ԵՐԵՎԱՆ, 8 հունիսի. /ԱՌԿԱ/.Հայաստանի ֆինանսական շուկայում շաբաթն անցել է գնաճի վերաբերյալ տվյալների, արժութային դինամիկայի և բանկային հատվածում տիրող իրավիճակի մասին Կենտրոնական բանկի մեկնաբանությունների ազդեցության ներքո։ Օրակարգում էին նաև բանկային ծառայությունների տրանսֆորմացիայի, կրիպտոակտիվների հարկային կարգավորման, դրամական փոխանցումների և ապահովագրական հատվածի զարգացման հարցերը։
- Գնաճ. մայիսին սպառողական գները տարեկան կտրվածքով աճել են 4,2%-ով
Հայաստանում 12-ամսյա գնաճը 2026 թվականի մայիսին կազմել է 4,2%, ինչի մասին վկայում են հունիսի 3-ին Վիճակագրական կոմիտեի հրապարակած տվյալները։ Մայիսին ապրիլի համեմատ արձանագրվել է 0,8% դեֆլյացիա (գնանկում), իսկ ընթացիկ տարվա հունվար-մայիսին սպառողական գները 2025 թվականի նույն ժամանակահատվածի համեմատ աճել են 4,5%-ով։ Մայիսյան վիճակագրությունը, արձանագրելով գնաճային ճնշման պահպանումը տարեկան կտրվածքով՝ ամսական գների անկման պայմաններում, կարող է պահպանել գների կայունության նշանակությունը՝ որպես կարգավորողի, ֆինանսական հաստատությունների և բիզնեսի որոշումների առանցքային պարամետր։
- Արժութային շուկա. դրամը պահպանել է կայուն դինամիկան դոլարի նկատմամբ
Շաբաթվա ընթացքում հիմնական արժույթների փոխարժեքները հայկական դրամի նկատմամբ փոփոխվել են տարբեր ուղղություններով։ Հունիսի 5-ի արդյունքներով ԱՄՆ դոլարի միջին շուկայական փոխարժեքը բարձրացել է մինչև 368,54 դրամ, ռուբլու փոխարժեքը նվազել է մինչև 5,0046 դրամ։ Եվրոյի փոխարժեքը շաբաթվա ընթացքում աննշան է փոփոխվել, սակայն ժամանակահատվածի վերջում վերադարձել է շաբաթվա սկզբի մակարդակին՝ 428,98 դրամ։ Շաբաթը ցույց տվեց դրամի նկատմամբ դոլարի տատանումների սահմանափակ տիրույթի պահպանումը։ Շուկայի համար սա կարող է նշանակել հարաբերական արժութային կայունության ռեժիմում աշխատանքի շարունակություն՝ արտաքին գործոնների և արտարժույթի պահանջարկի կառուցվածքի նկատմամբ ուշադրության պահպանմամբ։
3. Արժութային կայունություն. ԿԲ-ն դրամի արժեզրկման վերաբերյալ խուճապի հիմքեր չի տեսնում
Հայաստանի Կենտրոնական բանկի նախագահ Մարտին Գալստյանը «Rearrange» փոդքաստում հայտարարել է, որ ներկա իրավիճակում Հայաստանում դրամի արժեզրկման կապակցությամբ խուճապի որևէ հիմք չկա։ Նա նաև նշել է, որ Կենտրոնական բանկը չպետք է արհեստական ձևով ոչ արժևորի, ոչ էլ արժեզրկի փոխարժեքը, և ճիշտ է համարում, երբ փոխարժեքը որոշվում է շուկայի կողմից։ ԿԲ նախագահի հայտարարությունը կարող է արձանագրել ընթացիկ իրավիճակում արժութային ռիսկերի կտրուկ վերագնահատման հիմքերի բացակայությունը, ինչպես նաև պահպանել արժութային դիրքի, իրացվելիության և հաճախորդների սպասումների ստանդարտ կառավարման արդիականությունը։
4. Դրամական փոխանցումներ. արտերկրից զուտ ներհոսքը 4 ամսում աճել է շուրջ 2,7 անգամ
Բանկային համակարգի միջոցով արտերկրից ստացված ֆիզիկական անձանց տրանսֆերտների զուտ ներհոսքը Հայաստանում 2026 թվականի հունվար-ապրիլին կազմել է 728,1 միլիոն դոլար՝ 2025 թվականի նույն ժամանակահատվածի 273,4 միլիոն դոլարի դիմաց, ինչը բխում է ամսվա սկզբին հրապարակված Կենտրոնական բանկի հաշվետվությունից։ Միայն ապրիլին դրամական փոխանցումների զուտ ներհոսքը կազմել է 269,9 միլիոն դոլար՝ անցյալ տարվա ապրիլի 129,7 միլիոն դոլարի դիմաց։ Փոխանցումների զուտ ներհոսքի աճը կարող է ուժեղացնել արտաքին մուտքերի դերը բնակչության ֆինանսական վարքագծում և բանկային գործառնություններում։ Շուկայի համար սա կարող է վկայել անդրսահմանային հոսքերի նշանակության պահպանման մասին՝ որպես իրացվելիության, արժութային գործառնությունների և մանրածախ ֆինանսական հատվածի վրա ազդող գործոններից մեկը։
5. Բանկեր և ֆինտեխ. ԿԲ-ն մատնանշել է բանկային ծառայությունների տրանսֆորմացիան
ԿԲ նախագահ Մարտին Գալստյանը «Rearrange» փոդքաստում անդրադարձել է բանկային համակարգի ապագային, թվային դրամին, open banking-ին (բաց բանկինգ) և սթեյբլքոիններին։ Նրա խոսքով՝ բանկային ծառայությունները հաճախորդին պետք է մատուցվեն արագ, գրեթե անվճար և անվտանգ։ Միևնույն ժամանակ նա համոզված է, որ բանկերը կպահպանվեն, բայց կփոխեն մոտեցումները։ Ֆինանսական հաստատությունների համար կարող է մեծանալ տեխնոլոգիական հարմարվողականության, սպասարկման արագության և թվային ծառայությունների որակի նշանակությունը։ Ընդհանուր շուկայի համար սա կարող է նշանակել մրցակցության աստիճանական տեղաշարժ դասական արտադրանքի տեսականուց դեպի ենթակառուցվածքներ, տվյալներ և հաճախորդների փորձառություն։
6. Կրիպտոակտիվներ. ՊԵԿ-ը շուկայի մասնակիցների հետ քննարկել է հարկային կարգավորումը
Հայաստանի Պետական եկամուտների կոմիտեում հունիսի 3-ին տեղի է ունեցել կրիպտոարժույթի ոլորտի հարկային կարգավորման հարցերի քննարկում շուկայի մասնակիցների հետ։ Կողմերը դիտարկել են կրիպտոակտիվներով աշխատող ընկերությունների հարկումը, հարկման բազայի որոշումը, ԱԱՀ-ի, շահութահարկի կիրառումը, ֆիզիկական անձանց եկամուտների հայտարարագրումը և գործարքների փաստաթղթավորումը։ Քննարկումը կարող է արտացոլել կրիպտոսեգմենտի անցումը ընդհանուր օրենսդրական կարգավորման փուլից դեպի կիրառական հարկային մեխանիզմների կարգավորում և կարևոր նշանակություն ունենալ բիզնես գործընթացների օրինականացման, կարգավորող անորոշության նվազեցման և թվային ակտիվների ֆինանսական համակարգում ինտեգրման համար։
7. Ապահովագրություն. «InsureTek Armenia 2026»-ը օրակարգ է բերել տեխնոլոգիաներն ու նոր արտադրանքները
Երևանում հունիսի 4-ին անցկացվել է «InsureTek Armenia 2026» միջազգային համաժողովը՝ հայաստանյան և արտասահմանյան ապահովագրական ոլորտի, տեխնոլոգիական ընկերությունների ներկայացուցիչների, ներդրողների և փորձագետների մասնակցությամբ։ Համաժողովի ընթացքում ԿԲ նախագահի տեղակալ Արմեն Նուրբեկյանը նշել է, որ ապահովագրական հատվածի զարգացումը ռազմավարական առաջնահերթություններից է՝ առանձնացնելով պարտադիր ավտոապահովագրությունը, խարդախության ռիսկերի և կիբեռռիսկերի ապահովագրությունը, ագրոապահովագրությունը (գյուղատնտեսական ապահովագրություն) և կյանքի ապահովագրությունը։ Համաժողովն արձանագրեց ինստիտուցիոնալ հետաքրքրվածություն ապահովագրական շուկայի ընդլայնման և դրա տեխնոլոգիական արդիականացման նկատմամբ։ Ապահովագրողների և ֆինանսական կազմակերպությունների համար սա կարող է վկայել նոր ռիսկերի, թվային ուղիների և կիբեռանվտանգության, գյուղատնտեսության ու հաճախորդների երկարաժամկետ պաշտպանության հետ կապված արտադրանքների հետ աշխատելու անհրաժեշտության մասին։
Շաբաթվա ամփոփում
Հիմնական շեշտադրումը շարունակում է մնալ շուկայական մեխանիզմների կայունության, կարգավորման թափանցիկության և ֆինանսական ծառայությունների տեխնոլոգիական արդիականացման վրա։ Բանկերի և ֆինանսական ընկերությունների համար ուշադրության կարևոր ուղղություններն են արժութային և տոկոսադրույքների զգայունության կառավարումը, հաճախորդների հոսքերի հետ աշխատանքը, ծառայությունների թվայնացումը և ֆինանսական շուկայի նոր սեգմենտներում ձևավորվող պահանջների պահպանումը։