հանրային և քաղաքական օրակարգում պահպանման կարևորությունը։

«Թե՛ Եվրոպայում և թե՛ Հայաստանում մեզ անհրաժեշտ են խելացի կարգավորումներ, որոնք միաժամանակ կպաշտպանեն շրջակա միջավայրը և ճիշտ խթաններ կստեղծեն, որպեսզի բիզնեսները դառնան ավելի պատասխանատու դերակատարներ», – նշեց նա։ Հեսսը նաև ընդգծեց, որ շրջակա միջավայրի պաշտպանությունն ու տնտեսական զարգացումը չպետք է դիտարկվեն որպես իրար հակասող ուղղություններ, և կարևոր է կանանչ անցման ժամանակ պահպանել հավասարակշռությունը էկոլոգիական կայունության ու տնտեսական իրողությունների միջև։

Հայաստանի կանաչ անցման տարեկան գնահատականը

«Կանաչ օրակարգ Հայաստան» ծրագրի՝ ԵՄ քաղաքականությունների հարցերով խորհրդատու Իվանա Միյատովիչը տարեկան անդրադարձը սկսեց՝ ներկայացնելով Հայաստանի կանաչ անցման վերաբերյալ ազգային համապարփակ գնահատման (2025) զեկույցի հիմնական եզրակացությունները։ Այնուհետև քննարկման մասնակիցները ներկայացրին, թե այդ ժամանակից ի վեր ինչ նոր զարգացումներ են արձանագրվել՝ առանձնացնելով կլիմայական քաղաքականությունների, կայուն ֆինանսավորման, սննդային համակարգերի, տրանսպորտի և կենսաբազմազանության ոլորտներում ընթացող ակտիվ գործընթացները։

Միյատովիչը նաև վարեց պանելային քննարկում՝ նվիրված Հայաստանի կողմից ԵՄ-Հայաստան Համապարփակ և ընդլայնված գործընկերության համաձայնագրի (CEPA) շրջանակում ստանձնած պարտավորությունների իրականացմանը։ Քննարկման ընթացքում անդրադարձ կատարվեց ԵՄ մոտարկման գործընթացների, ինստիտուցիոնալ բարեփոխումների և կայուն քաղաքականությունների իրականացման հետ կապված հնարավորություններին ու գործնական մարտահրավերներին՝ հարգելով տնտեսական զարգացումները և սոցիալական համախմբվածությունը։

Միյատովիչը շեշտեց, որ 2025 թվականի դեկտեմբերին ընդունված Հայաստան-ԵՄ ռազմավարական օրակարգն ու CEPA-ն «հստակ ուղենիշ են բարելավված կառավարման, համակարգային քաղաքական պլանավորման և տնտեսական զարգացման համար»՝ միաժամանակ աջակցելով Հայաստանի արձագանքին՝ ուղղված կենսաբազմազանության կորստի, աղտոտման, կլիմայի փոփոխության և էներգետիկ անցման հետ կապված մարտահրավերներին։ Նա նաև ընդգծեց Հայաստանի ինստիտուցիոնալ և վարչական կարողությունների ամրապնդման կարևորությունը՝ շրջակա միջավայրի բարեփոխումների արդյունավետ իրականացումն ու կիրառումն ապահովելու նպատակով։

«Կանաչ օրակարգ» ծրագրի մասին

«Կանաչ օրակարգ Հայաստանի, Մոլդովայի և Ուկրաինայի համար» ծրագիրը նպատակ ունի աջակցել այդ երեք երկրներին՝ զգալի առաջընթաց գրանցելու «Եվրոպական կանաչ գործարքի» (EGD) հավակնոտ նպատակներին հասնելու ուղղությամբ, որոնք են տնտեսական աճը, կլիմայական չեզոքությունը, աղտոտման կանխարգելումը և կենսաբազմազանության պաշտպանությունը։ Ծրագիրը մեկնարկել է Երևանում՝ 2023 թվականի դեկտեմբերին՝ որպես Ստոկհոլմի շրջակա միջավայրի ինստիտուտի (SEI) և ՀՀ կառավարության միջև Շվեդիայի աջակցությամբ իրականացվող համագործակցային նախաձեռնություն։ Հայաստանում շվեդական ինստիտուտի՝ ծրագրի իրականացնող գործընկերն է Հայաստանի ամերիկյան համալսարանի Յակոբեան բնապահպանական կենտրոնը։

Մայիս 21, 2026 at 12:39

Հայտերի ընդունման հրավեր ԳԷՀ ՓԴԾ -ից․ համայնքների ձայնը՝ COP17-ին

Սկզբնաղբյուր

Հայաստանում Գլոբալ էկոլոգիական հիմնադրամի Փոքր դրամաշնորհների ծրագիրը (ԳԷՀ ՓԴԾ) առանցքային դեր ունի այն համայնքահեն նախաձեռնությունների աջակցման գործում, որոնք ուղղված են հողերի դեգրադացիայի, կենսաբազմազանության կորստի և կլիմայի փոփոխության խնդիրների լուծմանը՝ ներառական և տեղական մակարդակով առաջնորդվող լուծումների միջոցով:

Հաշվի առնելով միջազգային հանրության մասնակցությունը Երևանում 2026 թվականի հոկտեմբերի 19-30-ը կայանալիք Կենսաբազմազանության մասին կոնվենցիայի Կողմերի 17-րդ համաժողովին (CBD COP17), ստեղծվում է ռազմավարական հնարավորություն՝ բարձրաձայնելու Հայաստանի տեղական փորձը և ցույց տալու, թե ինչպես են փոքր դրամաշնորհները ձևավորում փոխակերպող բնապահպանական և սոցիալական ազդեցություն, հատկապես՝ ՀԿ-ների, բնիկ ժողովուրդների և տեղական համայնքների, կանանց ու երիտասարդների ներգրավման միջոցով:

Հրավերի նպատակը

Հրավերի նպատակն է բարձրացնել ԳԷՀ ՓԴԾ Հայաստանի տեսանելիությունն ու ազդեցությունը՝ մոբիլիզացնելով ՀԿ-ներին, բնիկ ժողովուրդներին և տեղական համայնքներին, երիտասարդական և կանանց կողմից առաջնորդվող կազմակերպություններին՝ ակտիվորեն ներկայացնելու համայնքահեն լուծումներն ու քաղված դասերը COP17-ի ընթացքում: Ընտրված կազմակերպությունից ակնկալվում է հմտություն և փորձառություն պրոֆեսիոնալ պատմությունների ներկայացման, քաղաքական երկխոսության և գլոբալ ներգրավվածության ոլորտներում՝ համապատասխան միջազգային ցանցերի հետ, ներառյալ, բայց չսահմանափակվելով՝ Պահպանվող տարածքների գլոբալ կոնսորցիումի (Global ICCA Consortium), Բնիկ ժողովուրդների կենսաբազմազանության միջազգային ֆորումի (IIFB), Կենսաբազմազանության կոնվենցիայի կանանց խմբի (CBD Women’s Caucus) և Կենսաբազմազանության գլոբալ երիտասարդական ցանցի (GYBN) հետ:

Նախատեսվում է, որ հայտատուն կվերածի տեղական հաջող պատմությունները մեծ ազդեցություն ունեցող գլոբալ նարատիվի՝ խթանելով քաղաքական երկխոսությունը և ձևավորելով ռազմավարական գործընկերություն հայաստանյան ՔՀԿ-ների և միջազգային քաղաքացիական հասարակության ցանցերի ու դաշինքների միջև:

Ռազմավարական ուղղություններ

Առաջարկները պետք է ներառեն ստեղծագործական մեթոդաբանություններ հետևյալ ուղղություններով աշխատելու համար.

Նախա-COP-17 աշխատաժողով. Կազմակերպել և անցկացնել գիտելիքի փոխանակման միջազգային աշխատաժողով համապատասխան ՔՀԿ ցանցերի մասնակցությամբ՝ Հայաստանում COP17-ին անմիջապես նախորդող շաբաթվա ընթացքում (2026 թ. հոկտեմբերի 14-18):

Տպավորիչ պատմությունների ներկայացում. Պահպանության տեղական, ազգային, տարածաշրջանային և գլոբալ տվյալների օրինակները վերածել համոզիչ մուլտիմեդիա բովանդակության և պատմությունների՝ համաշխարհային լսարանի համար:

Քաղաքականության առաջմղում. Հարթակների ստեղծում բնիկ ժողովուրդների, տեղական համայնքների, կանանց և երիտասարդ առաջնորդների համար՝ Կենսաբազմազանության կոնվենցիայի բանակցությունների և միջազգային բնապահպանական երկխոսության վրա ազդելու նպատակով, մասնավորապես՝ COP17 «Բնություն և մշակույթ գագաթնաժողովի» շրջանակներում:

Ռազմավարական կապերի հաստատում. Հայաստանյան տեղական ՀԿ-ների համար հնարավորությունների ստեղծում՝ կապվելու միջազգային դոնորների, ՄԱԿ-ի գործակալությունների և գլոբալ գործընկերների հետ՝ հետագա ընդլայնման նպատակով:

Ճանաչողական այցեր COP17-ի շրջանակներում. Կազմակերպել և իրականացնել առնվազն երեք ճանաչողական այց դեպի ՓԴԾ գործընկեր կազմակերպությունների ծրագրային տարածքներ (ամսաթվերը ենթակա են հաստատման)՝ խորհրդակցելով ԳԷՀ ՓԴԾ Հայաստանի, ՄԱԶԾ հայաստանյան գրասենյակի և Հայաստանի կառավարության (որպես COP17-ը հյուրընկալող կողմ) հետ:

Գիտելիքի փոխանակում. Ինտերակտիվ տարածքների (ֆիզիկական կամ թվային) ձևավորում, որոնք կցուցադրեն համայնքային մակարդակում գրանցված շոշափելի ազդեցությունները, ներառյալ՝ ներդրումներն ու աջակցությունը Կանաչ գոտու (Green Zone) գիտելիքի և արտադրանքի տոնավաճառին COP17-ի ընթացքում:

Ռազմավարական դրամաշնորհի վերաբերյալ տեղեկատվություն

Ռազմավարական դրամաշնորհի գումարը. Մինչև 150,000 ԱՄՆ դոլար:

Ծրագրի տևողությունը. Ծրագրի գործողությունները, ներառյալ՝ նախապատրաստությունները COP17-ին, Երևանում կայանալիք միջոցառումները (Կանաչ գոտի, ճանաչողական այցեր) COP17-ի ընթացքում, ինչպես նաև հետ-COP17 ժառանգության փուլը, պետք է ավարտվեն մինչև 2026 թվականի դեկտեմբերի 31-ը:

Ովքեր կարող են դիմել

Հայաստանում գրանցված ՀԿ-ները և համայնքային կազմակերպությունները:

Հատուկ ուշադրություն է դարձվելու բնիկ, երիտասարդական և կանանց կողմից առաջնորդվող կազմակերպություններին:

Հատուկ շեշտադրում

Նախապատվությունը տրվելու է այն ծրագրերին, որոնք՝

Ակտիվորեն ներգրավում են բնիկ ժողովուրդներին և տեղական համայնքներին, երիտասարդներին ու կանանց՝ թե՛ որպես առաջնորդների, թե՛ որպես հիմնական շահառուների:

Ցուցադրում են համայնքային մակարդակում արձանագրված շոշափելի, տվյալներով հիմնավորված ազդեցություն:

Ցուցաբերում են նորարարություն և կրկնօրինակման բարձր պոտենցիալ՝ համահունչ Կունմին-Մոնրեալի գլոբալ կենսաբազմազանության շրջանակային ծրագրին:

Դիմումի պահանջներ

Հետաքրքրված կազմակերպությունները պետք է ներկայացնեն՝

Լրացված ծրագրային առաջարկի ձևը և մանրամասն ծրագրային բյուջեն:

Կազմակերպության պրոֆիլը և իրավաբանական գրանցման փաստաթղթերը:

Հաղորդակցության հայեցակարգային նկարագիր. Համառոտ ռազմավարություն այն մասին, թե ինչպես են տեղական արդյունքները վերածվելու համոզիչ բովանդակության COP17-ի լսարանի համար:

Լոգիստիկ հայեցակարգային նկարագիր. Նախատեսվող մոտեցման համառոտ ամփոփում՝ ուղղված նախա-COP17 միջազգային աշխատաժողովի (ներառյալ ճանապարհածախսի բյուջեն), Կանաչ գոտու գիտելիքի տոնավաճառի և COP17 ճանաչողական այցերի աջակցմանը:

Ժամանակացույց

Հայտերի ընդունման վերջնաժամկետ. 2026 թ. մայիսի 29

Տևողություն. Ծրագրի ավարտը մինչև 2026 թ. դեկտեմբերի 31:

Լրացուցիչ տեղեկությունների համար խնդրում ենք կապ հաստատել՝

Սվետլանա Հարությունյան

Ազգային համակարգող

ԳԷՀ Փոքր դրամաշնորհների ծրագիր

Պ. Ադամյան 14, Երևան 0010

Հեռ.՝ (+374 60) 530000 (ներքին՝ 117), (+374 91) 540765

Էլ. փոստ՝ [email protected]

Կայք՝ http://www.sgp.am

Մայիս 21, 2026 at 11:19