Անգլիական հեղինակավոր The Independent թերթի թղթակիցն այցելել է Երևան և ներկայացրել ՀՀ-ն, դրա մայրաքաղաքն ու պատմամշակութային ժառանգությունը։ Ժամանելուն պես նա եղել է հրապարակում, որտեղ նրան զարմացրել են մարդկանց բազմությունն ու «երգող շատրվանները»։ «Պարզվում է, որ սա պարզապես սովորական երկուշաբթի է», – գրել է հեղինակը։
Լուսաբացին պարզվում է, որ հրապարակն իրականում օվալաձև է, շրջապատված տպավորիչ, կոր շենքերով, որոնք հայ ճարտարապետ Ալեքսանդր Թամանյանի քաղաքի տեսլականի կարևոր մասն են կազմում: Նա այն նախագծել է գրեթե զրոյից 1920-ականներին։ Հրապարակում գտնվում են տարբեր կառավարական շենքեր, Կենտրոնական փոստային բաժանմունքը, Ազգային պատկերասրահը և Պատմության թանգարանը, որոնք բոլորը կառուցված են վարդագույն տուֆից, ինչի պատճառով էլ Երևանը բանաստեղծորեն անվանվել է «Վարդագույն քաղաք»։
Լինելով Հարավային Կովկասի տարածաշրջանում ցամաքային երկիր և սահմանակից Վրաստանին, Թուրքիային և ավելի բարդ հարևաններին՝ Իրանին ու Ադրբեջանին, Հայաստանը, որպես կանոն, մարդկանց մեծամասնության ցանկությունների ցուցակի առաջին տեղում չի եղել։
Պատմությամբ, մշակույթով և բնույթով հարուստ Երևանը, սակայն, աշխարհի ամենահին քաղաքներից մեկն է, որը գոյություն ունի մ.թ.ա. 782 թվականից՝ Հռոմից առաջ, բայց ստիպված է եղել հաղթահարել բյուզանդացիների, օսմանցիների, պարսիկների և Ռուսական կայսրության վերահսկողության շուրջ վեճերը։ Հին քաղաքից շատ բան չի մնացել. փոխարենը հեղինակը տեսել է ընդամենը 1.1 միլիոն բնակչություն ունեցող ժամանակակից և նրբագեղ մետրոպոլիս, որտեղ մաշված, ռուսական արտադրության «Լադաները» գերիշխում են երթևեկության մեջ նույնքան, որքան սահուն «Տեսլաները»։
Հեղինակի խոսքով՝ ամեն քայլափոխի իսկապես ինչ-որ տարբեր բան կա։ Այստեղ մշակույթը մեծարվում է, և երկրի ամենահայտնի բանաստեղծներից, նկարիչներից, երաժիշտներից և կոմպոզիտորներից մի քանիսին նվիրված հուշատախտակները, կիսանդրիները և արձանները զարդարում են փողոցները։
Թամանյանի կողմից նախագծված մոխրագույն, շրջանաձև, վեհաշուք օպերայի և բալետի ազգային թատրոն գնալու ճանապարհին հեղինակն անցել է փոքրիկ, գեղեցիկ Կարապի լճի կողքով։
«Մի քանի քայլ հեռավորության վրա է գտնվում ամենացնցող քաղաքային տեսարժան վայրերից մեկը, որը ես երբևէ տեսել եմ՝ Կասկադ համալիրը՝ 572 աստիճաններից բաղկացած բազմաշերտ կառույց, որը բարձրանում է շատրվանների, քանդակների և Ջերարդ Գաֆեսջյանի կողմից նվիրաբերված ժամանակակից արվեստի գործերի միջով։ Ավելի շատ ստեղծագործություններ են շարված աստիճանների և շարժասանդուղքների վրա։ Վերևից տեսարանը տարածվում է դեպի Արարատ լեռը, որը Նոյյան տապանի աստվածաշնչյան հանգստավայրն է և սրբազան վայր բազմաթիվ հայերի համար, ովքեր հավատում են, որ այն իրենց ուղղակիորեն կապում է Նոյի տոհմի հետ: Թամանյանը միտումնավոր է քաղաքը նախագծել այնպես, որ յուրաքանչյուր բնակիչ կարողանա տեսնել լեռը՝ չնայած խորհրդային իշխանությունները 1921 թվականին այն զիջեցին Թուրքիային», – նշել է հոդվածագիրը:
Նա խոսել է նաև հայերի սարսափելի ցեղասպանության մասին, երբ Օսմանյան կայսրությունում թիրախավորել են երկրի քրիստոնյա բնակչությանը: Ցավալի և սթափեցնող փաստերը ներկայացված են Ծիծեռնակաբերդի հուշահամալիրում: Ըստ հեղինակի՝ այն այցելելն անհրաժեշտ է՝ հասկանալու այս գեղեցիկ երկրի կրած դժվարություններն ու դիմադրությունը։
«Ես կավարտեմ շատ ավելի դրական նոտայով՝ ուտելիքով: Ամեն պահի այն թարմ էր, տնական և անչափ համեղ: Հայկական հացը նույնիսկ ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ի կողմից է ճանաչված», – նշել է հոդվածագիրը՝ նկարագրելով նաև հայկական խորովածն ու հարիսան։
Հայաստանում տեսնելու լավագույն բաները Երևանից դուրս են։ Այս հետաքրքրաշարժ տեսարժան վայրերը բոլորը գտնվում են մեկ ժամվա հեռավորության վրա։
Գառնիի տաճարը՝ նախկին Խորհրդային Միությունում միակ պահպանված հունա-հռոմեական սյունազարդ շենքը, այս նրբագեղ, առաջին դարի կառույցը հաճախ համեմատվում է Աթենքի Պարթենոնի հետ։
Քարերի սիմֆոնիան Հայաստանի պատասխանն է Հսկաների ճանապարհին։ Այս բնական երևույթը բաղկացած է հազարավոր վեցանկյուն բազալտե սյուներից, որոնք գտնվում են Գառնիի կիրճում։
Գեղարդի վանքը միջնադարյան, ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ի ցանկում ընդգրկված քարանձավային վանք է՝ փորված Ազատի հովտի ժայռերի մեջ։
Զվարթնոցի տաճարը թվագրվում է յոթերորդ դարին, սակայն ավերվել է 10-րդ դարի երկրաշարժից։ Այս շրջանաձև տաճարի տպավորիչ ավերակները կառուցվել են այն վայրում, որտեղ Գրիգոր Լուսավորիչը՝ Հայաստանում քրիստոնեության հիմնադիրը, հանդիպել է այն ժամանակվա Տրդատ թագավորի հետ՝ նրան համոզելու ընդունել այդ կրոնը։
Էջմիածինը Հայաստանի և, հնարավոր է, աշխարհի ամենահին տաճարը, կառուցվել է 301 թվականին՝ քրիստոնեության ընդունումից կարճ ժամանակ անց։ Այսօր այն նաև Հայ առաքելական եկեղեցու վարչական կենտրոնն է։