ԵՐԵՎԱՆ, 25 մայիսի․/ԱՌԿԱ/․ Անցած շաբաթ Հայաստանի ֆինանսական շուկայում ուշադրության կենտրոնում էին բանկային վերակազմակերպման մեխանիզմները, բանկերի շահաբաժինների հարկային մոդելը, կարգավորող օրակարգը, միջազգային ֆինանսական կառույցների մեկնաբանությունները, ինչպես նաև ֆինանսական գրագիտության զարգացումը։
1. Մակրոտնտեսական միջավայր. Համաշխարհային բանկը գնաճի աճը կապել է արտաքին գործոնների հետ
Համաշխարհային բանկը հրապարակված «Armenia Monthly Economic Update – May 2026» ամենամսյա տնտեսական ակնարկում նշել է, որ Հայաստանում գնաճը ապրիլին շարունակել է աճել Մերձավոր Արևելքում հակամարտության և մատակարարման շղթաներում տիրող իրավիճակի հետ կապված լարվածության ֆոնին։ ՀԲ գնահատմամբ՝ գնաճը տարեկան կտրվածքով բարձրացել է մինչև 5,3%, իսկ ամսական կտրվածքով՝ 1,3%։ Հիմնական ավանդն ունեցել է սննդամթերքի և ոչ ալկոհոլային խմիչքների թանկացումը՝ տարեկան 9,5%-ով։
Բանկերի և ֆինանսական շուկայի համար այս մեկնաբանությունը կարևոր է որպես գնային ճնշման բնույթի մատնանշում. այն կապված է ոչ միայն ներքին պահանջարկի, այլև արտաքին գործոնների հետ, ինչը գործնականում կարող է ուժեղացնել արտաքին շոկերի մոնիտորինգի դերը բանկային ռիսկերի կառավարման և տոկոսադրույքների քաղաքականության մեջ։
2. Բանկային կարգավորում. քննարկվում է բանկերի վերակազմակերպման մեխանիզմը
ՀՀ ԱԺ ֆինանսավարկային և բյուջետային հարցերի մշտական հանձնաժողովը մայիսի 18-ին հավանություն է տվել օրինագծին, որով նախատեսվում է ներդնել բանկերի վերակազմակերպման ինստիտուտը՝ միայն լուծարման ընթացակարգի կիրառման փոխարեն։ Ըստ առաջարկի՝ վերակազմակերպման մեխանիզմների կիրառման բացառիկ իրավասությունը կվերապահվի Հայաստանի Կենտրոնական բանկին։
Շուկայի համար սա կարող է նշանակել կարգավորող գործիքակազմի ընդլայնում խնդրահարույց բանկերի կարգավորման մասով, իսկ բանկերի հաճախորդների և գործընկերների համար նման շրջանակի առկայությունը կարող է մեծացնել ընթացակարգերի կանխատեսելիությունն առանձին ֆինանսական կառույցի վիճակի վատթարացման դեպքում։
3. Բանկերի հարկում. պրոֆիլային հանձնաժողովը հավանություն է տվել շահաբաժինների հարկի բարձրացմանը մինչև 15%
ՀՀ ԱԺ տնտեսական հարցերի մշտական հանձնաժողովը մայիսի 20-ին դրական եզրակացություն է տվել օրենսդրական փոփոխությունների նախագծին, որով նախատեսվում է բանկերի բաժնետերերի շահաբաժինների հարկի դրույքաչափը 5%-ից բարձրացնել մինչև 15%։
Որոշման համատեքստը կապված է բանկային հատվածի հարկման առանձնահատկությունների հետ, որտեղ ֆինանսական գործառնությունների զգալի մասն ազատված է ԱԱՀ-ից։ Միաժամանակ, առաջարկվող մոդելը պահպանում է նախկին ռեժիմն այն շահույթի համար, որը մնում է բանկային համակարգում և ուղղվում է կապիտալին, վարկերին ու բանկային այլ պրոդուկտներին։
Բանկերի համար սա կարող է փոխել շահույթի բաշխման պարամետրերը կապիտալացման և բաժնետերերին վճարումների միջև։
4. Արժութային շուկա. դրամը պահպանել է նեղ միջակայք դոլարի նկատմամբ, ռուբլին ամրապնդվել է
Կենտրոնական բանկի տվյալներով՝ մայիսի 18-ին դոլարի միջին շուկայական փոխարժեքը կազմել է 368,04 դրամ, եվրոյինը՝ 427,96 դրամ, ռուբլունը՝ 5,0736 դրամ։ Մայիսի 22-ի դրությամբ դոլարը նվազել է մինչև 367,97 դրամ, եվրոն՝ 426,7 դրամ, իսկ ռուլին աճել է մինչև 5,1616 դրամ։
Դոլարի նկատմամբ դրամի կայուն միջակայքը կարող է պահպանել հաշվարկային կանխատեսելիությունը ներմուծողների, վարկառուների և արտարժութային պարտավորություններ ունեցող շուկայի մասնակիցների համար։ Միևնույն ժամանակ, ռուբլու ամրապնդումը կարող է ազդել Ռուսաստանից ստացվող եկամուտների և ռուբլային հոսքերի հետ կապված գործառնությունների դրամային համարժեքի վրա։
5. Կապիտալի շուկա. Յունիբանկը նախատեսում է ներգրավել 3,9 մլրդ դրամ բաժնետոմսերի նոր թողարկման միջոցով
Յունիբանկը մայիսի 20-ին հայտնել է բաժնետոմսերի նոր թողարկման միջոցով 3,9 մլրդ դրամ ներգրավելու մտադրության մասին։ Մինչև 2026 թվականի սեպտեմբերի 9-ը բանկը նախատեսում է տեղաբաշխել 10 մլն բաժնետոմս։ Բաժնետոմսերը կարող են ձեռք բերել ինչպես ֆիզիկական, այնպես էլ իրավաբանական անձինք բանկի ցանկացած մասնաճյուղում։ Ներդրումների նվազագույն ծավալը կազմում է 1 014 000 դրամ։
Բանկային հատվածի համար սա կարող է մատնանշել բանկերի կապիտալացման, շահաբաժնային քաղաքականության և կորպորատիվ գործիքների զարգացման միջև կապի շարունակականությունը։ Ներդրողների համար նման թողարկումները կարող են լրացուցիչ կողմնորոշիչ հանդիսանալ բանկային կապիտալի կառուցվածքի և ֆինանսական հատվածում մասնակցության հասանելի գործիքների մասով։
6. Ֆինանսական գրագիտություն. Իդրամը, IDBank-ը և «Նովոստի-Արմենիա»-ն մեկնարկել են խաղերի շարք երեխաների համար
Իդրամը, IDBank-ը և «Նովոստի-Արմենիա» գործակալությունը մայիսի 22-ին մեկնարկել են երեխաների համար ֆինանսական գրագիտության խաղերի շարք։ Newsarmenia.am կայքի նոր՝ «Խաղեր» բաժնում ամեն ամիս կհրապարակվի հատուկ քվիզ։ Ընդհանուր առմամբ, 8 ամսվա ընթացքում մասնակիցներին հասանելի կլինի 8 քվիզ՝ նվիրված գրպանի փողերի կառավարման, խնայողությունների, բանկային պրոդուկտների և ֆինանսների հանդեպ պատասխանատու վերաբերմունքի թեմաներին։
Վճարային ընկերության, բանկի և մեդիայի մասնակցությունը թույլ է տալիս միավորել կրթական բովանդակությունը, թվային ձևաչափը և լայն լսարանի հասանելիությունը։ Շուկայի համար նման նախաձեռնությունները կարող են նշանակություն ունենալ անկանխիկ վճարումների, թվային բանկային պրոդուկտների աճի և ֆինանսական համակարգի հետ փոխգործակցության ժամանակ հաճախորդների պատասխանատու վարքագծի անհրաժեշտության համատեքստում։
7. Բանկային հատված. ավանդները մարտին աճել են 2,2%-ով, վարկավորումը՝ 1,6%-ով
Մարտին Հայաստանի առևտրային բանկերում ավանդներն աճել են 2,2%-ով՝ փետրվարի համեմատ, իսկ վարկավորման ծավալը՝ 1,6%-ով, նշված է Համաշխարհային բանկի «Armenia Monthly Economic Update – May 2026» ակնարկում։ Ըստ ՀԲ տվյալների՝ տարեկան աճը՝ ճշգրտված փոխարժեքով, կազմել է 17,8% համախառն ավանդների մասով, իսկ վարկավորման աճը՝ 23,4%։
Ավանդների աճը կարող է աջակցել բանկերի ռեսուրսային բազային, իսկ վարկավորման ընդլայնումը՝ արտացոլել տնտեսության ֆինանսավորման գործում բանկային հատվածի դերի պահպանումը։ Շուկայի համար այս ցուցանիշները կարևոր են որպես իրացվելիության, ակտիվների որակի և նորմատիվային բուֆերների պահպանմամբ բանկերի վարկային ակտիվությանն աջակցելու կարողության ինդիկատորներ։
Շաբաթվա ամփոփում
Շաբաթը, ընդհանուր առմամբ, արձանագրեց կայուն արժութային միջավայրի, ակտիվ կարգավորող օրակարգի և բանկային հաշվեկշռային ցուցանիշների աճի համադրություն։ Ուշադրության հիմնական ուղղություններն են մնում բանկային կայունությունը, դրամավարկային միջավայրի պարամետրերը, կապիտալի շուկայի զարգացումը և ֆինանսական ենթակառուցվածքների ընդլայնումը։