Category: Ecolur

Հայաստանը թարմացնում և բարեփոխում է իր բնապահպանական օրենսդրությունը Կենսաբազմազանության կոնվենցիայի կողմերի 17-րդ համաժողովին (COP 17) ընդառաջ։ Ապրիլի 18-ի նիստում ՀՀ կառավարությունը հավանություն է տվել  «Բնության հատուկ պահպանվող տարածքների մասին» օրենքում փոփոխություն կատարելու մասին» օրենքի նախագծի և հարակից օրենքների նախագծերի փաթեթին։

Առաջարկվող օրենսդրական նախագծով Հայաստանը կունենա բնության հատուկ պահպանվող տարածքի (ԲՀՊՏ) նոր տեսակ՝ պահպանվող լանդշաֆտ։ Այս տարածքի նկարագրության մեջ նշված է․ «Պահպանվող լանդշաֆտ` մարդու գործունեության և բնական միջավայրերի փոխազդեցության արդյունքում ժամանակի ընթացքում ձևավորված բնապահպանական, մշակութային, գեղագիտական արժեք ներկայացնող առանձնացված տարածք, որտեղ բնական միջավայրի զարգացման գործընթացներն ընթանում են ակտիվ կառավարման միջամտությամբ և օգտագործվում են գիտական ուսումնասիրությունների, շրջակա միջավայրի մոնիթորինգի իրականացման, էկոլոգիական կրթության և դաստիարակության, էկոլոգիական զբոսաշրջության և ռեկրեացիայի կազմակերպման, պատմամշակութային օբյեկտների վերականգնման, հողօգտագործման ավանդական ձևերի զարգացման նպատակներով և որի համար սահմանված է պահպանության հատուկ ռեժիմ»։ Պահպանվող լանդշաֆտում արգելվելու է ընդերքօգտագործում, երկրաբանական աշխատանքներ, անտառհատումներ, ջրօգտագործում որոշ բացառություններով և մի շարք այլ գործողություններ։ Պահպանվող լանդշաֆտ կատեգորիան սահմանված է «Բնության պահպանության միջազգային միության» (IUCN) կողմից։

Ամրագրվել է «Այլ արդյունավետ պահպանության միջոցառումների ներքո գտնվող աշխարհագրորեն սահմանված տարածք» (OECM) հասկացությունը։ Այն սահմանում է, որ OECM-ը բնության հատուկ պահպանվող տարածք չհանդիսացող աշխարհագրորեն սահմանված տարածք է, որի նկատմամբ չի կիրառվում ԲՀՊՏ-ների համար սույն օրենքով սահմանված հատուկ պահպանության և օգտագործման ռեժիմ, սակայն այս տարածքի կառավարման, տնօրինման կամ օգտագործման արդյունքում ապահովվում են կենսաբազմազանության բնական միջավայրում պահպանության դրական, կայուն և երկարաժամկետ արդյունքներ։ «OECM-ների ներառումը նպաստում է նաև Հայաստանի Հանրապետության կողմից ստանձնած միջազգային պարտավորությունների և գլոբալ նպատակների արդյունավետ իրականացմանը՝ մասնավորապես Կենսաբազմազանության մասին կոնվենցիայի շրջանակում և Կունմինգ–Մոնրեալի կենսաբազմազանության գլոբալ շրջանակի նպատակադրումների համատեքստում»,- նշված է օրենսդրական փաթեթի հիմնավորման մեջ։

Նախատեսվում է, որ տեղական ինքնակառավարման մարմինները պետք է ներգրավվեն բնության հատուկ պահպանվող տարածքների կառավարման գործընթացում։ ՏԻՄ-երը կարող են ստեղծել համայնքի վարչական սահմաններում գտնվող տեղական նշանակության բնության հատուկ պահպանվող տարածք, մշակեն դրա կանոնադրությունը և ապահովեն պահպանությունն ու մշտադիտարկումը, վճար սահմանեն այդ տարածք այցելության համար։

Օրենքի նախագծում ամրագրվել են բուսաբանական այգիների, դենդրոպարկերի և անտառպարկերի հասկացությունները, ստեղծվել դրանց կառավարման ու կանոնադրական կարգավորման իրավական հիմքերը։

Սահմանվել են ԲՀՊՏ-ների ստեղծման նպատակները և հիմքերը, կառավարման սկզբունքները, ԲՀՊՏ-ների կատեգորիաների խնդիրները։ Դասակարգվել են բնության հուշարձանները, սահմանվել են  ստեղծման չափանիշները և պահպանության ռեժիմը։
Ամրագրվել են արգելավայրի պահպանության և օգտագործման ռեժիմի առանձնահատկությունները, ԲՀՊՏ-ի պահպանման գոտու, էկոլոգիական միջանցքի և էկոլոգիական ցանցի, ինչպես նաև վավերացված բնապահպանական միջազգային պայմանագրերի հիման վրա ստեղծվող արժեքավոր էկոհամակարգերի կառավարման սկզբունքները և պահպանության առանձնահատկությունները։ Կարգավորվել են կենսոլորտային տարածքի ստեղծման և կառավարման իրավահարաբերությունները։

Ապրիլ 22, 2026 at 14:43

Ոչ անտառապատ հողերում անտառատնկման աշխատանքների համար շրջակա միջավայրի վրա ազդեցության փորձաքննության համար սահմանված 300 000 դրամ տուրքը կհանվի։ Այս կապակցությամբ մշակվել է  «Շրջակա միջավայրի վրա ազդեցության գնահատման և փորձաքննության մասին» և «Պետական տուրքի մասին» օրենքներում փոփոխությունների և լրացումների նախագծերի փաթեթը, որին ՀՀ կառավարությունը հավանություն տվեց սույն թվականի ապրիլի 9-ին։

Ըստ ՀՀ շրջակա միջավայրի նախարարության՝ առաջարկվող փոփոխությունները միտված են խթանելու Հայաստանում անտառտնկման և անտառվերականգնման ծրագրերը։

Առաջարկվող փոփոխություններով ներպետական օրենսդրությունը կհամապատասխանեցվի Հայաստանի կողմից վավերացված Օրհուսի և Էսպոյի կոնվենցիաների պահանջներին։

Առաջարկվում է պետական փորձաքննական դրական եզրակացությունն ուժը կորցրած ճանաչել լիազոր մարմնի կողմից։

Օրենսդրական փաթեթի նախագծով պետական և համայնքային դպրոցների ու մանկապարտեզների կառուցման և վերակառուցման նախագծերը չեն ենթարկվի ՇՄԱԳ փորձաքննության․ շրջակա միջավայրի վրա ազդեցության վերաբերյալ դիրքորոշումը կներկայացվի քաղաքաշինական փորձաքննության շրջանակում։

Ապրիլ 22, 2026 at 10:25

Ոչ անտառապատ հողերում անտառատնկման աշխատանքների համար շրջակա միջավայրի վրա ազդեցության փորձաքննության համար սահմանված 300 000 դրամ տուրքը կհանվի։ Այս կապակցությամբ մշակվել է  «Շրջակա միջավայրի վրա ազդեցության գնահատման և փորձաքննության մասին» և «Պետական տուրքի մասին» օրենքներում փոփոխությունների և լրացումների նախագծերի փաթեթը, որին ՀՀ կառավարությունը հավանություն տվեց սույն թվականի ապրիլի 9-ին։

Ըստ ՀՀ շրջակա միջավայրի նախարարության՝ առաջարկվող փոփոխությունները միտված են խթանելու Հայաստանում անտառտնկման և անտառվերականգնման ծրագրերը։

Առաջարկվող փոփոխություններով ներպետական օրենսդրությունը կհամապատասխանեցվի Հայաստանի կողմից վավերացված Օրհուսի և Էսպոյի կոնվենցիաների պահանջներին։

Առաջարկվում է պետական փորձաքննական դրական եզրակացությունն ուժը կորցրած ճանաչել լիազոր մարմնի կողմից։

Օրենսդրական փաթեթի նախագծով պետական և համայնքային դպրոցների ու մանկապարտեզների կառուցման և վերակառուցման նախագծերը չեն ենթարկվի ՇՄԱԳ փորձաքննության․ շրջակա միջավայրի վրա ազդեցության վերաբերյալ դիրքորոշումը կներկայացվի քաղաքաշինական փորձաքննության շրջանակում։

Ապրիլ 22, 2026 at 10:25

Ապրիլի 15-17-ին Երևանի պետական համալսարանում (ԵՊՀ) անցկացվեց «Կլիմայի փոփոխություն, արդարություն և մարդու իրավունքներ» թեմայով միջազգային գիտաժողովը։ Այն կազմակերպվել էր «Կլիմա և հակամարտություններ. հատուցում և կանխարգելում» ծրագրի շրջանակում, որն իրականացվում է ԵՊՀ-ի եվրոպական ուսումնասիրությունների կենտրոնի («Գլոբալ կամպուս Կովկասի») կողմից «Գլոբալ կամպուս Կենտրոնական Ասիայի» և «Ժան Մոնե» ժողովրդավարության, մարդու իրավունքների և անվտանգություն գերազանցության կենտրոնի հետ համագործակցությամբ։

Ապրիլի 17-ին գիտաժողովի երկու պանելային քննարկումները կենտրոնացած էին կլիմայական քաղաքականության, կառավարման և անվտանգության հարցերի վրա։

Կլիմայական ակտիվիզմից՝ դիվանագիտություն․ պանելային քննարկում

Հայաստանում ԵՄ պատվիրակության կլիմայի հարցերով փորձագետ Սուսաննա Մարտինսը, ՄԱԶԾ կլիմայի փոփոխության ծրագրի ավագ խորհրդական Դիանա Հարությունյանը և ՀՀ շրջակա միջավայրի նախարարության կլիմայական քաղաքականության վարչության գլխավոր մասնագետ Մարինե Սարիբեկյանը ներկայացրին ոլորտում առկա մարտահրավերներն ու առաջընթացը։

Սուսաննա Մարտինսը նշեց, որ ի պատասխան քաղաքացիների պահանջների 2019 թվականին ԵՄ-ն նախաձեռնել է քաղաքական ծրագիր ավելի ակտիվ կլիմայական գործողությունների համար, իսկ 2021 թվականին ընդունվել է «Կլիմայի մասին» օրենքը։ «Կլիմայի օրենքը սահմանում է, որ Եվրոպական միությունը պետք է շարժվի դեպի մաքուր անցում՝ պաշտպանելով թե՛ մարդկանց, թե՛ մոլորակը, և ապահովելով տնտեսական և սոցիալական արդարություն», – ասաց նա։

Սուսաննա Մարտինսը հիշեցրեց, որ 2021 թվականին ԵՄ-ն ընդունել է հարմարվողականության ռազմավարություն, և գրեթե բոլոր անդամ երկրներն արդեն ունեն համապատասխան ծրագրեր։ «Այս միջոցառումները նպատակ ունեն բարձրացնել դիմակայունությունը ջերմային ալիքների, ջրհեղեղների, երաշտների և ծովի մակարդակի բարձրացման նկատմամբ, ինչպես նաև զարգացնել բնության վրա հիմնված լուծումներ», – ասաց նա։

Մարտինսը նաև նշեց, որ ԵՄ կլիմայական բյուջեի մոտ 95%-ն ուղղվում է մեղմման միջոցառումներին, մինչդեռ միայն 5%-ն է բաժին ընկնում հարմարվողականությանը՝ հավելելով, որ նպատակ կա ավելացնել հարմարվողականության ֆինանսավորումը։

ՄԱԶԾ կլիմայի փոփոխության ծրագրի ավագ խորհրդական Դիանա Հարությունյանն անդրադարձավ կլիմայական բանակցություններում առանցքային սկզբունքներից մեկին՝ «ընդհանուր, բայց տարբերակված պատասխանատվության» հարցին, որն ամրագրված է Կլիմայի փոփոխության մասին ՄԱԿ-ի շրջանակային կոնվենցիայում։

Հայաստանը հատկապես խոցելի է կլիմայի փոփոխության նկատմամբ՝ իր լեռնային աշխարհագրության և էկոհամակարգերի պատճառով, որոնք զգայուն են ջերմաստիճանի բարձրացման և տեղումների փոփոխության նկատմամբ։ Նկատվում են ջերմաստիճանի և տեղումների անկանոնություն և գյուղատնտեսական արտադրության նվազում՝ պայմանավորված կլիմայական գործոններով։ «Տեղական արտադրության և գյուղատնտեսության ապահովումը նաև ազգային անվտանգության հարց է», – նշեց Դիանա Հարությունյանը։  

Հայաստանի դեպքում կլիմայի փոփոխության մեղմման քաղաքականությունները հատկապես կարևոր են, քանի որ երկիրը հանածո վառելիք արտադրող չէ, այլ դրա օգտագործող և, հետևաբար, պետք է նվազեցնի կախվածությունն արտաքին աղբյուրներից։ «Մեզ համար կարևոր է էներգետիկ անկախությունը և մաքուր, ածխածնային չեզոք համակարգերի զարգացումը», – նշեց Դիանա Հարությունյանը՝ ընդգծելով, որ դա ոչ միայն բնապահպանական, այլև ազգային անվտանգության հարց է։

Նա նաև ընդգծեց թափանցիկության կարևորությունը՝ նշելով, որ Հայաստանը պարբերաբար ներկայացնում է իր ազգային զեկույցները, արտանետումների հաշվառումները և առաջընթացի հաշվետվությունները՝ միջազգային պահանջներին համապատասխան։

ՀՀ շրջակա միջավայրի նախարարության կլիմայական քաղաքականության վարչության գլխավոր մասնագետ Մարինե Սարիբեկյանի խոսքով՝ Հայաստանի կլիմայական քաղաքականությունը ձևավորվում է ապացույցների վրա հիմնված և թափանցիկ կառավարման սկզբունքներով՝ հաշվի առնելով գիտական տվյալներն ու միջազգային պահանջները, մասնավորապես՝ Կլիմայի փոփոխության մասին ՄԱԿ-ի շրջանակային կոնվենցիան։

Նա ընդգծեց, որ բոլոր ռազմավարական փաստաթղթերը մշակվում են կլիմայական մոդելավորումների և կանխատեսման սցենարների հիման վրա․ «Թվերը պարզապես չեն ընտրվում․ դրանք ձևավորվում են փորձագիտական վերլուծության արդյունքում»։

Հայաստանը հաստատել է իր ազգային մակարդակով սահմանված հանձնառությունների երրորդ ծրագիրը (ԱՍՀ), որը նախատեսված է 2026-2035 թվականների համար։ Դրանով սահմանված են հստակ միջոցառումներ և թիրախներ՝ ջերմոցային գազերի արտանետումների կրճատման ուղղությամբ։ Նախատեսվում է մինչև 2035 թվականը ապահովել արտանետումների 44% կրճատում՝ ոչ պայմանական միջոցառումներով, և մինչև 52%՝ միջազգային աջակցությամբ պայմանական սցենարի դեպքում 1990 թվականի մակարդակի համեմատ։

Միևնույն ժամանակ, երկարաժամկետ՝ մինչև 2050 թվականը, նախատեսված ցածր ածխածնային զարգացման ռազմավարությունը ներառում է առանցքային միջոցառումներ և մոնիթորինգի համակարգ, որի միջոցով ամեն տարի գնահատվում և ներկայացվում է Հայաստանի առաջընթացը։

Հաշվետվողականության շրջանակում Հայաստանը պարբերաբար ներկայացնում է ազգային հաղորդագրություններ, արտանետումների կադաստրներ և թափանցիկության զեկույցներ, որոնք ենթարկվում են միջազգային փորձագիտական գնահատման։

Քննարկումը վարել է  Ռաուլ Վալենբերգի ինստիտուտի ներկայացուցիչ Մելինե Ավագյանը։

Շարունակելի 

Ապրիլ 21, 2026 at 15:57

Ապրիլի 15-17-ին Երևանի պետական համալսարանում (ԵՊՀ) անցկացվեց «Կլիմայի փոփոխություն, արդարություն և մարդու իրավունքներ» թեմայով միջազգային գիտաժողովը։ Այն կազմակերպվել էր «Կլիմա և հակամարտություններ. հատուցում և կանխարգելում» ծրագրի շրջանակում, որն իրականացվում է ԵՊՀ-ի եվրոպական ուսումնասիրությունների կենտրոնի («Գլոբալ կամպուս Կովկասի») կողմից «Գլոբալ կամպուս Կենտրոնական Ասիայի» և «Ժան Մոնե» ժողովրդավարության, մարդու իրավունքների և անվտանգություն գերազանցության կենտրոնի հետ համագործակցությամբ։

Ապրիլի 17-ին գիտաժողովի երկու պանելային քննարկումները կենտրոնացած էին կլիմայական քաղաքականության, կառավարման և անվտանգության հարցերի վրա։

Կլիմայական ակտիվիզմից՝ դիվանագիտություն․ պանելային քննարկում

Հայաստանում ԵՄ պատվիրակության կլիմայի հարցերով փորձագետ Սուսաննա Մարտինսը, ՄԱԶԾ կլիմայի փոփոխության ծրագրի ավագ խորհրդական Դիանա Հարությունյանը և ՀՀ շրջակա միջավայրի նախարարության կլիմայական քաղաքականության վարչության գլխավոր մասնագետ Մարինե Սարիբեկյանը ներկայացրին ոլորտում առկա մարտահրավերներն ու առաջընթացը։

Սուսաննա Մարտինսը նշեց, որ ի պատասխան քաղաքացիների պահանջների 2019 թվականին ԵՄ-ն նախաձեռնել է քաղաքական ծրագիր ավելի ակտիվ կլիմայական գործողությունների համար, իսկ 2021 թվականին ընդունվել է «Կլիմայի մասին» օրենքը։ «Կլիմայի օրենքը սահմանում է, որ Եվրոպական միությունը պետք է շարժվի դեպի մաքուր անցում՝ պաշտպանելով թե՛ մարդկանց, թե՛ մոլորակը, և ապահովելով տնտեսական և սոցիալական արդարություն», – ասաց նա։

Սուսաննա Մարտինսը հիշեցրեց, որ 2021 թվականին ԵՄ-ն ընդունել է հարմարվողականության ռազմավարություն, և գրեթե բոլոր անդամ երկրներն արդեն ունեն համապատասխան ծրագրեր։ «Այս միջոցառումները նպատակ ունեն բարձրացնել դիմակայունությունը ջերմային ալիքների, ջրհեղեղների, երաշտների և ծովի մակարդակի բարձրացման նկատմամբ, ինչպես նաև զարգացնել բնության վրա հիմնված լուծումներ», – ասաց նա։

Մարտինսը նաև նշեց, որ ԵՄ կլիմայական բյուջեի մոտ 95%-ն ուղղվում է մեղմման միջոցառումներին, մինչդեռ միայն 5%-ն է բաժին ընկնում հարմարվողականությանը՝ հավելելով, որ նպատակ կա ավելացնել հարմարվողականության ֆինանսավորումը։

ՄԱԶԾ կլիմայի փոփոխության ծրագրի ավագ խորհրդական Դիանա Հարությունյանն անդրադարձավ կլիմայական բանակցություններում առանցքային սկզբունքներից մեկին՝ «ընդհանուր, բայց տարբերակված պատասխանատվության» հարցին, որն ամրագրված է Կլիմայի փոփոխության մասին ՄԱԿ-ի շրջանակային կոնվենցիայում։

Հայաստանը հատկապես խոցելի է կլիմայի փոփոխության նկատմամբ՝ իր լեռնային աշխարհագրության և էկոհամակարգերի պատճառով, որոնք զգայուն են ջերմաստիճանի բարձրացման և տեղումների փոփոխության նկատմամբ։ Նկատվում են ջերմաստիճանի և տեղումների անկանոնություն և գյուղատնտեսական արտադրության նվազում՝ պայմանավորված կլիմայական գործոններով։ «Տեղական արտադրության և գյուղատնտեսության ապահովումը նաև ազգային անվտանգության հարց է», – նշեց Դիանա Հարությունյանը։  

Հայաստանի դեպքում կլիմայի փոփոխության մեղմման քաղաքականությունները հատկապես կարևոր են, քանի որ երկիրը հանածո վառելիք արտադրող չէ, այլ դրա օգտագործող և, հետևաբար, պետք է նվազեցնի կախվածությունն արտաքին աղբյուրներից։ «Մեզ համար կարևոր է էներգետիկ անկախությունը և մաքուր, ածխածնային չեզոք համակարգերի զարգացումը», – նշեց Դիանա Հարությունյանը՝ ընդգծելով, որ դա ոչ միայն բնապահպանական, այլև ազգային անվտանգության հարց է։

Նա նաև ընդգծեց թափանցիկության կարևորությունը՝ նշելով, որ Հայաստանը պարբերաբար ներկայացնում է իր ազգային զեկույցները, արտանետումների հաշվառումները և առաջընթացի հաշվետվությունները՝ միջազգային պահանջներին համապատասխան։

ՀՀ շրջակա միջավայրի նախարարության կլիմայական քաղաքականության վարչության գլխավոր մասնագետ Մարինե Սարիբեկյանի խոսքով՝ Հայաստանի կլիմայական քաղաքականությունը ձևավորվում է ապացույցների վրա հիմնված և թափանցիկ կառավարման սկզբունքներով՝ հաշվի առնելով գիտական տվյալներն ու միջազգային պահանջները, մասնավորապես՝ Կլիմայի փոփոխության մասին ՄԱԿ-ի շրջանակային կոնվենցիան։

Նա ընդգծեց, որ բոլոր ռազմավարական փաստաթղթերը մշակվում են կլիմայական մոդելավորումների և կանխատեսման սցենարների հիման վրա․ «Թվերը պարզապես չեն ընտրվում․ դրանք ձևավորվում են փորձագիտական վերլուծության արդյունքում»։

Հայաստանը հաստատել է իր ազգային մակարդակով սահմանված հանձնառությունների երրորդ ծրագիրը (ԱՍՀ), որը նախատեսված է 2026-2035 թվականների համար։ Դրանով սահմանված են հստակ միջոցառումներ և թիրախներ՝ ջերմոցային գազերի արտանետումների կրճատման ուղղությամբ։ Նախատեսվում է մինչև 2035 թվականը ապահովել արտանետումների 44% կրճատում՝ ոչ պայմանական միջոցառումներով, և մինչև 52%՝ միջազգային աջակցությամբ պայմանական սցենարի դեպքում 1990 թվականի մակարդակի համեմատ։

Միևնույն ժամանակ, երկարաժամկետ՝ մինչև 2050 թվականը, նախատեսված ցածր ածխածնային զարգացման ռազմավարությունը ներառում է առանցքային միջոցառումներ և մոնիթորինգի համակարգ, որի միջոցով ամեն տարի գնահատվում և ներկայացվում է Հայաստանի առաջընթացը։

Հաշվետվողականության շրջանակում Հայաստանը պարբերաբար ներկայացնում է ազգային հաղորդագրություններ, արտանետումների կադաստրներ և թափանցիկության զեկույցներ, որոնք ենթարկվում են միջազգային փորձագիտական գնահատման։

Քննարկումը վարել է  Ռաուլ Վալենբերգի ինստիտուտի ներկայացուցիչ Մելինե Ավագյանը։

Շարունակելի 

Ապրիլ 21, 2026 at 15:57

Ապրիլի 15-17-ին Երևանի պետական համալսարանում (ԵՊՀ) անցկացվեց «Կլիմայի փոփոխություն, արդարություն և մարդու իրավունքներ» թեմայով միջազգային գիտաժողովը։ Այն կազմակերպվել էր «Կլիմա և հակամարտություններ. հատուցում և կանխարգելում» ծրագրի շրջանակում, որն իրականացվում է ԵՊՀ-ի եվրոպական ուսումնասիրությունների կենտրոնի («Գլոբալ կամպուս Կովկասի») կողմից «Գլոբալ կամպուս Կենտրոնական Ասիայի» և «Ժան Մոնե» ժողովրդավարության, մարդու իրավունքների և անվտանգություն գերազանցության կենտրոնի հետ համագործակցությամբ։

Ապրիլի 17-ին գիտաժողովի երկու պանելային քննարկումները կենտրոնացած էին կլիմայական քաղաքականության, կառավարման և անվտանգության հարցերի վրա։

Կլիմայական ակտիվիզմից՝ դիվանագիտություն․ պանելային քննարկում

Հայաստանում ԵՄ պատվիրակության կլիմայի հարցերով փորձագետ Սուսաննա Մարտինսը, ՄԱԶԾ կլիմայի փոփոխության ծրագրի ավագ խորհրդական Դիանա Հարությունյանը և ՀՀ շրջակա միջավայրի նախարարության կլիմայական քաղաքականության վարչության գլխավոր մասնագետ Մարինե Սարիբեկյանը ներկայացրին ոլորտում առկա մարտահրավերներն ու առաջընթացը։

Սուսաննա Մարտինսը նշեց, որ ի պատասխան քաղաքացիների պահանջների 2019 թվականին ԵՄ-ն նախաձեռնել է քաղաքական ծրագիր ավելի ակտիվ կլիմայական գործողությունների համար, իսկ 2021 թվականին ընդունվել է «Կլիմայի մասին» օրենքը։ «Կլիմայի օրենքը սահմանում է, որ Եվրոպական միությունը պետք է շարժվի դեպի մաքուր անցում՝ պաշտպանելով թե՛ մարդկանց, թե՛ մոլորակը, և ապահովելով տնտեսական և սոցիալական արդարություն», – ասաց նա։

Սուսաննա Մարտինսը հիշեցրեց, որ 2021 թվականին ԵՄ-ն ընդունել է հարմարվողականության ռազմավարություն, և գրեթե բոլոր անդամ երկրներն արդեն ունեն համապատասխան ծրագրեր։ «Այս միջոցառումները նպատակ ունեն բարձրացնել դիմակայունությունը ջերմային ալիքների, ջրհեղեղների, երաշտների և ծովի մակարդակի բարձրացման նկատմամբ, ինչպես նաև զարգացնել բնության վրա հիմնված լուծումներ», – ասաց նա։

Մարտինսը նաև նշեց, որ ԵՄ կլիմայական բյուջեի մոտ 95%-ն ուղղվում է մեղմման միջոցառումներին, մինչդեռ միայն 5%-ն է բաժին ընկնում հարմարվողականությանը՝ հավելելով, որ նպատակ կա ավելացնել հարմարվողականության ֆինանսավորումը։

ՄԱԶԾ կլիմայի փոփոխության ծրագրի ավագ խորհրդական Դիանա Հարությունյանն անդրադարձավ կլիմայական բանակցություններում առանցքային սկզբունքներից մեկին՝ «ընդհանուր, բայց տարբերակված պատասխանատվության» հարցին, որն ամրագրված է Կլիմայի փոփոխության մասին ՄԱԿ-ի շրջանակային կոնվենցիայում։

Հայաստանը հատկապես խոցելի է կլիմայի փոփոխության նկատմամբ՝ իր լեռնային աշխարհագրության և էկոհամակարգերի պատճառով, որոնք զգայուն են ջերմաստիճանի բարձրացման և տեղումների փոփոխության նկատմամբ։ Նկատվում են ջերմաստիճանի և տեղումների անկանոնություն և գյուղատնտեսական արտադրության նվազում՝ պայմանավորված կլիմայական գործոններով։ «Տեղական արտադրության և գյուղատնտեսության ապահովումը նաև ազգային անվտանգության հարց է», – նշեց Դիանա Հարությունյանը։  

Հայաստանի դեպքում կլիմայի փոփոխության մեղմման քաղաքականությունները հատկապես կարևոր են, քանի որ երկիրը հանածո վառելիք արտադրող չէ, այլ դրա օգտագործող և, հետևաբար, պետք է նվազեցնի կախվածությունն արտաքին աղբյուրներից։ «Մեզ համար կարևոր է էներգետիկ անկախությունը և մաքուր, ածխածնային չեզոք համակարգերի զարգացումը», – նշեց Դիանա Հարությունյանը՝ ընդգծելով, որ դա ոչ միայն բնապահպանական, այլև ազգային անվտանգության հարց է։

Նա նաև ընդգծեց թափանցիկության կարևորությունը՝ նշելով, որ Հայաստանը պարբերաբար ներկայացնում է իր ազգային զեկույցները, արտանետումների հաշվառումները և առաջընթացի հաշվետվությունները՝ միջազգային պահանջներին համապատասխան։

ՀՀ շրջակա միջավայրի նախարարության կլիմայական քաղաքականության վարչության գլխավոր մասնագետ Մարինե Սարիբեկյանի խոսքով՝ Հայաստանի կլիմայական քաղաքականությունը ձևավորվում է ապացույցների վրա հիմնված և թափանցիկ կառավարման սկզբունքներով՝ հաշվի առնելով գիտական տվյալներն ու միջազգային պահանջները, մասնավորապես՝ Կլիմայի փոփոխության մասին ՄԱԿ-ի շրջանակային կոնվենցիան։

Նա ընդգծեց, որ բոլոր ռազմավարական փաստաթղթերը մշակվում են կլիմայական մոդելավորումների և կանխատեսման սցենարների հիման վրա․ «Թվերը պարզապես չեն ընտրվում․ դրանք ձևավորվում են փորձագիտական վերլուծության արդյունքում»։

Հայաստանը հաստատել է իր ազգային մակարդակով սահմանված հանձնառությունների երրորդ ծրագիրը (ԱՍՀ), որը նախատեսված է 2026-2035 թվականների համար։ Դրանով սահմանված են հստակ միջոցառումներ և թիրախներ՝ ջերմոցային գազերի արտանետումների կրճատման ուղղությամբ։ Նախատեսվում է մինչև 2035 թվականը ապահովել արտանետումների 44% կրճատում՝ ոչ պայմանական միջոցառումներով, և մինչև 52%՝ միջազգային աջակցությամբ պայմանական սցենարի դեպքում 1990 թվականի մակարդակի համեմատ։

Միևնույն ժամանակ, երկարաժամկետ՝ մինչև 2050 թվականը, նախատեսված ցածր ածխածնային զարգացման ռազմավարությունը ներառում է առանցքային միջոցառումներ և մոնիթորինգի համակարգ, որի միջոցով ամեն տարի գնահատվում և ներկայացվում է Հայաստանի առաջընթացը։

Հաշվետվողականության շրջանակում Հայաստանը պարբերաբար ներկայացնում է ազգային հաղորդագրություններ, արտանետումների կադաստրներ և թափանցիկության զեկույցներ, որոնք ենթարկվում են միջազգային փորձագիտական գնահատման։

Քննարկումը վարել է  Ռաուլ Վալենբերգի ինստիտուտի ներկայացուցիչ Մելինե Ավագյանը։

Շարունակելի 

Ապրիլ 21, 2026 at 15:57

ՀՀ շրջակա միջավայրի նախարարության «Հիդրոօդերևութաբանության և մոնիթորինգի կենտրոն» ՊՈԱԿ-ը նախազգուշացում է, որ սպասվող ինտենսիվ տեղումներով և ձնհալքով պայմանավորված ապրիլի 20-21-ին հանրապետության գետերի մեծ մասում սպասվում է ջրի ելքերի մեծացում, առանձին գետերում՝ զգալի։

Վեդի, Ազատ և Վայոց ձորի մարզի գետերում հնարավոր են ջրի անբարենպաստ ելքեր։

 

Ապրիլ 20, 2026 at 16:32

2027թ․ հունվարի 1-ից Հայաստանում այլևս չեն վաճառվի պոլիէթիլենային տոպրակներ ու պարկեր, մեկանգամյա օգտագործման պլաստիկ սպասք, ինչպես նաև փրփրապլաստից տարաներ և ձողիկներ։ Այս փոփոխությունները նախատեսված են «Առևտրի և ծառայությունների մասին» օրենքում և հարակից օրենքներում կատարված լրացումներով։

Արգելքը տարածվելու է առևտրի օբյեկտների, հանրային սննդի կետերի, տոնավաճառների և այլ վաճառքի վայրերի վրա։ Հիշեցնենք, որ դեռ 2022 թվականից արդեն գործում էր մինչև 50 միկրոն հաստությամբ պոլիէթիլենային տոպրակների արգելքը, որը դիտարկվում էր որպես անցումային փուլ։

Էկոլուրի նոր տեսանյութում ՀՀ շրջակա միջավայրի նախարարության Ռազմավարական քաղաքականության վարչության պետ Լուսինե Ավետիսյանը ներկայացնում է, թե արգելքն ինչ շրջանակ է ընդգրկելու և ինչ բացառություններ ու այլընտրանքներ են միաժանակ առաջարկվում։ 

Այս նյութը ստեղծվել է Շվեդիայի կողմից ֆինանսավորվող և ՀԱՀ Յակոբեան բնապահպանական կենտրոնի կողմից իրականացվող «Հայաստանում թափոնների կառավարման քաղաքականություն» (WPA) ծրագրի շրջանակում՝ Շվեդիայի ֆինանսական և ՀԱՀ տեխնիկական աջակցությամբ:

Ներկայացված տեսակետները, եզրակացություններն ու կարծիքները պատկանում են հեղինակ(ներ)ին և պարտադիր չէ, որ արտահայտեն ծրագրի, Հայաստանի ամերիկյան համալսարանի կամ Շվեդիայի կառավարության դիրքորոշումը։

Ապրիլ 20, 2026 at 13:08

Հայաստանում թափոնների կառավարման համակարգը կանգնած է փոփոխությունների շեմին։ Արտադրողի ընդլայնված պատասխանատվության (ԱԸՊ) նոր մոտեցման ներդրումը բիզնեսներին կարող է ստիպել վերանայել ոչ միայն այն, թե ինչ են նրանք արտադրում կամ ներկրում, այլև՝ ինչ է տեղի ունենում իրենց արտադրանքի հետ սպառումից հետո։ Այս փոփոխության կենտրոնում ոչ միայն ԱԸՊ օրենքի նախագիծն է, այլև՝ մտածողության վերափոխումը․ թափոնը այլևս դիտարկվում է ոչ թե որպես վերջնական աղբ, այլ որպես ռեսուրս, որը կարող է վերադառնալ տնտեսություն։

«Թափոնն այն ռեսուրսն է, որը հայտնվել է սխալ վայրում», – Էկոլուրի հետ զրույցում ասաց թափոնների կառավարման ծրագրում մասնավոր ոլորտի ներգրավման բիզնես խորհրդատու Սիլվա Մեսրոպյանը՝ ընդգծելով, որ հենց այս գաղափարն է դառնում նոր համակարգի հիմքային մտածողությունը։

Սիլվա Մեսրոպյանը ՀԱՀ Յակոբեան բնապահպանական կենտրոնի կողմից իրականացվող «Հայաստանում թափոնների կառավարման քաղաքականություն» (WPA) ծրագրին միացել է 2025թ․ հուլիսից՝ այն փուլում, երբ անհրաժեշտություն է առաջացել ավելի ակտիվ աշխատել բիզնեսների հետ՝ նրանց իրազեկելու, ներգրավելու և նախապատրաստելու թափոնների կառավարման օրենսդրական փոփոխություններին, այդ թվում՝ Արտադրողի ընդլայնված պատասխանատվության (ԱԸՊ) համակարգին։

Մասնավոր ոլորտի հետ աշխատանքը՝ քարտեզագրումից մինչև թիրախային համագործակցություն

Մեսրոպյանի խոսքով՝ աշխատանքը սկսվել է բիզնեսների քարտեզագրումից՝ երկու հիմնական ուղղությամբ․ առաջինը՝ ԱԸՊ համակարգի շրջանակում անմիջապես թիրախավորված ոլորտային բիզնեսներ, իսկ երկրորդը՝ այն ընկերությունները, որոնք կարող են անցնել կանաչ և կայունության օրակարգի՝ նույնիսկ եթե օրենքով անմիջապես պարտավորված չեն։ «Մենք փորձել ենք աշխատել և՛ ուղիղ բիզնեսների հետ, և՛ միջնորդավորված՝ խորհրդատուների, ասոցիացիաների, բանկերի միջոցով, որոնք ունեն լայն հաճախորդային բազա», – նշեց նա։

Թիրախային խմբերի թվում են անվադողեր, մարտկոցներ, ավտոյուղեր և տեխնիկա ներկրողները, ինչպես նաև գինեգործական և արտադրական ընկերություններ։ Նրանց հետ կազմակերպվել են սեմինարներ, անհատական հանդիպումներ և տեղեկատվական քննարկումներ։

ԱԸՊ համակարգի ընկալումը բիզնեսում

Սիլվա Մեսրոպյանն ընդգծում է, որ ԱԸՊ համակարգը դեռ նոր է ձևավորվում բիզնես միջավայրում, և շատ ընկերություններ դեռ փորձում են հասկանալ դրա ազդեցությունը։ Նրա խոսքով՝ որոշ ընկերություններ արդեն նախաձեռնող քայլեր են անում՝ առանց սպասելու օրենքի ամբողջական ուժի մեջ մտնելուն․ ուսումնասիրում են վերամշակման տարբերակներ, լոգիստիկ լուծումներ, ինչպես նաև քննարկում են թափոնների հավաքագրման համակարգերի ստեղծումը։ «Հատկապես անվադողերի և ավտոյուղերի ոլորտում արդեն կա ակտիվություն․ ընկերությունները փորձում են հասկանալ՝ ինչպես կազմակերպել հավաքագրումը և վերամշակումը։ Արդեն նույնիսկ մտածում են կամավոր արտադրողի պատասխանատվության կազմակերպություններ ստեղծելու մասին, որ մինչև օրենքի գործելն իրենք ոլորտին պատրաստ լինեն», – ասաց Սիլվա Մեսրոպյանը։

Խոշոր արտադրողներից մեկը նույնիսկ դիմել էր իրեն թափոնների աուդիտ իրականացնելու համար, որպեսզի բացահայտի իր թափոնի տեսակները, ինչ հնարավորություն ունի վերամշակելու առումով, կայունության ինչ լուծումներ կարող են առաջարկել, որպեսզի շրջանաձևության մոդելներ կիրառեն։

Կանաչ մտածողություն՝ հաճախ անգիտակցաբար

Ըստ Սիլվա Մեսրոպյանի՝ որոշ բիզնեսներ իրականում արդեն կիրառում են շրջանաձև տնտեսության մոտեցումներ, բայց դա չեն ընկալում որպես համակարգված «կանաչ ռազմավարություն»։ Որպես օրինակ նա նշեց արտադրողներից մեկին, որը վերանորոգման միջոցով երկարեցնում է արտադրանքի կյանքը՝ փոխելով մասերը և կրկին վաճառելով այն։ «Երբ ես բացատրեցի, որ սա արդեն շրջանաձև տնտեսության օրինակ է, իրենք զարմացան և սկսեցին մտածել՝ ինչպես կարող են դա զարգացնել որպես բիզնես մոդել», – ասաց նա։

Մոտիվացիայի հիմնական գործոնները՝ ֆինանսներ և խնայողություն

Բիզնեսների ներգրավման ամենամեծ խթաններից մեկը, ըստ Սիլվա Մեսրոպյանի, ֆինանսական շահն է։ Կանաչ ֆինանսավորման հասանելիությունը, ինչպես նաև ռեսուրսների խնայողության միջոցով ծախսերի կրճատման հնարավորությունը, անմիջապես փոխում են ընկերությունների վերաբերմունքը։ «Եթե ցույց ես տալիս, որ կարող են 10-30% ծախս կրճատել, կամ ստանալ ավելի մատչելի ֆինանսավորում, մոտեցումն ամբողջությամբ փոխվում է», – նշեց նա և հավելեց, – «Կանաչ օրակարգը ներկա ու շարունակական ապագան է և իրենք պետք է փորձեն այս թրենդին միանալ տարբեր առումներով»։

Սիլվա Մեսրոպյանի խոսքով՝ թափոնների կառավարման ամենաարդյունավետ մոտեցումը սկսվում է ոչ թե վերամշակումից, այլ կանխարգելումից։ Նրա խոսքով՝ ճիշտ մոտեցումը հետևյալ հիերարխիան է․ առաջինը՝ թափոն չստեղծել՝ կանխարգելել, երկրորդը՝ ստեղծել ապրանքներ, որոնք երկար կծառայեն և ուշ կվերածվեն օգտագործվող ապրանքից թափոնի, և միայն վերջին փուլում՝ վերամշակել։ «Թափոնների կառավարման ամբողջ գաղափարախոսությունը թափոն չստեղծելը, երկար օգտագործելն ու մինչև անգամ աղբաման չտանելու ճանապարհն է, որովհետև վերամշակումն ամենավերջին կետն է», – ասաց նա։

Նա ընդգծեց նաև վերաօգտագործման և վերանորոգման կարևորությունը՝ որպես թափոնների նվազեցման հիմնական գործիքներ։

Բիզնեսների վերաբերմունքը՝ երկու ծայրահեղ մոտեցում

Ըստ Սիլվա Մեսրոպյանի՝ բիզնեսներում կարելի է տեսնել երկու հիմնական մոտեցում․ մի մասն անտարբեր է և չի դիտարկում թափոնների խնդիրը որպես առաջնահերթություն, իսկ մյուս մասը՝ ակտիվորեն փնտրում է լուծումներ։ «Որոշները ասում են՝ օրը գա բարին հետը, մյուսներն արդեն հիմա են ներդրումներ անում և փնտրում վերամշակման կամ օպտիմալացման լուծումներ», – ասաց նա։

Թափոնների արժեքային շղթան և ԱԸՊ-ի դերը

Մեսրոպյանը նշեց, որ թափոնների կառավարման արժեշղթայում ամենաթույլ օղակը վերամշակումն է, քանի որ այն պահանջում է մեծ ռեսուրսներ՝ հավաքագրումից մինչև վերամշակում։ Նրա խոսքով՝ ԱԸՊ համակարգը կարող է ազդեցություն ունենալ ամբողջ շղթայի վրա՝ սկսած արտադրանքի նախագծումից։ «Եթե ընկերությունը գիտի, որ հետագայում պետք է վճարի թափոնների համար, սկսում է վերանայել դիզայնը, նյութերը և փաթեթավորումը», – բացատրեց նա։ Սա նաև խթանում է նոր բիզնեսների ստեղծումը՝ վերամշակման, հավաքագրման և կանաչ ծառայությունների ոլորտներում։

Այս նյութը ստեղծվել է Շվեդիայի կողմից ֆինանսավորվող և ՀԱՀ Յակոբեան բնապահպանական կենտրոնի կողմից իրականացվող «Հայաստանում թափոնների կառավարման քաղաքականություն» (WPA) ծրագրի շրջանակում՝ Շվեդիայի ֆինանսական և ՀԱՀ տեխնիկական աջակցությամբ:

Ներկայացված տեսակետները, եզրակացություններն ու կարծիքները պատկանում են հեղինակ(ներ)ին և պարտադիր չէ, որ արտահայտեն ծրագրի, Հայաստանի ամերիկյան համալսարանի կամ Շվեդիայի կառավարության դիրքորոշումը։

Ապրիլ 18, 2026 at 10:24

Հայաստանում թափոնների կառավարման համակարգը կանգնած է փոփոխությունների շեմին։ Արտադրողի ընդլայնված պատասխանատվության (ԱԸՊ) նոր մոտեցման ներդրումը բիզնեսներին կարող է ստիպել վերանայել ոչ միայն այն, թե ինչ են նրանք արտադրում կամ ներկրում, այլև՝ ինչ է տեղի ունենում իրենց արտադրանքի հետ սպառումից հետո։ Այս փոփոխության կենտրոնում ոչ միայն ԱԸՊ օրենքի նախագիծն է, այլև՝ մտածողության վերափոխումը․ թափոնը այլևս դիտարկվում է ոչ թե որպես վերջնական աղբ, այլ որպես ռեսուրս, որը կարող է վերադառնալ տնտեսություն։

«Թափոնն այն ռեսուրսն է, որը հայտնվել է սխալ վայրում», – Էկոլուրի հետ զրույցում ասաց թափոնների կառավարման ծրագրում մասնավոր ոլորտի ներգրավման բիզնես խորհրդատու Սիլվա Մեսրոպյանը՝ ընդգծելով, որ հենց այս գաղափարն է դառնում նոր համակարգի հիմքային մտածողությունը։

Սիլվա Մեսրոպյանը ՀԱՀ Յակոբեան բնապահպանական կենտրոնի կողմից իրականացվող «Հայաստանում թափոնների կառավարման քաղաքականություն» (WPA) ծրագրին միացել է 2025թ․ հուլիսից՝ այն փուլում, երբ անհրաժեշտություն է առաջացել ավելի ակտիվ աշխատել բիզնեսների հետ՝ նրանց իրազեկելու, ներգրավելու և նախապատրաստելու թափոնների կառավարման օրենսդրական փոփոխություններին, այդ թվում՝ Արտադրողի ընդլայնված պատասխանատվության (ԱԸՊ) համակարգին։

Մասնավոր ոլորտի հետ աշխատանքը՝ քարտեզագրումից մինչև թիրախային համագործակցություն

Մեսրոպյանի խոսքով՝ աշխատանքը սկսվել է բիզնեսների քարտեզագրումից՝ երկու հիմնական ուղղությամբ․ առաջինը՝ ԱԸՊ համակարգի շրջանակում անմիջապես թիրախավորված ոլորտային բիզնեսներ, իսկ երկրորդը՝ այն ընկերությունները, որոնք կարող են անցնել կանաչ և կայունության օրակարգի՝ նույնիսկ եթե օրենքով անմիջապես պարտավորված չեն։ «Մենք փորձել ենք աշխատել և՛ ուղիղ բիզնեսների հետ, և՛ միջնորդավորված՝ խորհրդատուների, ասոցիացիաների, բանկերի միջոցով, որոնք ունեն լայն հաճախորդային բազա», – նշեց նա։

Թիրախային խմբերի թվում են անվադողեր, մարտկոցներ, ավտոյուղեր և տեխնիկա ներկրողները, ինչպես նաև գինեգործական և արտադրական ընկերություններ։ Նրանց հետ կազմակերպվել են սեմինարներ, անհատական հանդիպումներ և տեղեկատվական քննարկումներ։

ԱԸՊ համակարգի ընկալումը բիզնեսում

Սիլվա Մեսրոպյանն ընդգծում է, որ ԱԸՊ համակարգը դեռ նոր է ձևավորվում բիզնես միջավայրում, և շատ ընկերություններ դեռ փորձում են հասկանալ դրա ազդեցությունը։ Նրա խոսքով՝ որոշ ընկերություններ արդեն նախաձեռնող քայլեր են անում՝ առանց սպասելու օրենքի ամբողջական ուժի մեջ մտնելուն․ ուսումնասիրում են վերամշակման տարբերակներ, լոգիստիկ լուծումներ, ինչպես նաև քննարկում են թափոնների հավաքագրման համակարգերի ստեղծումը։ «Հատկապես անվադողերի և ավտոյուղերի ոլորտում արդեն կա ակտիվություն․ ընկերությունները փորձում են հասկանալ՝ ինչպես կազմակերպել հավաքագրումը և վերամշակումը։ Արդեն նույնիսկ մտածում են կամավոր արտադրողի պատասխանատվության կազմակերպություններ ստեղծելու մասին, որ մինչև օրենքի գործելն իրենք ոլորտին պատրաստ լինեն», – ասաց Սիլվա Մեսրոպյանը։

Խոշոր արտադրողներից մեկը նույնիսկ դիմել էր իրեն թափոնների աուդիտ իրականացնելու համար, որպեսզի բացահայտի իր թափոնի տեսակները, ինչ հնարավորություն ունի վերամշակելու առումով, կայունության ինչ լուծումներ կարող են առաջարկել, որպեսզի շրջանաձևության մոդելներ կիրառեն։

Կանաչ մտածողություն՝ հաճախ անգիտակցաբար

Ըստ Սիլվա Մեսրոպյանի՝ որոշ բիզնեսներ իրականում արդեն կիրառում են շրջանաձև տնտեսության մոտեցումներ, բայց դա չեն ընկալում որպես համակարգված «կանաչ ռազմավարություն»։ Որպես օրինակ նա նշեց արտադրողներից մեկին, որը վերանորոգման միջոցով երկարեցնում է արտադրանքի կյանքը՝ փոխելով մասերը և կրկին վաճառելով այն։ «Երբ ես բացատրեցի, որ սա արդեն շրջանաձև տնտեսության օրինակ է, իրենք զարմացան և սկսեցին մտածել՝ ինչպես կարող են դա զարգացնել որպես բիզնես մոդել», – ասաց նա։

Մոտիվացիայի հիմնական գործոնները՝ ֆինանսներ և խնայողություն

Բիզնեսների ներգրավման ամենամեծ խթաններից մեկը, ըստ Սիլվա Մեսրոպյանի, ֆինանսական շահն է։ Կանաչ ֆինանսավորման հասանելիությունը, ինչպես նաև ռեսուրսների խնայողության միջոցով ծախսերի կրճատման հնարավորությունը, անմիջապես փոխում են ընկերությունների վերաբերմունքը։ «Եթե ցույց ես տալիս, որ կարող են 10-30% ծախս կրճատել, կամ ստանալ ավելի մատչելի ֆինանսավորում, մոտեցումն ամբողջությամբ փոխվում է», – նշեց նա և հավելեց, – «Կանաչ օրակարգը ներկա ու շարունակական ապագան է և իրենք պետք է փորձեն այս թրենդին միանալ տարբեր առումներով»։

Սիլվա Մեսրոպյանի խոսքով՝ թափոնների կառավարման ամենաարդյունավետ մոտեցումը սկսվում է ոչ թե վերամշակումից, այլ կանխարգելումից։ Նրա խոսքով՝ ճիշտ մոտեցումը հետևյալ հիերարխիան է․ առաջինը՝ թափոն չստեղծել՝ կանխարգելել, երկրորդը՝ ստեղծել ապրանքներ, որոնք երկար կծառայեն և ուշ կվերածվեն օգտագործվող ապրանքից թափոնի, և միայն վերջին փուլում՝ վերամշակել։ «Թափոնների կառավարման ամբողջ գաղափարախոսությունը թափոն չստեղծելը, երկար օգտագործելն ու մինչև անգամ աղբաման չտանելու ճանապարհն է, որովհետև վերամշակումն ամենավերջին կետն է», – ասաց նա։

Նա ընդգծեց նաև վերաօգտագործման և վերանորոգման կարևորությունը՝ որպես թափոնների նվազեցման հիմնական գործիքներ։

Բիզնեսների վերաբերմունքը՝ երկու ծայրահեղ մոտեցում

Ըստ Սիլվա Մեսրոպյանի՝ բիզնեսներում կարելի է տեսնել երկու հիմնական մոտեցում․ մի մասն անտարբեր է և չի դիտարկում թափոնների խնդիրը որպես առաջնահերթություն, իսկ մյուս մասը՝ ակտիվորեն փնտրում է լուծումներ։ «Որոշները ասում են՝ օրը գա բարին հետը, մյուսներն արդեն հիմա են ներդրումներ անում և փնտրում վերամշակման կամ օպտիմալացման լուծումներ», – ասաց նա։

Թափոնների արժեքային շղթան և ԱԸՊ-ի դերը

Մեսրոպյանը նշեց, որ թափոնների կառավարման արժեշղթայում ամենաթույլ օղակը վերամշակումն է, քանի որ այն պահանջում է մեծ ռեսուրսներ՝ հավաքագրումից մինչև վերամշակում։ Նրա խոսքով՝ ԱԸՊ համակարգը կարող է ազդեցություն ունենալ ամբողջ շղթայի վրա՝ սկսած արտադրանքի նախագծումից։ «Եթե ընկերությունը գիտի, որ հետագայում պետք է վճարի թափոնների համար, սկսում է վերանայել դիզայնը, նյութերը և փաթեթավորումը», – բացատրեց նա։ Սա նաև խթանում է նոր բիզնեսների ստեղծումը՝ վերամշակման, հավաքագրման և կանաչ ծառայությունների ոլորտներում։

Այս նյութը ստեղծվել է Շվեդիայի կողմից ֆինանսավորվող և ՀԱՀ Յակոբեան բնապահպանական կենտրոնի կողմից իրականացվող «Հայաստանում թափոնների կառավարման քաղաքականություն» (WPA) ծրագրի շրջանակում՝ Շվեդիայի ֆինանսական և ՀԱՀ տեխնիկական աջակցությամբ:

Ներկայացված տեսակետները, եզրակացություններն ու կարծիքները պատկանում են հեղինակ(ներ)ին և պարտադիր չէ, որ արտահայտեն ծրագրի, Հայաստանի ամերիկյան համալսարանի կամ Շվեդիայի կառավարության դիրքորոշումը։

Ապրիլ 18, 2026 at 10:24