BanksNews.am-ը շարունակում է ներկայացնել տարբեր ոլորտների առաջատարներին՝ մանկությունից մինչև մեր օրեր:
Հերթական հերոսը Nvidia ընկերության հիմնադիր Ջենսեն Հուանգն է:
Ինչպե՞ս սկսվեց ամեն ինչ
Ըստ տարբեր աղբյուրների` Ջենսեն Հուանգը մշտապես ապրել է սթրեսի մեջ:
1973 թվականին Թայվանում ծնված և Թաիլանդում մեծացած տասնամյա Ջենսենի ընտանիքը տեղափոխվեց ԱՄՆ: Ռասիզմն ու բուլինգն իրենց բոլոր «երանգներով» արագ կոփեցին պատանուն. նույն ազդեցությունն ունեցավ նաև Denny’s ճաշարանում աման լվացողի և մատուցողի իր աշխատանքը:
Մինչ շուրջբոլորն ափսեներ էին ջարդվում, իսկ քաղցած հաճախորդներն աղմկում էին, նա հասկացավ.
«Ես ամենալավը մտածում եմ հենց սթրեսային իրավիճակներում: Երբ թվում է, թե աշխարհը փլուզվում է, անկանխատեսելիորեն զարկերակս դանդաղում է»:
Նա սկսեց մեծ ջանասիրությամբ զբաղվել ուսմամբ, առաջնահերթությունը միկրոսխեմաների մշակումն էր։ 1993 թվականին Ջենսեն Հուանգի, Քրիս Մալախովսկու և Քերթիս Փրիմի կողմից հիմնադրված ընկերությունը սկզբնական շրջանում նույնիսկ անուն չուներ․ իրենց աշխատանքային ֆայլերն ու նախագծերը պարզապես անվանում էին NV (Next Version – Հաջորդ տարբերակ)։ Ապա սկսվեց իրական անվան որոնումը, և լատիներեն invidia («նախանձ») տարբերակը առաջ եկավ` նախկին աշխատանքային NV հապավման հիման վրա։
Այսինքն՝ անվան մեջ մի փոքր հումոր ու մրցակցային հավակնություն կար՝ ստեղծել այնպիսի տեխնոլոգիա, որին մյուսները կնախանձեին։
Ամփոփ՝ կարելի է անվան գաղափարը մոտավորապես ընկալել այսպես.
NV → Next Version → invidia → NVIDIA
Երեսունամյա Հուանգի և նրա գործընկերների՝ Քրիս Մալախովսկու ու Քերթիս Փրիմի ծրագիրը համարձակ էր. ստեղծել չիպեր տեսախաղերի համար այնպիսի ժամանակաշրջանում, երբ լուրջ կորպորացիաները գեյմինգը համարում էին լոկ մանկական զբաղմունք:
Ստարտափի առաջին իսկ արտադրանքը՝ NV1 պրոցեսորը, ձախողվեց: Դժվարությունները հաջորդում էին միմյանց, իսկ հիմնադիրների միջև հարաբերությունները լարվում էին: Nvidia-ն հայտնվել էր անդունդի եզրին:
Հուանգը, ով հասցրել էր աշխատակազմը հասցնել հարյուր հոգու, կրճատեց այն՝ հասցնելով 35-ի, և կատարեց իր առաջին «հավատքի թռիչքը». նա վերջին խնայողությունները ծախսեց «ապարատային էմուլյատորի» վրա: Դա այն ժամանակ դեռևս փորձարարական սարք էր, որը թույլ էր տալիս չիպերի մոդելները թեստավորել վիրտուալ տիրույթում՝ առանց ֆիզիկական նախատիպերի վրա ծախսեր անելու: Սա մշակման փուլը մեկ տարուց կրճատեց մինչև երեք ամիս և արդարացրեց սպասելիքները. NV3 պրոցեսորների երրորդ ալիքը զգալիորեն առաջ անցավ ոլորտի մյուս ներկայացուցիչներից:
Այնուամենայնիվ, «Մեզ մնացել է 30 օր մինչև սնանկանալը» արտահայտությունը երկար ժամանակ դարձավ Nvidia-ի փիլիսոփայությունը և հիմնական կարգախոսը՝ նույնիսկ այն ժամանակ, երբ գործերը հիանալի էին ընթանում:
ԿԱՐԴԱՑԵՔ ՆԱԵՎ
ՏՏ ոլորտի Դարթ Վեյդերը
Հեռավոր 1993 թվականին Հուանգը Denny’s-ում մի գավաթ սուրճի շուրջ պատկերացնում էր, թե ինչպես է հսկայական շուկան կիսելու բազմաթիվ մրցակիցների հետ: 1998 թվականին, սակայն, նա այլևս կիսվելու ցանկություն չուներ:
«Մեր ոլորտում մոտ քառասուն ընկերություն կա,-ասել է նա Կիրկին: – Հինգ տարի անց դրանցից պետք է մնան ընդամենը երեքը. մեկ խոշոր, գերիշխող դիրք ունեցող, մեկ հետնապահ, որը փորձում է հասնել առաջատարին, և մեկ փոքր ընկերություն, որը ձգտում է տապալել առաջին երկուսի դիրքերը»:
Հուանգը հաշվարկում էր, որ գերիշխողը հենց Nvidia-ն է լինելու: Այս հավակնությունները մտացածին չէին: Բանն այն է, որ 1990-ականների վերջին, ձգտելով բարելավել Quake շարքի խաղերի գրաֆիկան, Nvidia-ն փոքր, բայց հեղափոխական փոփոխություն մտցրեց իր պրոցեսորների ճարտարապետության մեջ: Այժմ դրանք կարող էին միաժամանակ լուծել մի քանի խնդիր: Այս մոտեցումը, որը հայտնի է որպես զուգահեռ հաշվարկների մեթոդ, այն ժամանակ չափազանց համարձակ քայլ էր:
«Մինչև մեզ զուգահեռ հաշվարկների տեխնոլոգիայի ներդրման բոլոր փորձերն անհաջողության էին մատնվել,- հիշում է Հուանգը՝ թվարկելով մոռացված ստարտափների անունները: -Բառացիորեն բոլորը, ովքեր փորձեցին դրա վրա բիզնես կառուցել, ձախողվեցին»:
Սակայն Հուանգը հավատարիմ մնաց իր ոչ ավանդական մոտեցմանն ու ավելի քան տասը տարի մարտահրավեր նետեց Ուոլ Սթրիթին: Նա հաճախորդներ էր փնտրում գեյմերային միջավայրից դուրս՝ օդերևութաբանության, ռադիոլոգիայի և խորջրյա երկրաբանական հետախուզության ոլորտներում. ամենուր, որտեղ պահանջվում էին հսկայական հաշվողական հզորություններ: Այդ ժամանակ Nvidia-ի ակցիաների փոխարժեքը տատանվում էր, և Հուանգը ստիպված էր հետ մղել կորպորատիվ «ռեյդերների» հարձակումները՝ ընկերությունը պահպանելու համար:
Ջենսենը «և՛ աշխատակիցներ էր գրավում իր կողմը, և՛ գաղափարներ գողանում, և՛ մոլորեցնում մեկնաբաններին, և՛ վերջնականապես ճզմում ծանր վիճակում հայտնված մրցակիցներին: Այնուամենայնիվ, նրան հիմնականում ատում էին այն բանի համար, որ նա կարողացավ բոլորին հիմար վիճակում թողնել»: Մրցակիցները երիտասարդ ձեռնարկատիրոջն անվանում էին «Դարթ Վեյդեր», իսկ աշխատակիցները պատմում էին.
«Չեմ կարծում, թե նա ավելի շատ է գոռում, քան Fortune 500 ցուցակի ցանկացած այլ գլխավոր տնօրեն: Ի վերջո, նրա աշխատանքը մեր ընկերը լինելը չէ: Նրա խնդիրն է ստիպել մեզ գերազանցել ինքներս մեզ»:
1999 թվականին ընկերությունը դուրս եկավ ֆոնդային բորսա, 2001 թվականին նրա տարեկան եկամուտը հասավ 1 միլիարդ դոլարի, իսկ 38-ամյա Հուանգը դարձավ S&P 500 ցուցակի ամենաերիտասարդ գլխավոր տնօրեններից (CEO) մեկը:
Արհեստական բանականությունը եւ Հուանգի հաղթանակը
2006 թվականին Ջենսեն Հուանգը ներկայացրեց CUDA պլատֆորմը, որը թույլ էր տալիս տեսաքարտերի հզորությունն օգտագործել ոչ միայն խաղերի, այլև գիտական հաշվարկների համար: Ներդրողները զայրացած էին․ մշակումն արժեցավ միլիարդավոր դոլարներ, իսկ պահանջարկը սկզբում գրեթե բացակայում էր: Հուանգը, հավատալով տեխնոլոգիայի ապագային, տարիներ շարունակ վնասներ էր կրում, մինչև 2012 թվականին Տորոնտոյից մի խումբ գիտնականներ ձեռք բերեցին երկու տեսաքարտ՝ արհեստական բանականություն (ԱԲ) ուսուցանելու համար:
Երկար ժամանակ նեյրոնային ցանցերը համարվում էին տեխնոլոգիական փակուղի՝ հաշվողական հզորությունների սահմանափակության պատճառով: Սակայն 2012-ին ասպիրանտներ Ալեքս Կրիժևսկին և Իլյա Սուցկևերը CUDA-ի միջոցով ուսուցանեցին AlexNet նեյրոնային ցանցը, որը ջախջախիչ հաղթանակ տարավ պատկերների ճանաչման ոլորտում:
Հուանգն ակնթարթորեն գիտակցեց պահի պատմական լինելը: Նա խորամուխ եղավ ԱԲ-ի ուսումնասիրության մեջ, իսկ ընկերության գրասենյակի գրատախտակներին հայտնվեց OIALO (Once in a Lifetime Opportunity – «Կյանքում մեկ անգամ տրվող հնարավորություն») հապավումը:
Նա աշխատակիցներին հայտարարեց. «Մենք այլևս գրաֆիկական սարքավորումների ընկերություն չենք. այսուհետ մենք զբաղվում ենք արհեստական բանականությամբ»:
Հուանգն ամբողջությամբ դրեց ընկերության ապագան այս ռիսկային, բայց հեղափոխական սիմբիոզի վրա, և երբ խաղադրույքն արդարացավ, Nvidia-ի արժեքը բազմապատկվեց հարյուրավոր անգամներով:
Ուշադրությունն այն ամենն է, ինչ ձեզ հարկավոր է
Մինչ Nvidia-ն կատարելագործում էր ապարատային հենքը, Google-ի լաբորատորիաներում ծնվեց «Տրանսֆորմեր»-ը (Transformer), որն ընդունակ էր կանխատեսել հաջորդ բառը և ստեղծել մարդկային տեքստից չտարբերվող բովանդակություն: Google-ը բաց թողեց այս տեխնոլոգիայի առևտրային ներուժը, սակայն Իլյա Սուցկևերը (OpenAI) տրանսֆորմերների մեջ տեսավ ուղիղ ճանապարհ դեպի ընդհանուր արհեստական բանականություն (AGI)՝ սկիզբ դնելով GPT նախագծին:
Հուանգն անցավ «գերմասշտաբավորման» ռեժիմի․ 2012–2022 թվականներին Nvidia-ն մեկ չիպի վրա ԱԲ արտադրողականությունը մեծացրեց 10,000 անգամ: 2020 թվականի համաճարակի ընթացքում Nvidia-ն շուկայական արժեքով առաջ անցավ Intel-ից և AMD-ից:
Տանից աշխատելով՝ Հուանգը կառավարում էր ընկերությունը ծայրահեղ արագ արձագանքման միջոցով․ նա օրական հարյուրավոր կարճ հաղորդագրություններ էր ուղարկում աշխատակիցներին՝ պատասխանելով ցանկացած ժամի 5 րոպեի ընթացքում: Հենց այս անմիջական կապի շնորհիվ նա ժամանակին տեղեկացավ տրանսֆորմերների հեղափոխական ծրագրի մասին:
Երբ 2022 թվականի վերջին թողարկվեց ChatGPT-ն, աշխարհը համակեց ԱԲ-ի «քեմբրիական պայթյունը»: Մոդելների ուսուցման վրա OpenAI-ի ծախսած հարյուր միլիոնավոր դոլարները, ի վերջո, ուղղվեցին Nvidia-ի գերհզոր տեսաքարտերի ձեռքբերմանը:
Աշխարհում ընթանում է ԱԲ պատերազմ, իսկ Nvidia-ն զենքի գլխավոր վաճառականն է
Ուոլ Սթրիթի վերլուծաբաններից մեկի այս արտահայտությունը դարձավ տեխնոլոգիական մրցավազքի մարմնավորումը: 2023 թվականի սկզբին տվյալների կենտրոններից (Data Centers) Nvidia-ի ստացած եկամուտն առաջին անգամ գերազանցեց խաղային ոլորտի եկամուտները, իսկ ընկերության կապիտալիզացիան ընդամենը մեկ օրում թռավ 200 միլիարդ դոլարով: Հուանգը դարձավ մոլորակի ամենահայտնի մենաշնորհատերը:
Արհեստական բանականության «կնքահայրերի» համար ChatGPT-ի հաջողությունը ճշմարտության պահ էր: Կանադացի մաթեմատիկ Յոշուա Բենժիոն, ով իր կարիերայի մեծ մասն անցկացրել էր փնտրտուքների մեջ, ChatGPT-ի թողարկումից հետո առաջին անգամ տագնապ զգաց. նա չէր սպասում, որ իր կենդանության օրոք կհայտնվեն համակարգիչներ, որոնց հետ շփումը կլինի այդքան իմաստալից:
Սկսվեց մեծ պառակտումը: Յոշուա Բենժիոն և գիտնական Ջեֆրի Հինթոնը (2024 թ. Նոբելյան մրցանակակիր) ԱԲ-ի պատճառով մարդկության ոչնչացման հավանականությունը գնահատեցին մինչև 50%: Հինթոնը նույնիսկ հեռացավ Google-ից՝ աշխարհին նախազգուշացնելու համար.
«Պատկերացրեք, թե ինչ կլինի, եթե դրանցից թեկուզ մեկի մոտ առաջանա սեփական անձի մասին հոգ տանելու փոքրիկ ցանկություն»: Իսկ Բենժիոն բացականչում էր. «Մենք չպետք է սպասենք մարդկության կործանմանը, որպեսզի ասենք, թե վերջապես ունենք փաստացի տվյալներ»:
Արհեստական ինտելեկտի ուսումնասիրող Իլյա Սուցկևերն առաջարկում էր կենտրոնանալ գերբանական ԱԲ-ի վերահսկողության («aligning») խնդրի վրա, մինչդեռ նույն ոլորտի մեկ այլ մասնագետ Յան Լեկունը նման մտավախությունները ծիծաղելի էր համարում: Հուանգն ընդհանրապես արհամարհում էր նման «մանրուքները»՝ հակադարձելով. «Օպենհայմերը ռումբ էր ստեղծում, իսկ մենք զբաղված ենք բոլորովին այլ բանով»:
ԿԱՐԴԱՑԵՔ ՆԱԵՎ
Voyager-ն ու ամենատես աչքը
Մինչ գիտնականները մանիֆեստներ էին գրում, Հուանգը շարունակում էր կառուցել: 2023 թվականին Nvidia-ն բացեց իր նոր՝ Voyager մասնաշենքը, որը նախագծվել էր ԱԲ-ի միջոցով: Շենքի ներսում փորձարկվում էր ապագան՝ թվային ավատարներ և Omniverse հարթակը՝ արդյունաբերական մետատիեզերքը:
Հեղինակի դիտարկմամբ՝ Nvidia-ն իրականացնում էր աշխատակիցների տեղաշարժի խիստ վերահսկողություն տեսախցիկների և ԱԲ-ի միջոցով: Օրինակ, եթե մեկը որոշեր ուտել բանակցությունների սեղանի շուրջ, ԱԲ-ն անմիջապես այնտեղ էր ուղարկում մաքրուհուն:
Աշխատակիցների նվիրվածությունն անսահման էր․ նրանք Հուանգին վերաբերվում էին ինչպես մարգարեի: Երբ Nvidia-ի շուկայական արժեքը գերազանցեց 3 տրիլիոն դոլարը՝ դարձնելով այն աշխարհի ամենաթանկ ընկերությունը, Reddit-ում տարածվեց հայտնի մեմը․ «Որքան շատ չիպ եք գնում, այնքան ավելի է փայլում իմ պիջակը»:
Ուոլ Սթրիթի պատմության ամենամեծ ջեքփոթը
2024 թվականի փետրվարի 21-ին Nvidia-ն հայտարարեց իր ֆինանսական արդյունքները․ տարեկան հասույթը հասել էր 60 միլիարդ, իսկ զուտ շահույթը՝ մոտ 30 միլիարդ դոլարի: Հաջորդ օրը ընկերության կապիտալիզացիան աճեց 277 միլիարդ դոլարով՝ սահմանելով Ուոլ Սթրիթի պատմության մեջ ամենամեծ մեկօրյա աճը։
Հուանգն իր սուպերհամակարգիչներն անվանեց «ԱԲ-ի գործարաններ», որոնք նոր արդյունաբերական հեղափոխության էլեկտրակայաններն են:
2026 թվականին Nvidia-ն վերջնականապես ամրապնդեց իր առաջատարի դիրքը․ ընկերության կապիտալիզացիան հատեց ռեկորդային 5 տրիլիոն դոլարի շեմը՝ դարձնելով այն ԱԲ ենթակառուցվածքների գլխավոր մատակարարն ու աշխարհաքաղաքական բախումների կենտրոնը:
Ինչպիսի՞ն է իրականում Ջենսենը
Հուանգը հեռու է Fortune 500-ի ավանդական ղեկավարի կերպարից: 100 միլիարդ դոլարի կարողություն ունենալով հանդերձ՝ նա կրում է Burberry-ի միանման սև շապիկներ, արթնանում է առավոտյան 3:30-ին և ապրում է մշտական լարվածության մեջ:
Նա վարպետորեն կերտել է իր ապրանքանիշը՝ փոխելով անգամ սեփական անունը (Ջեն-Սունից դառնալով Ջենսեն) և ընկերության ներսում ստեղծելով յուրահատուկ մշակույթ: Հուանգի կառավարման ոճն անանցանելի կրքի, բացահայտ դիկտատուրայի և տեսլականի խառնուրդ է․ եթե մի գաղափար գրավում է նրան, այն դառնում է Nvidia-ի պաշտոնական «կրոնը»:
GTC 2024 համաժողովից հետո լրագրող Ստիվեն Ուիթի հետ զրույցում, երբ հարց բարձրացվեց ԱԲ-ի պատճառով աշխատատեղերի հնարավոր կորստի մասին, Հուանգը կորցրեց ինքնատիրապետումը.
«Արդյո՞ք հաշվիչները ոչնչացրին մաթեմատիկան: Ես հոգնել եմ այս հարցից, -գոռում էր նա: – Մենք ստեղծեցինք գյուղատնտեսությունը, ապահովեցինք էլեկտրականությունը, հիմա նույնն անում ենք հաշվարկների հետ: Մենք սերունդ առ սերունդ զրոյացնում ենք ծախսերը, և ամեն անգամ լսում ենք նույն անմիտ խոսակցությունները»:
Հուանգը չէր հանդուրժում ապագայի մասին վախերն ու ֆանտազիաները: Նրա համար տեխնոլոգիան զուտ սառը ֆինանսական հաշվարկ էր, իսկ մարդկության ոչնչացման մասին հարցերը նա համարում էր անհեթեթություն:
Nvidia-ի ղեկավար դասն ավելի շատ վախենում էր Ջենսենի զայրույթից, քան մարդկության վերացումից:
ԿԱՐԴԱՑԵՔ ՆԱԵՎ
Բաժանորդագրվեք մեր ալիքին Telegram-ում
