Category: Ecolur

Հանրային հեռուստաընկերության անդրադարձը՝ «Հայաստանն Արտադրողի ընդլայնված պատասխանատվության համակարգի ներդրման ճանապարհին» համաժողովին, որը կազմակերպվել է «Էկոլուր» տեղեկատվական ՀԿ-ի կողմից Շվեդիայի կողմից ֆինանսավորվող «Հայաստանում թափոնների կառավարման քաղաքականություն» ծրագրի «Իրազեկվի՛ր և սատարի՛ր ՀՀ-ում Արտադրողի ընդլայնված պատասխանատվության համակարգի ներդրմանը» ենթածրագրի շրջանակում։

Ծրագիրն իրականացվում է Հայաստանի ամերիկյան համալսարանի (ՀԱՀ) Յակոբեան բնապահպանական կենտրոնի կողմից՝ ՀՀ շրջակա միջավայրի նախարարության և ՀՀ տարածքային կառավարման և ենթակառուցվածքների նախարարության հետ համագործակցությամբ։

Մայիս 14, 2026 at 16:53

Արմավիրի Մեծամոր բնակավայրը թափոնների տեսակավորման յուրօրինակ փորձ ունի։ Այստեղ տեսակավորված պլաստիկի, ստվարաթղթի և թղթի վաճառքից գոյացած գումարը «Մաքրություն» ՍՊԸ-ն, որը իրականացնում է Մեծամոր համայնքի աղբահանությունը, փոխանցում է քաղցկեղով հիվանդ երեխաների բուժմանը։ Սա մեծամորցիներին մոտիվացնում է տեսակավորելու թափոնները։ 

Ըստ  Մեծամորի համայնքապետարանի Կոմունալ տնտեսության, համատիրությունների աշխատանքների համակարգման և տրանսպորտի բաժնի պետ Արմեն Մխիթարյանի՝ ընդհանուր կոշտ կենցաղային թափոններից Մեծամոր քաղաքում տեսակավորվում է 15% վերամշակելի թափոն։ Այս մասին նա ասաց Մեծամորում Էկոլուրի և Մեծամորի համայնքապետարանի համատեղ կազմակերպած Արտադրողի ընդլայնված պատասխանատվության (ԱԸՊ) համակարգի ներդրման վերաբերյալ իրազեկման հանդիպման ժամանակ։ 

ԱԸՊ-ն տասնյակ տարիներ Եվրոպայում գործող համակարգ է, որտեղ արտադրողը, ներմուծողը վճարում են իրենց վաճառած որոշակի ապրանքների օգտագործումից առաջացած թափոնների տեսակավորման, վերամշակման և օգտահանման համար։ Հայաստանը ևս պատրաստվում է ներդնել այս համակարգը։

Թափոնների  տեսակավորումը ԱԸՊ համակարգի կարևորագույն բաղադրիչներից է, որտեղ իրենց անմիջական մասնակցությունը պետք է ունենան բնակիչները՝ կատարելով թափոնների առաջնային տեսակավորում։ Մեծամոր խոշորացված համայնքում դեռ միայն Մեծամոր բնակավայրն է որոշակի թափոններ տեսակավորում։ Համայնքի մնացած 30 բնակավայրում անելիքներ շատ կան։ Այստեղ ոչ միայն տեսակավորում չկա, այլև մի շարք փոքր բնակավայրերում աղբամաններ էլ չկան։ «Բնակավայրերի մեծ մասում չունենք աղբամաններ, կան բնակավայրեր, որ շատ փոքր են, այս պահին նպատակահարմար չէ աղբամաններ տեղադրելը: Աղբամաններ հիմնականում տեղադրված են մեծ բնակավայրերում: Կա նաև աղբամանից ճիշտ օգտվելու խնդիր, աշխատում ենք այդ ուղղությամբ, որ բոլորը հասկանան՝ ամեն ինչ չէ, որ պետք է թափես աղբաման: Հուսով եմ, որ կհասնենք արդյունքի և աղբահանությանն ավելի լուրջ կվերաբերվենք», – ասաց Արմեն Մխիթարյանը։

Աղբահանության ծառայության որակի բարձրացման համար ֆինանսներ են պետք։ Ըստ Արմեն Մխիթարյանի՝ նախկինում աղբահանության վճարը 150 դրամ էր յուրաքանչյուր անձի համար, այժմ 200 դրամ է։ Սակայն այս գումարն անբավարար է աղբահանության ողջ շղթայի ծախսածածկում ապահովելու համար։ Դրա համար, ըստ փորձագիտական հաշվարկների, առնվազն 500 դրամ պետք է վճարի յուրաքանչյուր բնակիչ:

Համայնքի տարածքում գտնվող աղբավայրերը փակվել են։ Մեծամոր համայնքի կոշտ կենցաղային թափոնները՝ տարեկան 16753 տոննա, տեղափոխվում են Արմավիրի համայնքային աղբավայր, ինչի դիմաց Մեծամորի համայնքապետարանն Արմավիրի համայնքապետարանին տարեկան վճարում է մոտ 50 միլիոն դրամ։ 

Ըստ Արմեն Մխիթարյանի ներկայացրած տվյալների՝  աղբավայրում տեղադրվող թափոնների կազմում շահագործումից դուրս եկած անվադողերը 20% են կազմում, էլեկտրոնային թափոնների 90%-ն է հայտնվում աղբավայրում, փաթեթավորման թափոնների՝ 30%-ը: ԱԸՊ համակարգի ներդրման պարագայում այս թափոնները պետք է տեսակավորված հավաքվեն և չեն հայտնվի աղբավայրում։ Որքան քիչ լինի աղբավայր ուղղվող աղբի ծավալը, այնքան համայնքը միջոցներ կխնայի։ Այս առումով ԱԸՊ համակարգի ներդրումը դրական ազդեցություն կունենա ինչպես Մեծամոր համայնքում թափոնների կրճատման, այնպես էլ համայնքային բյուջեի տնտեսումների առումով։

Այս նյութը ստեղծվել է Շվեդիայի կողմից ֆինանսավորվող և ՀԱՀ Յակոբեան բնապահպանական կենտրոնի կողմից իրականացվող «Հայաստանում թափոնների կառավարման քաղաքականություն» (WPA) ծրագրի շրջանակում՝ Շվեդիայի ֆինանսական և ՀԱՀ տեխնիկական աջակցությամբ:

Ներկայացված տեսակետները, եզրակացություններն ու կարծիքները պատկանում են հեղինակ(ներ)ին և պարտադիր չէ, որ արտահայտեն ծրագրի, Հայաստանի ամերիկյան համալսարանի կամ Շվեդիայի կառավարության դիրքորոշումը։

Մայիս 14, 2026 at 14:30

Մայիսի 8-ին Երևանում մասնագիտական հանրույթը քննարկեց Հայաստանի Հանրապետության կենսաբանական բազմազանության պահպանության նպատակները և 2026-2030 թվականների գործողությունների ծրագիրը՝ կենտրոնանալով բնության հատուկ պահպանվող տարածքների, ագրոկենսաբազմազանության և ագրոէկոլոգիայի վրա։ Նաև քննարկվեց գենդերային հավասարության ինտեգրումը պահպանվող տարածքների և ագրոկենսաբազմազանության կառավարման մեջ։

Քննարկումը կազմակերպել էր «Հայ կանայք հանուն առողջության և առողջ շրջակա միջավայրի» ՀԿ-ն՝ «Կանանց դերի բարձրացում Հայաստանի պահպանվող տարածքներին սահմանակից բնակավայրերում» ծրագրի շրջանակում։ Ծրագիրը ֆինանսավորվում է «Կանայք հանուն ընդհանուր ապագայի» (WECF) միջազգային կազմակերպության կողմից։

Կլոր սեղանին մասնակցեցին պետական, միջազգային, գիտակրթական մարմինների և քաղաքացիական հասարակության ներկայացուցիչներ։

Նշենք, որ «Հայաստանի Հանրապետության կենսաբանական բազմազանության պահպանության նպատակները և 2026-2030 թվականների գործողությունների ծրագիրը» փաստաթուղթը հաստատվել է  ՀՀ շրջակա միջավայրի նախարարի N100-Լ հրամանով։ Մինչ փաստաթղթի ընդունումը շրջանառվում էր կենսաբազմազանության ռազմավարական փաստաթուղթ, սակայն, քանի որ կառավարման բարեփոխումների շրջանակներում նախատեսվում է ռազմավարական կառավարման նոր համակարգի անցում, մշակվում են ռազմավարություններ 6 ուղղություններով։ Այդ պատճառով կենսաբազմազանության առանձին ռազմավարություն չի ընդունվել, այլ ընդունվել է նախարարի հրամանը։

Ըստ Շրջակա միջավայրի նախարարի հրամանի՝ Հայաստանն ունի 5 ռազմավարական նպատակ և 30 թիրախ, որոնք բխում են Կունմին-Մոնրեալի կենսաբազմազանության գլոբալ շրջանակի 4 նպատակներից և 23 թիրախներից։ 

Կունմին-Մոնրեալի գլոբալ շրջանակն ընդունվել է 2022 թվականին՝ Կենսաբազմանության մասին կոնվենցիայի կողմերի 15-րդ համաժողովում։  Կենսաբազմազանության կոնվենցիային միացած երկրները պարտավորվել են Կունմինգ-Մոնրեալի գլոբալ շրջանակի 3-րդ թիրախի համաձայն մինչև 2030 թվականն ապահովել Երկիր մոլորակի ցամաքային և քաղցրահամ ջրային էկոհամակարգերի առնվազն 30 տոկոսի արդյունավետ պահպանումը: Յուրաքանչյուր երկիր ևս պետք է ապահովի իր տարածքի 30%-ի պահպանությունը։

Հայաստանը թիրախ է սահմանել ապահովել երկրի ցամաքային և քաղցրահամ ջրային էկոհամակարգերի 20%-ի արդյունավետ պահպանումը մինչև 2030 թվականը, թեպետ ունի հնարավորություն հասնելու գլոբալ թիրախին՝ 30 տոկոսին։

Բնության համաշխարհային հիմնադրամի (WWF) հայաստանյան մասնաճյուղի ծրագրերի ղեկավար Կարեն Մանվելյանը ներկայացրեց Հայաստանում 30×30 թիրախին հասնելու ճանապարհին մարտահրավերներն ու հնարավորությունները։ Նա նշեց, որ այստեղ առանցքային դերակատարում ունի Հայաստանի բնության հատուկ պահպանվող տարածքների ցանցի (ԲՀՊՏ) ընդլայնումը։

Հայաստանում ԲՀՊՏ-ների ներկա ծածկույթը 386,355 հեկտար է կամ երկրի ողջ ծածկույթի 13․1 տոկոսը։ 2012 թվականից ԲՀՊՏ-ների ամբողջ տարածքն ընդլայնվել է 88,600 հեկտարով՝ 3 տոկոսով։ Այժմ կա 3 պետական արգելոց, 4 ազգային պարկ, 27 պետական արգելավայր և 233 բնության հուշարձան։

«Բնության հատուկ պահպանվող տարածքների մասին» ՀՀ օրենքն ընդունվել է  դեռ 2006 թվականին։ Սակայն ներկայացված չեն Բնության պահպանության միջազգային միության (IUCN)  V և VI կատեգորիաները։ Ոչինչ առկա չէ բուֆերային գոտու, էկոլոգիական միջանցքի և կենսոլորտային արգելոցի մասին։ Ոչինչ առկա չէ այլ արդյունավետ պահպանության միջոցառումների (OECM), պահպանվող տարածքների, Էմերալդ տարածքի և այլնի մասին։

2026թ․ ապրիլի 18-ի նիստում ՀՀ կառավարությունը հավանություն է տվել  «Բնության հատուկ պահպանվող տարածքների մասին» օրենքում փոփոխություն կատարելու մասին» օրենքի նախագծի և հարակից օրենքների նախագծերի փաթեթին։ Այն այժմ Ազգային ժողովում է։

Առաջարկվող օրենսդրական նախագծով Հայաստանը կունենա ԲՀՊՏ-ի նոր տեսակ՝ պահպանվող լանդշաֆտ։ Պահպանվող լանդշաֆտ կատեգորիան սահմանված է «Բնության պահպանության միջազգային միության» (IUCN) կողմից։

Ամրագրվել է «Այլ արդյունավետ պահպանության միջոցառումների ներքո գտնվող աշխարհագրորեն սահմանված տարածք» (OECM) հասկացությունը։

Ըստ Կարեն Մանվելյանի՝ «Տաթև» և «Ջերմուկ» ազգային պարկերի ստեղծմամբ ԲՀՊՏ-երի ամբողջ տարածքը կընդլայնվի 9,800 հեկտարով։ Ակնկալվում է, որ մինչև 2030 թվականը ԲՀՊՏ-ների ծածկույթը կկազմի 396,155 հեկտար կամ երկրի ողջ տարածքի 13.3 տոկոսը։ Կլինեն 3 պետական արգելոց, 6 ազգային պարկ, 23 պետական արգելավայր և 233 բնության հուշարձան։ Նաև ակնկալվում է, որ մինչև 2030 թվականը բնապահպանական տարածքների ծածկույթը (OECM) կհասնի 151,035 հեկտարի՝ երկրի ողջ տարածքի 5.1 տոկոսը։ Ընդհանուր առմամբ, մինչև 2030 թվականը ԲՀՊՏ-ների և բնապահպանական տարածքների ակնկալվող ամբողջ ծածկույթը կկազմի 547,190 հեկտար կամ երկրի ողջ տարածքի 18.4 տոկոսը։

Կարեն Մանվելյանը նշեց, որ կարևոր կենսաբազմազանության տարածքների, Էմերալդ տարածքների, պետական անտառային հողերում ԲՀՊՏ-ների կամ OECM տարածքների ստեղծման դեպքում ամբողջ ծածկույթը կարող է հասնել երկրի ողջ տարածքի 30 տոկոսի՝ ընդգրկելով 270,000 հեկտար ԲՀՊՏ-ներ և OECM տարածքներ։

Մայիս 12, 2026 at 17:48

Սույն թվականի մայիսի 13-ին՝ ժամը 11։00-ին, Հայաստանի ամերիկյան համալսարանի (ՀԱՀ) Փարամազ Ավետիսյան մասնաշենքի դասախոսական սրահում (1-ին հարկ, «Faculty Lounge», Մարշալ Բաղրամյան 40, ք. Երևան), տեղի կունենա «Հայաստանն Արտադրողի ընդլայնված պատասխանատվության համակարգի ներդրման ճանապարհին» համաժողովը։

Համաժողովի նպատակն է քաղաքացիական հասարակությանն իրազեկել Հայաստանում ներդրվող Արտադրողի ընդլայնված պատասխանատվության (ԱԸՊ) համակարգի մասին, որը ԵՄ և այլ երկրներում լայն տարածում ունեցող թափոնների կառավարման հաջողված գործիքներից է։ Միաժամանակ, ԱԸՊ-ն Հայաստանի և ԵՄ-ի միջև ստորագրված Համապարփակ և ընդլայնված գործընկերության համաձայնագրի (ՀԸԳՀ) ներքո ստանձնած պարտավորություններից է։

Համաժողովի բանախոսներ «Հայաստանում թափոնների կառավարման քաղաքականություն» ծրագրի ղեկավար Հարություն Ալպետյանը և «Էկոլուր» տեղեկատվական ՀԿ-ի փոխնախագահ Վիկտորյա Բուռնազյանը կներկայացնեն ինչպես ԱԸՊ գործիքը, այնպես էլ  ԱԸՊ համակարգի բնապահպանական ու տնտեսական ազդեցությունը, համայնքների հետ իրազեկման աշխատանքների արդյունքները։ Համաժողովի ընթացքում կհավաքագրվեն կարծիքներ և առաջարկություններ համակարգի բարեհաջող ներդրման համար։

Համաժողովը կազմակերպվում է «Էկոլուր» տեղեկատվական ՀԿ-ի կողմից Շվեդիայի կողմից ֆինանսավորվող «Հայաստանում թափոնների կառավարման քաղաքականություն» ծրագրի «Իրազեկվի՛ր և սատարի՛ր ՀՀ-ում Արտադրողի ընդլայնված պատասխանատվության համակարգի ներդրմանը» ենթածրագրի շրջանակում։ Ծրագիրն իրականացվում է Հայաստանի ամերիկյան համալսարանի (ՀԱՀ) Յակոբեան բնապահպանական կենտրոնի կողմից՝ ՀՀ շրջակա միջավայրի նախարարության և ՀՀ տարածքային կառավարման և ենթակառուցվածքների նախարարության հետ համագործակցությամբ։

Լուսանկարը գեներացված է արհեստական բանականության գործիքներով

Մայիս 12, 2026 at 16:40

ՄԱԿ-ի Կենսաբանական բազմազանության մասին կոնվենցիայի (CBD) պաշտոնական կայքում հրապարակվել է Երևանում անցկացվելիք COP17 համաժողովի մասնակցության գրանցումների, ֆինանսական աջակցության, հարակից միջոցառումների և տաղավարային տարածքների վերաբերյալ տեղեկատվությունը։  

CBD քարտուղարության հրապարակած 2026-041 ծանուցմամբ մեկնարկել է մասնակիցների գրանցման և պատվիրակությունների ներկայացման գործընթացը։ Կառավարություններին, միջազգային կազմակերպություններին և դիտորդ կազմակերպություններին առաջարկվում է Կենսաբանական բազմազանության մասին կոնվենցիայի (CBD) գործադիր քարտուղարություն մինչև 2026թ․ սեպտեմբերի 15-ը ներկայացնել իրենց պատվիրակությունների տվյալները։ Միաժամանակ Կոնվենցիայի գործընթացներին կողմերի մասնակցությունը խթանող հատուկ կամավորական վստահության հիմնադրամին կատարվող ներդրումների առկայության դեպքում զարգացող երկրների, փոքր կղզիային պետությունների և անցումային տնտեսություն ունեցող երկրների ներկայացուցիչների համար նախատեսվում է նաև ֆինանսական աջակցության հնարավորություն, որի դիմումների վերջնաժամկետը հուլիսի 15-ն է։

CBD նիստերին որպես դիտորդ արդեն հավատարմագրված կազմակերպությունների ներկայացուցիչների գրանցումը կախված է CBD գործադիր քարտուղարին ուղղված պաշտոնական նամակի ստացումից, որում նշված են նրանց պատվիրակության անունները և կոնտակտային տվյալները, և հստակ նշված է այն հանդիպման կամ հանդիպումների վերնագիրը, որոնց նրանք ցանկանում են մասնակցել։ Նամակը պետք է քարտուղարություն ներկայացվի էլեկտրոնային փոստով՝ [email protected] հասցեով՝ մինչև 2026թ․ սեպտեմբերի 15-ը։

Ծանուցմամբ սահմանվել են նաև դիտորդի կարգավիճակ ստանալու պայմանները նոր կազմակերպությունների համար։ Դրանք պետք է մինչև 2026թ․ օգոստոսի 31-ը CBD քարտուղարություն ներկայացնեն պաշտոնական դիմում, կազմակերպության իրավական փաստաթղթերը և կենսաբազմազանության ոլորտում գործունեությունը հիմնավորող տեղեկություններ։ 

Բնիկ ժողովուրդների և տեղական համայնքների կազմակերպությունների համար ֆինանսական աջակցության դիմումների վերջնաժամկետը սահմանվել է 2026թ․ հուլիսի 1-ը։ Պատշաճ կերպով կքննարկվեն միայն բնիկ ժողովուրդների և տեղական համայնքների կողմից CBD-ին հավատարմագրված կազմակերպությունների դիմումները: Բնիկ ժողովուրդներին և տեղական համայնքներին ներկայացնող նոր կազմակերպությունները, որոնք ցանկանում են դիմել Կամավորական հիմնադրամին (VB վստահության հիմնադրամ), պետք է հավատարմագրման ընթացակարգերն ավարտեն մինչև 2026թ․ հունիսի 26-ը:

Վերը նշված հանդիպումների համար առցանց գրանցումը նախատեսվում է բացել 2026թ․ մայիսի 15-ին: Գրանցման գործընթացի վերաբերյալ լրացուցիչ մանրամասները կհրապարակվեն ավելի ուշ, իսկ մասնակիցներին խրախուսվում է գրանցվել հնարավորինս վաղ ժամկետներում։  

Միաժամանակ հրապարակված 2026-042 ծանուցմամբ մեկնարկել է COP17-ի շրջանակում անցկացվելիք հարակից միջոցառումների, ցուցահանդեսային և տաղավարային տարածքների հայտագրման գործընթացը։ Հարակից միջոցառումների առցանց հայտերը կընդունվեն մինչև 2026թ․ հունիսի 30-ը։ Ըստ պաշտոնական հաղորդագրության՝ առաջնահերթությունը կտրվի մի քանի գործընկերների կողմից համատեղ կազմակերպվող միջոցառումներին։

Բացի այդ, կազմակերպություններին և երկրներին առաջարկվում է առևտրային հիմունքներով վարձակալել տաղավարային և ցուցահանդեսային տարածքներ, ինչպես նաև առանձին երկրների գրասենյակներ։ Տարածքների նկատմամբ մեծ պահանջարկի պատճառով հետաքրքրվածության հայտերը պետք է ներկայացվեն հնարավորինս շուտ, սակայն ոչ ուշ, քան 2026թ․ մայիսի 25-ը։ Հայտերի հաստատումները նախատեսվում է ավարտել մինչև հունիսի 5-ը։

CBD քարտուղարությունը նաև տեղեկացրել է, որ համաժողովի մասնակիցների համար նախատեսված տեղեկատվական ուղեցույցն արդեն հասանելի է պաշտոնական կայքում և շարունակաբար կթարմացվի նոր կազմակերպչական մանրամասներով։ 

Լուսանկարը գեներացված է արհեստական բանականության գործիքներով

Մայիս 11, 2026 at 14:49

Բրազիլիայից ութ տուրօպերատոր մասնակցեցին լայնածավալ FAM շրջագայության Մոլդովայում  և Հայաստանում՝ տեղում ծանոթանալով տարածաշրջանի բազմազան, բարձրարժեք և աստիճանաբար զարգացող կայուն և էկոտուրիստական զբոսաշրջային առաջարկներին, որոնք հիմնված են մշակույթի, բնության և համայնքային փորձառությունների վրա։

Ճանապարհորդությունը մեկնարկեց Քիշնևում՝ ANTRIM-ի կողմից կազմակերպված նեթվորքինգ միջոցառմամբ, որի ընթացքում ներկայացվեց «Moldova + Caucasus Experience» հայեցակարգը, որին հաջորդեցին B2B հանդիպումներ տեղական գործընկերների հետ։ 

Հինգ օրերի ընթացքում Մոլդովայում մասնակիցները բացահայտեցին մշակութային ժառանգության և պատասխանատու զբոսաշրջության փորձառությունների հարուստ համադրություն՝ Քուրչի վանքի համալիրից մինչև Օրհեյուլ Վեքիի պատմական լանդշաֆտ, ինչպես նաև խորքային գյուղական փորձառություններ։  Ծրագիրը նաև ներկայացրեց Մոլդովայի համաշխարհային ճանաչում ունեցող գինեգործությունը՝ այցելություններով Cricova Cellars, Château Cojușna Winery և Castel Mimi, որտեղ մասնակիցները ծանոթացան նաև կայուն խաղողագործության մոտեցումներին, էներգաարդյունավետ լուծումներին և պատասխանատու արտադրական պրակտիկաներին։

Ծրագիրը շարունակվեց Երևանում, որտեղ մասնակիցները բացահայտեցին Հայաստանի մշակութային խորությունը և գաստրոնոմիան՝ քաղաքային շրջայցերի, հատուկ ընտրված սննդային փորձառությունների և այցերի միջոցով կարևոր տեսարժան վայրեր՝ Խոր Վիրապի վանք, Գառնիի տաճար, Գեղարդի վանք և Զվարթնոցի տաճար։ Երթուղին ներառում էր նաև գինու համտեսներ տեղական գինեգործարաններում և գործնական խոհարարական փորձառություններ, օրինակ՝ լավաշի թխում՝ որպես ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ի կողմից ճանաչված ոչ նյութական մշակութային ժառանգության տարր։ 

FAM շրջագայությունն իրականացվել է RECONOMY-ի «Ոլորտների թվայնացում հանուն մրցունակության» ծրագրի աջակցությամբ, որը նպաստել է մոլդովական և հայկական գործընկերների համագործակցության համակարգմանը՝ ապահովելով միջտարածաշրջանային զբոսաշրջային արտադրանքի հաջող իրականացումը։

RECONOMY Շվեդիայի միջազգային զարգացման համագործակցության գործակալության (Sida) ներառական և կանաչ տնտեսական զարգացման ծրագիր է, որն իրականացվում է Helvetas-ի կողմից՝ համագործակցելով «Ռազմավարական զարգացման գործակալություն» ՀԿ-ի և Արևելյան գործընկերության և Արևմտյան Բալկանյան երկրների այլ կազմակերպությունների հետ։

Մայիս 05, 2026 at 14:19