Category: Hraparak

Հայաստանում արյան դոնորության ոլորտում ձևավորվում է մտահոգիչ իրավիճակ. դոնորների թիվը եւ արյան պահուստային քանակը չի համապատասխանում օրեցօր աճող պահանջարկին։ «Յոլյան» արյունաբանության և ուռուցքաբանության կենտրոնի արյան բանկի բժիշկ Արմեն Պետրոսյանը «Հրապարակի» հետ զրույցում ասում է, որ պատճառը երկու համատեքստում կարելի է դիտարկել, նախ` արտակարգ պատահարների թիվն է տարեցտարի աճել, և հետո քաղաքացիների թիվն է վերջին տարիներին ավելացել:

Նկատենք, որ դոնորներն ընդհանուր առմամբ դասակարգվում են երեք խմբի՝ վճարովի, հիվանդի հարազատներ և անվարձահատույց։ Հայաստանում դոնորության ամենատարածված ձևը վճարովին է, այսինքն` մարդն արյուն է հանձնում որոշակի գումարի դիմաց: Սակայն մի շարք ծրագրերի միջոցով փորձում են խթանել անվարձահատույց դոնորության մշակույթի զարգացումը։ Դոնոր կարող են դառնալ չափահաս աձինք։ Քաշի պահանջները տարբեր են սեռերի համար: Կանանց դեպքում՝ առնվազն 52 կգ, տղամարդկանց դեպքում՝ առնվազն 62 կգ։ Դոնորության համար անհրաժեշտ է նաև համապատասխան հեմոգլոբինի մակարդակ․ կանանց մոտ՝ 125-180 գ/լ, տղամարդկանց մոտ՝ 135-188 գ/լ։ Բացի այդ, արյուն հանձնելու պահին արյան ճնշումը պետք է լինի նորմայի սահմաններում, և սրտի զարկերի հաճախականությունը՝ 60-ից 90 զարկ մեկ րոպեում։ Տարվա ընթացքում արյուն հանձնելու առավելագույն հաճախականությունը նույնպես սահմանված է․ կանայք կարող են դառնալ դոնոր տարեկան մինչև 4 անգամ, իսկ տղամարդիկ՝ մինչև 5 անգամ։

Բժիշկ Պետրոսյանը մեզ հետ զրույցում խոսելով թեմայի մասին, նկատում է. «Արյան դոնորների կարիք կա ամենօրյա կտրվածքով: Դեպքերը, դժբախտ պատահարները և այլն վերջին շրջանում շատացել են, և կարծում եմ, որ նաև այդ է նպաստում խնդրին: Ասեմ նաև, որ Հայաստանում բնակչության թիվն է մեծացել և դա էլ իր հերթին է ազդեցություն թողնում: Ինչ վերաբերում է պահանջարկին, ապա մենք փորձում ենք այնպես աշխատել, որ մաքսիմալ կերպով համակցվեն, սակայն դրանք արագորեն սպառվում են: Իմ հորդորն է բոլորին` որքան կարող են մարդիկ թող շատ դիմեն մեզ, և որ ամենակարևորն է` դոնորությունը պետք է լինի կանոնավոր կերպով, պարբերաբար: Երբեմն մարդկանց կողմից դոնոր դառնալը ակցիայի է նմանվում: Արհավիրքների ժամանակ, օրինակ, գալիս են, արյուն են հանձնում և վերջ: Էլ երբեք չեն հանձնում արյուն, բայց պետք է ֆիքսել, որ արյունն ունի պահպանման ժամկետ, և պետք է պարտադիր կերպով պարբերաբար թարմացնել այն»: Բժիշկը հստակ ստատիստիկա չնշեց, բայց մեզ վստահեցրեց, որ այժմ արյան պակասը խիստ նկատելի է: Ըստ վիճակագրության` 2000-2001թթ. տարեկան իրականացվում էր 6000-7 000 արյունատվություն, իսկ 2020 թվականին ցուցանիշը հասել է 25 000-ի: «Յոլյան» արյունաբանության և ուռուցքաբանության կենտրոնի արյան բանկից մեզ հայտնեցին, որ 4 միլիլիտր արյան համար կենտրոնը վճարում է 15 հազար դրամ:

Հայաստանում արյան դոնորության ոլորտում ձևավորվում է մտահոգիչ իրավիճակ. դոնորների թիվը եւ արյան պահուստային քանակը չի համապատասխանում օրեցօր աճող պահանջարկին։ «Յոլյան» արյունաբանության և ուռուցքաբանության կենտրոնի արյան բանկի բժիշկ Արմեն Պետրոսյանը «Հրապարակի» հետ զրույցում ասում է, որ պատճառը երկու համատեքստում կարելի է դիտարկել, նախ` արտակարգ պատահարների թիվն է տարեցտարի աճել, և հետո քաղաքացիների թիվն է վերջին տարիներին ավելացել:

Նկատենք, որ դոնորներն ընդհանուր առմամբ դասակարգվում են երեք խմբի՝ վճարովի, հիվանդի հարազատներ և անվարձահատույց։ Հայաստանում դոնորության ամենատարածված ձևը վճարովին է, այսինքն` մարդն արյուն է հանձնում որոշակի գումարի դիմաց: Սակայն մի շարք ծրագրերի միջոցով փորձում են խթանել անվարձահատույց դոնորության մշակույթի զարգացումը։ Դոնոր կարող են դառնալ չափահաս աձինք։ Քաշի պահանջները տարբեր են սեռերի համար: Կանանց դեպքում՝ առնվազն 52 կգ, տղամարդկանց դեպքում՝ առնվազն 62 կգ։ Դոնորության համար անհրաժեշտ է նաև համապատասխան հեմոգլոբինի մակարդակ․ կանանց մոտ՝ 125-180 գ/լ, տղամարդկանց մոտ՝ 135-188 գ/լ։ Բացի այդ, արյուն հանձնելու պահին արյան ճնշումը պետք է լինի նորմայի սահմաններում, և սրտի զարկերի հաճախականությունը՝ 60-ից 90 զարկ մեկ րոպեում։ Տարվա ընթացքում արյուն հանձնելու առավելագույն հաճախականությունը նույնպես սահմանված է․ կանայք կարող են դառնալ դոնոր տարեկան մինչև 4 անգամ, իսկ տղամարդիկ՝ մինչև 5 անգամ։

Բժիշկ Պետրոսյանը մեզ հետ զրույցում խոսելով թեմայի մասին, նկատում է. «Արյան դոնորների կարիք կա ամենօրյա կտրվածքով: Դեպքերը, դժբախտ պատահարները և այլն վերջին շրջանում շատացել են, և կարծում եմ, որ նաև այդ է նպաստում խնդրին: Ասեմ նաև, որ Հայաստանում բնակչության թիվն է մեծացել և դա էլ իր հերթին է ազդեցություն թողնում: Ինչ վերաբերում է պահանջարկին, ապա մենք փորձում ենք այնպես աշխատել, որ մաքսիմալ կերպով համակցվեն, սակայն դրանք արագորեն սպառվում են: Իմ հորդորն է բոլորին` որքան կարող են մարդիկ թող շատ դիմեն մեզ, և որ ամենակարևորն է` դոնորությունը պետք է լինի կանոնավոր կերպով, պարբերաբար: Երբեմն մարդկանց կողմից դոնոր դառնալը ակցիայի է նմանվում: Արհավիրքների ժամանակ, օրինակ, գալիս են, արյուն են հանձնում և վերջ: Էլ երբեք չեն հանձնում արյուն, բայց պետք է ֆիքսել, որ արյունն ունի պահպանման ժամկետ, և պետք է պարտադիր կերպով պարբերաբար թարմացնել այն»: Բժիշկը հստակ ստատիստիկա չնշեց, բայց մեզ վստահեցրեց, որ այժմ արյան պակասը խիստ նկատելի է: Ըստ վիճակագրության` 2000-2001թթ. տարեկան իրականացվում էր 6000-7 000 արյունատվություն, իսկ 2020 թվականին ցուցանիշը հասել է 25 000-ի: «Յոլյան» արյունաբանության և ուռուցքաբանության կենտրոնի արյան բանկից մեզ հայտնեցին, որ 4 միլիլիտր արյան համար կենտրոնը վճարում է 15 հազար դրամ:

Արայիկ Հարությունյանը, հերթական անգամ իրեն մտքի գիգանտ երևակայելով, վիրավորական արտահայտություններ է հնչեցրել ընդդիմության առաջնորդների հասցեին՝ նրանց մեղադրելով ստախոսության մեջ։

📌Հատկանշական է, որ ընդդիմությանը ստախոսության մեջ մեղադրում է մի իշխանության ներկայացուցիչ, որի կառավարման վերջին ութ տարիները դարձել են ստի, կեղծիքի և չկատարված խոստումների խորհրդանիշ։
📌Այս ամենն ասում է մի մարդ, որի քաղաքական ուժի՝ 2021 թվականին ներկայացված նախընտրական ծրագիրը ծայրից ծայր սուտ է եղել, իսկ տրված խոստումներն այդպես էլ մնացել են թղթի վրա։ Գինը վճարել է ժողովուրդը։
📌 Այն իշխանության, որը հիմա էլ հասարակությանը մոլորեցնում է Հայաստանի Եվրամիությանը անդամակցության վերաբերյալ պատրանքներով՝ անտեսելով այն իրողությունը, որ նման կործանարար քաղաքականության հետևանքով շուտով տասնյակ հազարավոր ընտանիքներ կարող են սնանկանալ, իսկ երկրի առջև առաջանալ լուրջ անվտանգային ռիսկեր։
📌Ինչ վերաբերում է խոսքի հանդեպ պատասխանատվությանը, ապա Գագիկ Ծառուկյանի դեպքում բնորոշումը տվել է ժողովուրդը՝ մեր խոսքը գործ է։
📌Հետևաբար, կարծում եմ՝ ստի, կեղծիքի և դրժված խոստումների մասին խոսելիս առաջին հերթին նայեք հայելու մեջ։

Իվետա Տոնոյան

Թուրքիայի Օսմանիե ու Հաթայ նահանգներում հեղեղներ են։

Թուրքիայի օդերևութաբանության գլխավոր վարչության կողմից դեղին ազդանշանի հայտարարումից հետո, Հաթայի Դեֆնե և Օսմանիյեի Դուզիչի շրջաններում տեղացել են ուժեղ անձրևներ և կարկուտ, հայտնում է Ermenihaber-ը։

Ուժեղ տեղումների հետևանքով փողոցներ, տներ, խանութներ և կոմերցիոն տարածքներ հեղեվել են ջրով։ Բազմաթիվ մեքենաներ մնացել են ճանապարհին ու ողողվել ջրով։

Հորդառատ անձևրների հետևանքով փլուզվել են որոշ գյուղական ճանապարհներ և տների հենապատեր, որոծ շրջաններում ընթանում են ջրահեռացման աշխատանքներ։

Աղբյուրի փոխանցմամբ, Օսմանիեի Դյուզիչի շրջանում ջուրն աբողջությամբ լցվել էր քաղաքացիներից մեկի տանը և նա չէր կարողացել դուրս գալ տանից։ Փրկարարներին հաջողվել է տարհանել նրան։

«Հրապարակի» զրուցակիցն ԱԻՄ առաջնորդ Պարույր Հայրիկյանն է։

– Ընտրական գործընթացներում պատկառելի փորձ ունեք՝ ԳԽ պատգամավորից մինչեւ երկրի նախագահի թեկնածու։ Նախընտրական ընթացիկ փուլում ի՞նչը կառանձնացնեք՝ իբրեւ աննախադեպ երեւույթ, իհարկե՝ չհաշված Փաշինյանի սպառնալից ու ատելությամբ լի խոսույթը։

– Հայաստանյան իրականության ընդհանուր «ավանդույթների» ականատեսն ենք։ Ակնառու են, որպես բացառություն, «մրցակիցներից» մեկի սպառնական ելույթները «գործընկերների» հասցեին։ Դա ընդհանրապես հարիր չէ ժողովրդավարությանը։ Անցյալում էլ ունեցել ենք՝ «մեր դեմ խաղ չկա», «100 տոկոս ստանաք՝ մենք չենք ընդունի» եւ նման ձեւակերպումներ, բայց հաշվեհարդարի նման ոճը նորույթ է։ Նորույթ է նաեւ այն, որ ամենակարեւորի՝ ԿՄՍՕ-ի խախտման (Կուսակցությունների մասին սահմանադրական օրենք) եւ սահմանադրափոխման գործընթացի տապալման մասին ասես պայմանավորվել են ու չեն խոսում թե՛ իշխանությունները, թե՛ ընդդիմությունը։

– Ո՞րն է այս փուլում ընդդիմության թիվ մեկ խնդիրը․ իշխանություններին տապալելու տրիվիալ հարցը մի կողմ դնենք։

– Ընդդիմության հիմնական հարցը պետք է լիներ իրավիճակի սկզբունքային շտկումը, այն է՝ լավ կամ վատ իշխանավորի իշխանության փոխարեն երկրում քաղաքացիների իշխանության համակարգային ապահովումը, բայց կարծես դրա մասին պատկերացում ունեցող չկա։ Միայն Լեւոն Բաղդասարյանն է այդ խնդիրն առաջնահերթություն համարում։

– ԱԻՄ-ը չի մասնակցում ընտրություններին՝ իբրեւ առանձին ուժ, ի՞նչ համակրություններ ունեք մասնակից ուժերի շրջանում։ Կա՞ն արժանահավատ ուժեր, թե՞ բոլորը, ինչպես Դուք եք սիրում ասել՝ «ԿԳԲ-ի գործակալներ են»։ Այդպես նաեւ Նիկոլն է սկսել ասել։

– ԿԳԲ-ն ընդամենը սատանայի ենթակառույցներից մեկն էր․ այն փոխարինվել է սատանային գործիքներով ու գործոններով, որոնցից են մեծամտությունը, աթոռապաշտությունը, եսակենտրոնությունը, նյութապաշտությունը եւ այլն, եւ այլն։ Մեր (իմ եւ ԱԻՄ-ի) կեցվածքը հստակ է՝ այն ուժն է վստահելի, որը խոսում է ժողովրդի իշխանությունը երաշխավորող Աստվածատուր ԲԺ համակարգի (խոսքը Հայրիկյանի հեղինակած «Բացարձակ ժողովրդավարության» սահմանադրական նախագծի մասին է՝ խմբ․) ներդրման հրամայականի մասին։ Առանց դրա բոլորը նույնանում են։ Համակրանքներ ունեմ լավ կին թեկնածուներ ունեցողների նկատմամբ, բայց դա՝ մինչեւ այն պահը, երբ ինքնագովազդը փչացնում է։ Գիտեմ, շատերն են սպասում մեր կարծիքին, բայց առանց ԲԺ-ի կարեւորության ընդունման մենք՝ հայերս, մեր պատմական առաքելության շրջանակներից դուրս ենք գալիս եւ դառնում ենք միջակություն։ Իսկ դա մեզ համար վտանգավոր է։ Եթե տեսնենք, որ ճիշտ կողմնորոշվող ուժ կա, թեկուզ վերջին օրով կարտահայտենք մեր տեսակետը։ Իսկ դա շոշափելի տեղաշարժ կարող է առաջացնել։

– Այս խելահեղ քարոզարշավի մեջ սովորական ընտրողն ինչպե՞ս տարբերակի լավը վատից, թացը՝ չորից։ Ո՞ւմ եւ հատկապես ինչո՞ւ ընտրի։

– Արդեն անդրադարձել եմ, բայց ավելացնեմ, որ շատ կարեւոր է ինքնորոշման իրավունքը։ Այն ուժը, որը հարգում է քաղաքացուն, կաշխատի, որ քաղաքացու ինքնորոշման իրավունքը լիարժեք կայանա։ Իսկ դա կարելի է անել միայն համակարգային փոփոխություններով՝ ԲԺ սահմանադրությամբ։ Այնպես որ, մի քանի օր էլ կհետեւենք եւ կհասկանանք, թե ում արժե տալ ոչ թե մեր ձայնը, այլ այդ քվեաթերթիկի միջոցով երկրի կառավարման մեր ունեցած մասնաբաժինը։

«Հրապարակի» զրուցակիցը բիզնես խորհրդատու Արեն Ապիկյանն է:

– Նիկոլ Փաշինյանն օրերս Կոտայքի մարզում իր հերթական նախընտրական քարոզարշավներից մեկի ժամանակ նախ հայտարարեց, որ հայ ժողովուրդը միլիոնատեր է դառնալու շուտով, ապա համոզմունք հայտնեց, որ Հայաստանն իր սեփական գազն է ունենալու, որի ֆոնին Ռուսաստանն ինչքան ուզում է կարող թանկացնել գազի սակագինը: Ի՞նչ հայտարարություն է սա, և ինչպե՞ս է Փաշինյանը գազի պաշարներ հայտնաբերելու:

– Այն, ինչ լսեցի Նիկոլ Փաշինյանի շուրթերից, թեպետ նրան մեկնաբանելը իմաստ չունի արդեն վաղուց, անիրականանալի է: Նա ասում է, որ Հայաստանը դառնալու է գազի համար տրանզիտ երկիր, և դրա դիմաց մեզ կվճարեն գազով: Նա փորձում է օրինակ բերել Վրաստանին և իրեն թվում է, թե Ադրբեջանը Հայաստանի տարածքով գազի խողովակ կարող է անցկացնել դեպի Թուրքիա, և տրանզիտի համար մեզ կվճարի այնքան գազ, որ մենք կարողանալու ենք հոգալ մեր կարիքները: Դա բացարձակ կեղծիք է, սուտ: Ոչ մի նման պայմանավորվածություն չկա: Ադրբեջանը դժվար թե հետաքրքրված է Հայաստանի լավ լինելով: Ալիևը բացառապես իր պետության շահերով է առաջնորդվում, ի տարբերություն մեզ: Եթե հանկարծ նա որոշի մեզ գազ վաճառել, ապա դա անելու է շուկայական գներով, բայց այդ գինը լինելու է շատ ավելի բարձր, քան այսօր մենք գնում ենք Ռուսաստանից: Պետք է հասկանալ մի բան` հայկական գազամուղը պատկանում է ռուսական «Գազպրոմ»-ին: Եթե ռուսները որոշեն, որ Հայաստանի հանդեպ գազի սանկցիա են կիրառում, սահմանափակման, կամ սակագնի թանկացման տեսքով, ապա դժվար թե իրենց դուստր կազմակերպություն «Գազպրոմ»-ը կարողանա Ադրբեջանից գազ մտցնել Հայաստան:

– Փաշինյանը նաև ունի այդ խնդրի լուծումը: Ասում է` պետականցնելու ենք նաև «Գազպրոմ»-ը և բոլոր հարցերը լուծվելու են:

– Դա այդքան հեշտ չէ: Չեն կարող հենց այնպես վերցնել ու պետականացնել «Գազպրոմ»-ը: Ռուսաստանն այդ պարագայում մեզ շատ վատ իրավիճակի առաջ է կանգնեցնելու: Պետականացնել «Գազպրոմ»-ը նշանակում է, որ Նիկոլ Փաշինյանը փորձում է ռուսներից խլել իրենց գույքը: Ռուսաստանն այն երկիրը չէ, որի հետ կարելի խոսել նման ձևով և դա անհետևանք մնա, անցնի, գնա: Դրա դիմաց մենք անպայման համապատասխան գին ենք վճարելու, մենք նկատի ունեմ` ժողովուրդը: Ռուսաստանը բազմաթիվ լծակներ ունի` սանկցիաների տեսքով, որոնք կարող է կիրառել մեր դեմ: Ի դեպ` արդեն իսկ սկսել է, սակայն այն, ինչ անում է այսօր Ռուսաստանը, դեռ «ծաղիկներն» է այն ամենի համեմատ, ինչ կարող է անել:

– Էլ ի՞նչ սահմանափակումներ կարող է մտցնել ռուսական կողմը, ի՞նչ նոր սանկցիաներ կարող են լինել:

– Առնվազն մի քանի ճանապարհով Ռուսաստանը կարող է սանկցիաներ կիրառել Հայաստանի դեմ: Նախ կարող է փակել շուկան: Մենք դրա նախադրյալներն արդեն իսկ սկսում ենք տեսնել: Իհարկե, դեռևս չեն փակել շուկան Հայաստանի համար, սակայն կան գործնական ակնարկներ: Մի քանի ֆուռ ծաղիկ ու ելակ հետ ուղարկելով, «Ջերմուկի» արտահանման արգելք դնելով ռուսական կողմը մեզ ակնարկում է, թե ինչեր կարող է դեռ անել: Եկեք մի պահ պատկերացնենք, թե ինչ կկատարվի, եթե Ռուսաստանն անի այն, ինչ արեց 2008 թվականին Վրաստանի հետ: Ես այդ տարիներին ապրում էի ՌԴ-ում և տեսա, թե ինչպես մի օրում ռուսական խանութներից չքվեց վրացական արտադրանքը` ամբողջապես: Վրացական գինիներ, վրացական հանքային ջրեր, մանդարին և այլն, այս ամենը մի քանի ժամվա ընթացքում Ռուսաստանից պարզապես չքվեց: Ես դա տեսել եմ իմ աչքերով: Վրաստանը մի քանի տարի ապրեց այդ սահմանափակումներով: Նույնը հիմա մեզ է սպասվում: Վրացիները տարիներ անց հասկացան, որ նման ձևով ապրելը անհնար է և սկսեցին ՌԴ-ի հետ լեզու գտնելու ճանապարհներ փնտրել, իհարկե, իշխանափոխությունից հետո, երբ Սահակաշվիլին հեռացավ: Նա այն գործիչը չէր, ում հետ ռուսները կարող էին բանակցել: Մյուս սահմանափակումը, որ կարող են անցել, դա վիզաներ մտցնելն է: Սա ևս արել են Վրաստանի դեմ: Այսինքն` Ռուսաստան գնալը կդառնա վիզաներով: Կփակեն աշխատաշուկան, և բոլոր հայ խոպանչիները մի օր համատարած կվերադառնան Հայաստան ու այլևս չեն կարողանա ՌԴ մուտք գործել:

– Բայց կա մի տարբերություն. Սահակաշվիլին կտրուկ էր գործում Ռուսաստանի դեմ, Փաշինյանը լարախաղացությամբ է զբաղվում: Նա հայտարարել է, որ Հայաստանը չի պատրաստվում դուրս գալ ԵԱՏՄ-ից, ապա հավելել էր, որ Վլադիմիր Պուտինի հետ ունի շատ ջերմ հայտարարություններ:

– Ախր նա կարող է միայն իր ընտրողներին այդպես հեշտ խաբել: Նա չի կարող Պուտինին նման ձևով խաբել: Նրա շուստրիությունը չի անցնում այլ պետություններում, քանի որ նրա կեղծավորությունն ակնհայտ է: Մի օր մի բան է ասում, հաջորդ օրը անում է դրա հակառակը: Ասում է` Պուտինն իմ ընկերն է, բայց Հայաստան է բերում Պուտինի թիվ մեկ թշնամուն` Զելենսկիին, որը Երևանից սպառնում է Մոսկվային, որ մայիսի 9-ին հարվածներ է հասցնելու ռուսական կողմին և այլն: Ընկերները, բարեկամները իրար հետ այդպես չեն վարվում: Լավ կանի Նիկոլ Փաշինյանը կողմնորոշվի, թե իր ընկերը ով է` Մակրո՞նը, Զելենսկի՞ն, թե՞ Պուտինը:

«Հրապարակի» զրուցակիցը բիզնես խորհրդատու Արեն Ապիկյանն է:

– Նիկոլ Փաշինյանն օրերս Կոտայքի մարզում իր հերթական նախընտրական քարոզարշավներից մեկի ժամանակ նախ հայտարարեց, որ հայ ժողովուրդը միլիոնատեր է դառնալու շուտով, ապա համոզմունք հայտնեց, որ Հայաստանն իր սեփական գազն է ունենալու, որի ֆոնին Ռուսաստանն ինչքան ուզում է կարող թանկացնել գազի սակագինը: Ի՞նչ հայտարարություն է սա, և ինչպե՞ս է Փաշինյանը գազի պաշարներ հայտնաբերելու:

– Այն, ինչ լսեցի Նիկոլ Փաշինյանի շուրթերից, թեպետ նրան մեկնաբանելը իմաստ չունի արդեն վաղուց, անիրականանալի է: Նա ասում է, որ Հայաստանը դառնալու է գազի համար տրանզիտ երկիր, և դրա դիմաց մեզ կվճարեն գազով: Նա փորձում է օրինակ բերել Վրաստանին և իրեն թվում է, թե Ադրբեջանը Հայաստանի տարածքով գազի խողովակ կարող է անցկացնել դեպի Թուրքիա, և տրանզիտի համար մեզ կվճարի այնքան գազ, որ մենք կարողանալու ենք հոգալ մեր կարիքները: Դա բացարձակ կեղծիք է, սուտ: Ոչ մի նման պայմանավորվածություն չկա: Ադրբեջանը դժվար թե հետաքրքրված է Հայաստանի լավ լինելով: Ալիևը բացառապես իր պետության շահերով է առաջնորդվում, ի տարբերություն մեզ: Եթե հանկարծ նա որոշի մեզ գազ վաճառել, ապա դա անելու է շուկայական գներով, բայց այդ գինը լինելու է շատ ավելի բարձր, քան այսօր մենք գնում ենք Ռուսաստանից: Պետք է հասկանալ մի բան` հայկական գազամուղը պատկանում է ռուսական «Գազպրոմ»-ին: Եթե ռուսները որոշեն, որ Հայաստանի հանդեպ գազի սանկցիա են կիրառում, սահմանափակման, կամ սակագնի թանկացման տեսքով, ապա դժվար թե իրենց դուստր կազմակերպություն «Գազպրոմ»-ը կարողանա Ադրբեջանից գազ մտցնել Հայաստան:

– Փաշինյանը նաև ունի այդ խնդրի լուծումը: Ասում է` պետականցնելու ենք նաև «Գազպրոմ»-ը և բոլոր հարցերը լուծվելու են:

– Դա այդքան հեշտ չէ: Չեն կարող հենց այնպես վերցնել ու պետականացնել «Գազպրոմ»-ը: Ռուսաստանն այդ պարագայում մեզ շատ վատ իրավիճակի առաջ է կանգնեցնելու: Պետականացնել «Գազպրոմ»-ը նշանակում է, որ Նիկոլ Փաշինյանը փորձում է ռուսներից խլել իրենց գույքը: Ռուսաստանն այն երկիրը չէ, որի հետ կարելի խոսել նման ձևով և դա անհետևանք մնա, անցնի, գնա: Դրա դիմաց մենք անպայման համապատասխան գին ենք վճարելու, մենք նկատի ունեմ` ժողովուրդը: Ռուսաստանը բազմաթիվ լծակներ ունի` սանկցիաների տեսքով, որոնք կարող է կիրառել մեր դեմ: Ի դեպ` արդեն իսկ սկսել է, սակայն այն, ինչ անում է այսօր Ռուսաստանը, դեռ «ծաղիկներն» է այն ամենի համեմատ, ինչ կարող է անել:

– Էլ ի՞նչ սահմանափակումներ կարող է մտցնել ռուսական կողմը, ի՞նչ նոր սանկցիաներ կարող են լինել:

– Առնվազն մի քանի ճանապարհով Ռուսաստանը կարող է սանկցիաներ կիրառել Հայաստանի դեմ: Նախ կարող է փակել շուկան: Մենք դրա նախադրյալներն արդեն իսկ սկսում ենք տեսնել: Իհարկե, դեռևս չեն փակել շուկան Հայաստանի համար, սակայն կան գործնական ակնարկներ: Մի քանի ֆուռ ծաղիկ ու ելակ հետ ուղարկելով, «Ջերմուկի» արտահանման արգելք դնելով ռուսական կողմը մեզ ակնարկում է, թե ինչեր կարող է դեռ անել: Եկեք մի պահ պատկերացնենք, թե ինչ կկատարվի, եթե Ռուսաստանն անի այն, ինչ արեց 2008 թվականին Վրաստանի հետ: Ես այդ տարիներին ապրում էի ՌԴ-ում և տեսա, թե ինչպես մի օրում ռուսական խանութներից չքվեց վրացական արտադրանքը` ամբողջապես: Վրացական գինիներ, վրացական հանքային ջրեր, մանդարին և այլն, այս ամենը մի քանի ժամվա ընթացքում Ռուսաստանից պարզապես չքվեց: Ես դա տեսել եմ իմ աչքերով: Վրաստանը մի քանի տարի ապրեց այդ սահմանափակումներով: Նույնը հիմա մեզ է սպասվում: Վրացիները տարիներ անց հասկացան, որ նման ձևով ապրելը անհնար է և սկսեցին ՌԴ-ի հետ լեզու գտնելու ճանապարհներ փնտրել, իհարկե, իշխանափոխությունից հետո, երբ Սահակաշվիլին հեռացավ: Նա այն գործիչը չէր, ում հետ ռուսները կարող էին բանակցել: Մյուս սահմանափակումը, որ կարող են անցել, դա վիզաներ մտցնելն է: Սա ևս արել են Վրաստանի դեմ: Այսինքն` Ռուսաստան գնալը կդառնա վիզաներով: Կփակեն աշխատաշուկան, և բոլոր հայ խոպանչիները մի օր համատարած կվերադառնան Հայաստան ու այլևս չեն կարողանա ՌԴ մուտք գործել:

– Բայց կա մի տարբերություն. Սահակաշվիլին կտրուկ էր գործում Ռուսաստանի դեմ, Փաշինյանը լարախաղացությամբ է զբաղվում: Նա հայտարարել է, որ Հայաստանը չի պատրաստվում դուրս գալ ԵԱՏՄ-ից, ապա հավելել էր, որ Վլադիմիր Պուտինի հետ ունի շատ ջերմ հայտարարություններ:

– Ախր նա կարող է միայն իր ընտրողներին այդպես հեշտ խաբել: Նա չի կարող Պուտինին նման ձևով խաբել: Նրա շուստրիությունը չի անցնում այլ պետություններում, քանի որ նրա կեղծավորությունն ակնհայտ է: Մի օր մի բան է ասում, հաջորդ օրը անում է դրա հակառակը: Ասում է` Պուտինն իմ ընկերն է, բայց Հայաստան է բերում Պուտինի թիվ մեկ թշնամուն` Զելենսկիին, որը Երևանից սպառնում է Մոսկվային, որ մայիսի 9-ին հարվածներ է հասցնելու ռուսական կողմին և այլն: Ընկերները, բարեկամները իրար հետ այդպես չեն վարվում: Լավ կանի Նիկոլ Փաշինյանը կողմնորոշվի, թե իր ընկերը ով է` Մակրո՞նը, Զելենսկի՞ն, թե՞ Պուտինը: